«Όσο υπάρχει νήμα, υπάρχει και ζωή. Δεν κόβεται εύκολα το νήμα. Ιδίως όταν το έχει πλέξει η μάνα… Και η σιωπή, η σιωπή είναι πιο βαριά από το μετάξι».
Ένας φωτισμένος δάσκαλος, ο Λάμπρος Βέλλιος, κι εννιά παιδιά, μαθητές και μαθήτριες Τρίτης και Τετάρτης τάξης του 1ου Δημοτικού Σχολείου Πρέβεζας, μας συγκίνησαν, μας καθήλωσαν! Με το θεατρικό έργο «Μη μου το δώσεις όπως το πήρες…»
Μας ταξίδεψαν στο χτές, μας προσγείωσαν στη σήμερα. Δύο κόσμοι “συγκρούστηκαν”, δύο κόσμοι “συνομίλησαν”. Το παλιό και το καινούργιο, το τότε και το τώρα, το χτες και το σήμερα.
Ο κ. Βέλλιος στην εμπνευσμένη ομιλία του, με έντονα φιλοσοφική και διεισδυτική ματιά στην ψυχοσύνθεση των παιδιών: Το πιο συγκλονιστικό στοιχείο αυτής της πορείας ήταν πως αυτοί που κλήθηκαν να προσεγγίσουν αυτό το υλικό ήταν παιδιά. […] Και κάπου εκεί σχεδόν ασυνείδητα έγιναν κάτι περισσότερο από ηθοποιοί. Έγιναν οι “θεραπευτές” μιας ιστορίας που υπήρχε πριν απ’ αυτά […] Τα είδαμε να κουβαλούν ρόλους που πονούσαν. […] Και τότε κατανοήσαμε πως η Τέχνη όταν συναντά την αλήθεια, μπορεί να γίνει κάτι πολύ περισσότερο από παράσταση.
Στις 13 του Μάη 2026, στην κατάμεστη αίθουσα τέχνης “Θεοφάνειος” της Πρέβεζας.
Το πρόγραμμα της παράστασης
Υπόθεση
Τρεις εποχές, τρεις γυναίκες, ένα κοινό νήμα. Γιαγιά, μάνα, κόρη. Μαργαρίτα, Κάκια, Μαργαρίτα. Μια αόρατη κλωστή που υφαίνει τη μοίρα πριν ακόμα γεννηθούν. Η Μαργαρίτα, καθισμένη πια στο ντιβάνι του ψυχολόγου, πιάνει την άκρη αυτής της κλωστής. Μια παράκληση που έγινε κραυγή από τρεις γενιές γυναικών. Το γενεαλογικό τραύμα μεταμφιέζεται σε αγάπη, σε φόβο και σε κανόνες, επηρεάζοντας τη ζωή της Μαργαρίτας με τρόπους που η ίδια μόλις αρχίζει να κατανοεί. Πόσο από το βάρος που κουβαλάμε είναι δικό μας και πόσο μας παραδόθηκε «όπως το πήραν»;
Δραματουργικοί Άξονες
«Η παράσταση κινείται πάνω στους άξονες του γενεαλογικού τραύματος, εκεί όπου η μνήμη παύει να είναι ανάμνηση και γίνεται παρόν. Το τραύμα δεν είναι απλώς η εξιστόρηση ενός γεγονότος, αλλά το βίωμά του από τη νέα γενιά. Μέσα από τη σιωπή –την ύστατη άμυνα της οικογένειας– μεταφέρονται οι μεγαλύτερες αλήθειες, ενώ οι απόγονοι μετατρέπονται ασυνείδητα σε “θεραπευτές”, επιχειρώντας να διορθώσουν μια μοίρα που προϋπήρχε αυτών.»
Συντελεστές
Γιαγιά Μαργαρίτα: Ανδρονίκη Κίτσου. Μαργαρίτα: Ελένη Παπαδοπούλου. Γιαγιά Ελένκω: Στέλλα Ρούτση. Κάκια: Ίριδα Καρασαβόγλου. Γιαγιά Βασιλική: Κωνσταντίνα Πλαστήρα. Ιάσονας: Βησσαρίωνας Σύψας. Γιαγιά Ελευθερία: Μελίνα Πουλιάνου. Ψυχολόγος: Δημήτρης Λάζαρης. Παππούς Θύμιος-Φάνης-Γρηγόρης-Δημοσθένης-Χαράλαμπος: Θανάσης Τάτσης.
Σκηνοθεσία -Σενάριο: Λάμπρος Βέλλιος, Δάσκαλος 1ου Δημοτικού Σχολείου Πρέβεζας.
