Ο εκδότης της Ναυτεμπορικής Δ. Μελισσανίδης μας μιλά για την αμφισβήτηση και την κριτική σκέψη: «Η δύναμη της γνώσης γεννά την ευημερία (…) Σε μια εποχή όπου οι εδραιωμένες πεποιθήσεις δημιουργούν την ψευδαίσθηση του αμετάβλητου και του μοιραίου, η αμφισβήτηση, η κριτική σκέψη που διαφοροποιεί, η ‘άλλη άποψη’, με μια λέξη η διανόηση, ανοίγουν νέους δρόμους, φωτίζοντας τις αθέατες όψεις της κοινωνικοοικονομικής μας πραγματικότητας. Σε αυτήν την εποχή, η Ναυτεμπορική έκρινε σκόπιμο να συνομιλήσει με διανοητές του τόπου μας, όχι ως παρέκκλιση από την αποστολή της, αλλά (…) ως φυσική συνέχεια της ιστορίας της. Η διανόηση δεν είναι πολυτέλεια ούτε προνόμιο μιας ελίτ, είναι ο πυρήνας της κοινωνικής προόδου, η κινητήριος δύναμη της σκέψης και του πολιτισμού (…) Η πραγματική ανάπτυξη, η βιώσιμη δίκαιη ανάπτυξη, μετριέται με τη δύναμη της γνώσης, των ιδεών και των αξιών».
Δεν ξέρω πόσο κόπιασαν στην Ναυτεμπορική για να χρησιμοποιήσουν κάθε δυνατή κοινοτοπία στην εισαγωγή της έκδοσης που μοίρασαν στους «πιστούς αναγνώστες της» αυτές τις μέρες. Εγώ πάντως, ρωτώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη έλαβα εντυπωσιακής αναλογίας κείμενο: «Γράψε μου εισαγωγή για βιβλίο με τις απόψεις της διανόησης του τόπου για τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα», της ζήτησα.
ΑΙ, η διανοούμενη
Να τι πήρα: «Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια ζωντανή χαρτογράφηση της σύγχρονης σκέψης και μια βαθιά βουτιά στα κοινωνικά ζητήματα που καθορίζουν την εποχή μας. Στις σελίδες του συγκεντρώνονται οι αναλύσεις, οι προβληματισμοί και οι προτάσεις των κορυφαίων διανοητών του τόπου μας. Σε μια περίοδο έντονων μεταβολών και αβεβαιότητας, οι στοχαστές αυτοί αναλαμβάνουν τον ρόλο του πνευματικού φάρου, επιχειρώντας να ερμηνεύσουν την πολύπλοκη πραγματικότητα που βιώνουμε καθημερινά. Το έργο αυτό δεν φιλοδοξεί να δώσει μονοδιάστατες απαντήσεις, αλλά να αποτελέσει το έναυσμα για έναν ευρύτερο, γόνιμο κοινωνικό διάλογο».
Και τα δύο κείμενα, το πραγματικό και το υποθετικό, το απόλυτο τίποτα. Τουλάχιστον της Τεχνητής Νοημοσύνης με «χαρτογράφηση», «βαθιά βουτιά» και «φάρο», βγήκε πιο δροσερό και θαλασσινό από το πρωτότυπο του κ. Μελισσανίδη και της Ναυτεμπορικής.
Αν υπηρετούσα φιλόλογος στο Λύκειο, έδινα στους μαθητές μου θέμα «ο ρόλος της διανόησης σήμερα» και μου παρέδιδαν το κείμενο της Ναυτεμπορικής, θα τους έλεγα να παρατήσουν ό,τι κάνουν για να συζητήσουμε πώς θα αναπτύσσουν με συγκεκριμένο τρόπο τις απόψεις τους, χωρίς να παραθέτουν άλογες γενικότητες, που με την αλλαγή μιας λέξης ταιριάζουν παντού.
Διανόηση που… «τιμά τα παντελόνια της»
Να μην περάσει απαρατήρητο ένα αξιόλογο στατιστικό: από τους 54 (κορυφαίους μάλλον…) διανοητές της χώρας, που προσφέρθηκαν να συνδράμουν στο χτίσιμο της εικόνας ενός επιχειρηματία που νοιάζεται για την κοινωνική πρόοδο μέσω της κριτικής σκέψης και της αμφισβήτησης, οι …46 (που σημαίνει το 85%) είναι άντρες! Νομίζω βγαίνει εύκολα το συμπέρασμα για το πού πιστεύουν οι αρμόδιοι της εφημερίδας ότι κείται η διανοητική ισχύς.
ΥΓ. Δεν αμφιβάλλω ότι ορισμένα από τα κείμενα θα έχουν ενδιαφέρον. Αμφιβάλλω όμως για τα κίνητρα -και για το ότι θα ξεφυλλίσει την έκδοση έστω και ένας νέος. Αν θέλουν οι 54 διανοητές να υπερασπιστούν την άποψή τους, θα πρέπει να το κάνουν τη στιγμή που είναι δύσκολο. Τη στιγμή που πρέπει αν αμφισβητηθεί η εξουσία και η κυρίαρχη άποψη σε κάποιο καίριο κοινωνικό και γεωπολιτικό ζήτημα. Τη στιγμή δηλαδή του γεγονότος. Μόνο τότε ο λόγος τους μπορεί να έχει κοινωνικές συνέπειες και αξία. Αυτό ζητάμε πάντα από διαννοούμενους και καλλιτέχνες.
Τώρα η απόφαση της έκδοσης ότι ο κεντρικός τραπεζίτης Στουρνάρας ανήκει στη διανόηση του τόπου, αυτό κι αν είναι θαύμα! Θα μπορούσαμε παρακαλώ να έχουμε ένα δείγμα παρέμβασής του τα προηγούμενα χρόνια, ως διανοούμενος αυτής της χώρας;
Α, ναι. Η συνέντευξή του στην Ομάδα Αλήθειας!