Ευχαριστίες
Η δραματουργία και το σενάριο της παράστασης τροφοδοτήθηκαν από την πολύτιμη “πρώτη ύλη” της ελληνικής γραμματείας και λαογραφίας. Ιδιαίτερη έμπνευση, κείμενα και λέξεις αντλήθηκαν από τα έργα: «Αυτές που γίναν ένα µε τη γη», της Γεωργίας Σκοπούλη (Εκδόσεις Δωδώνη) και «Μαµά, κι εγώ δεν σ’ αγαπώ», της Μαργαρίτας Φρανέλη (Εκδόσεις Πατάκη).
Όταν η Τέχνη συναντά την Αλήθεια
(Ομιλία του σκηνοθέτη)
Μια βαθιά αναζήτηση για τη μορφή της μάνας
Καλησπέρα σας.
Έφτασε η στιγμή να κλείσει ένας κύκλος. Ένα ταξίδι που ξεκίνησε τον περασμένο Σεπτέμβριο, αλλά που στην πραγματικότητα είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα. Ίσως πριν από δέκα χρόνια. Ίσως ακόμη πιο πίσω. Ήταν μια ιδέα που ωρίμαζε αργά. Μια βαθιά αναζήτηση γύρω από τη μορφή της μάνας. Της μάνας ως δύναμη και καταφύγιο, αλλά κι ως σιωπή. Ως αγάπη, θυσία, φόβο, ενοχή. Ως άνθρωπο με αδυναμίες, που κουβαλά τραύματα που συχνά δεν πρόλαβε ποτέ να ονοματίσει.
Απόψε θα περπατήσετε μαζί μας μια διαδρομή μνήμης. Μια διαδρομή που ξετυλίγει το «αόρατο νήμα» που ενώνει τις γενιές. Το έργο μας, «Μη μου το δώσεις όπως το πήρες…», μιλά για εκείνα που περνούν από τη γιαγιά στη μάνα κι από τη μάνα στην κόρη, χωρίς λέξεις πολλές φορές. Για τραύματα που μεταμφιέζονται σε αγάπη, σε φόβο, σε προστασία, σε κανόνες ζωής. Για βάρη που αλλάζουν χέρια χωρίς ποτέ να ελαφραίνουν πραγματικά.
Και ίσως το πιο συγκλονιστικό στοιχείο αυτής της πορείας ήταν πως αυτοί που κλήθηκαν να προσεγγίσουν αυτό το δύσκολο υλικό ήταν παιδιά. Μαθητές Τρίτης και Τετάρτης Δημοτικού έπρεπε όχι μόνο να αποστηθίσουν απαιτητικά κείμενα, αλλά να αισθανθούν πίσω από τις λέξεις. Να κατανοήσουν έννοιες που συχνά ακόμη κι εμείς οι ενήλικες δυσκολευόμαστε να αντέξουμε. Να ενώσουν διαφορετικές εποχές, διαφορετικές γυναίκες, διαφορετικές σιωπές πάνω στην ίδια σκηνή. Και κάπου εκεί, σχεδόν ασυνείδητα, έγιναν κάτι περισσότερο από ηθοποιοί. Έγιναν οι “θεραπευτές” μιας ιστορίας που υπήρχε πριν από αυτούς. Ταξίδεψαν παράλληλα στο χρόνο, εκεί όπου ο διάλογος αντικαταστάθηκε από το μονόλογο και τη σιωπή.
Τους είδαμε να κουβαλούν ρόλους που πονούσαν. Να στέκονται στη σκηνή με τρεμάμενη φωνή και ύστερα να βρίσκουν το θάρρος τους μέσα από την ομάδα. Να μεγαλώνουν μέσα από αυτή τη διαδικασία. Και τότε κατανοήσαμε πως η τέχνη, όταν συναντά την αλήθεια, μπορεί να γίνει κάτι πολύ περισσότερο από παράσταση. Μπορεί να γίνει ένας τρόπος να ακουστούν όσα έμειναν σιωπηλά για γενιές ολόκληρες.
Η διαδρομή μας δεν ήταν εύκολη. Παλέψαμε με τον χρόνο, με την κούραση, με την έλλειψη πόρων, με πρόβες που συχνά γίνονταν εις βάρος μαθημάτων, διαλειμμάτων και προσωπικού χρόνου, και καταλήξαμε εδώ, σε μια αίθουσα παραιτημένη από όραμα. Όμως τα παιδιά δεν εγκατέλειψαν ποτέ. Απέδειξαν πως όταν υπάρχει ενθάρρυνση, επιμονή, πίστη, μεράκι μπορούν να ξεπεράσουν κάθε δυσκολία.
Η διαδικασία αποτελεί ταυτόχρονα και μια υπενθύμιση ότι οι σχολικές δράσεις δεν πρέπει να στηρίζονται μόνο στον ενθουσιασμό εκείνων που τις οραματίζονται και τις υλοποιούν, αλλά χρειάζονται έμπρακτη συμμετοχή, ουσιαστικό ενδιαφέρον, στήριξη από όλους όσοι αποτελούν τη σχολική κοινότητα. Άλλωστε η παιδεία δεν οικοδομείται μόνο μέσα στις αίθουσες. Σφυρηλατείται από τη διάθεση να στεκόμαστε ο ένας δίπλα στον άλλο στηρίζοντας την προσπάθεια όσων αναλαμβάνουν να κρατήσουν ζωντανή τη δημιουργικότητα μέσα στο σχολείο.
Ευχαριστούμε βαθιά τους γονείς των μαθητών μας, γιατί στάθηκαν δίπλα μας με εμπιστοσύνη και υπομονή σε κάθε βήμα αυτής της απαιτητικής διαδρομής.
Ξεχωριστό «ευχαριστώ» οφείλουμε στη συγγραφέα Γεωργία Σκοπούλη, που με γενναιοδωρία μάς επέτρεψε να χρησιμοποιήσουμε αποσπάσματα από το έργο της. Είναι μεγάλη μας τιμή που βρίσκεται απόψε εδώ. Μετά το τέλος της παράστασης, αν επιθυμεί θα θέλαμε να ακούσουμε τη δική της ματιά πάνω σε αυτές τις ιστορίες, στις γυναίκες που τις κουβάλησαν και στα τραύματα που πέρασαν από γενιά σε γενιά σαν μυστική κληρονομιά.
Ευχαριστούμε τον κ. Μίχο Μιχάλη και την Εταιρεία ειδησεογραφικών υπηρεσιών Πρίσμα 91,6 για την αφιλοκερδή βιντεοσκόπηση της παράστασης.
Στα φώτα, η σχολική μας νοσηλεύτρια κ. Γεωργία Καλούτσα που θα παλέψει με τους δαίμονες μιας παρωχημένης κονσόλας.
Πριν ξεκινήσουμε, θα μου επιτρέψετε να μοιραστώ μια φράση που με ακολουθεί από τα φοιτητικά μου χρόνια. Μια φράση του Μανώλη Ρασούλη, γραμμένη κάποτε σαν αφιέρωση σε μια κασέτα… «Μη φοβάσαι που φοβάσαι. Όταν μπεις στο γεγονός, θα νιώσεις καλύτερα.»
Και ίσως αυτό είναι τελικά το πιο δύσκολο στη ζωή: Να μπούμε στο «γεγονός». Να κοιτάξουμε κατάματα όσα κληρονομήσαμε. Να αναγνωρίσουμε τον πόνο χωρίς να τον συνεχίσουμε. Να σπάσουμε την αλυσίδα.
Η αποψινή μας παράσταση μιλά για “το νήμα” που μας συνδέει με το παρελθόν, για όσα μας παρέδωσαν οι προηγούμενοι κι η ίδια η δυστοπική κοινωνία μας κι εμείς, χωρίς να τα φιλτράρουμε, τα εναποθέτουμε στις πλάτες των παιδιών μας. Συχνά τα ονομάζουμε “εφόδια”, όμως η χτεσινή ημέρα μάς υπενθυμίζει με τον πιο τραγικό τρόπο ότι κάποιες φορές αυτά τα εφόδια μετατρέπονται σε ασήκωτα βάρη.
Ξεχνάμε να ρωτήσουμε τα παιδιά μας αν αντέχουν το μέλλον που σχεδιάσαμε γι’ αυτά
Χτες, 12·5·2026, δυο κορίτσια 17 χρονών, έδωσαν ραντεβού όχι για να ονειρευτούν το μέλλον, αλλά για να τερματίσουν το παρόν, για να μην τις βρει το μέλλον. Τα κορίτσια στα 17 τους πρέπει να ανεβαίνουν στις ταράτσες για πάρτι ή για να βλέπουν τ’ αστέρια, όχι για να πετάξουν σε αυτά. Η τραγική κατάληξη των δύο μαθητριών που δεν άντεξαν την ασχήμια της κοινωνίας, είναι μια κραυγή που μας αφορά όλους. Είναι η οδυνηρή απόδειξη μιας συλλογικής αποτυχίας. Αποτύχαμε ως εκπαιδευτικό σύστημα που μετρά επιδόσεις αντί για ψυχές, αλλά και ως γονείς που, εγκλωβισμένοι στα δικά μας ανεκπλήρωτα τραύματα και στην αγωνία για “αποκατάσταση”, ξεχνάμε να ρωτήσουμε τα παιδιά μας αν αντέχουν το μέλλον που σχεδιάσαμε γι’ αυτά.
Το τραύμα που μεταλαμπαδεύεται αφιλτράριστο δεν είναι μόνο οι λέξεις, αλλά και οι σιωπές μας, οι προσδοκίες μας και η αδυναμία μας να σπάσουμε τον κύκλο της πίεσης.
Ας αφιερώσουμε τη σημερινή παράσταση σε αυτά τα κορίτσια, λέγοντάς τους συγγνώμη
