Στη μνήμη των ανθρώπων που εργάστηκαν στους κινηματογράφους της Σύρου είναι αφιερωμένο το βιβλιαράκι που κρατώ στα χέρια μου. Είναι μια περιήγηση στους κινηματογράφους που λειτούργησαν στο λαμπερό αιγαιοπελαγίτικο νησί από το 1940 έως το 2025. Το υπογράφει ο Νίκος Αλμπανόπουλος και εκδόθηκε με αφορμή την έκθεση «Ο κόσμος σε 35mm» στο Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης.
«Ένας κολοσσός ερώτων» είναι ο τίτλος του βιβλίου, που, μαζί με τον υπότιτλό του «Περιήγηση στους κινηματογράφους της Σύρου» και μια φωτογραφία, προκαλούν τον αναγνώστη να το διαβάσει. Ο τίτλος προέρχεται από το διαφημιστικό του παλιού κινηματογράφου «Λίντο» ειδική προβολή της Τετάρτης 3 Απριλίου 1963. Η διαφήμιση έχει ως εξής: «Κινηματοθέατρον Λίντο τηλ. 322. Το μεγαλύτερον καλλιτεχνικόν γεγονός στα χρονικά της Σύρου. Επί πλέον ένας κολοσσός ερώτων και περιπετειών που θα γοητεύσει μικρούς και μεγάλους».
Η εικόνα στο εξώφυλλο -το φιλί στη βροχή από την περιβόητη σκηνή της ταινίας παραγωγής του 1961 του Μπλέικ Έντουαρντς «Πρόγευμα στο Τίφανις» με πρωταγωνιστές την Όντρεϊ Χέρμπορν και τον Τζορτζ Πέπαρντ- είναι ενδεικτική πάθους στους τίτλους κινηματογράφων της εποχής.
Διαβάζουμε πως η προβολή ταινιών στο νησί δεν έπαψε ακόμη και κατά το διάστημα της ιταλικής και της γερμανικής κατοχής. Πληροφορούμαστε πως για έναν μήνα -από τις 12 Φεβρουαρίου έως τις 13 Μαρτίου του 1942- προβλήθηκαν 12 ταινίες, οι περισσότερες αμερικανικής παραγωγής μεταγλωττισμένες στα γαλλικά.
Σχεδιαγράμματα, έγγραφα αλληλογραφίας κατά καιρούς των υπευθύνων με τις Αρχές, αποκόμματα των εφημερίδων της εποχής, εικόνες θερινών κινηματογράφων περιέχονται στο βιβλίο. Αναφορά στα θερινά σινεμά και στα χωριά. Οι αυστηρές διαταγές και οι απαγορεύσεις επί χούντας επίσης κατέχουν ένα μέρος.
Μια άλλη εποχή κινηματογράφου
Δημοσιεύονται φωτογραφίες με τους ανθρώπους που πέρασαν από τις κινηματογραφικές επιχειρήσεις, άλλοι ως ιδιοκτήτες, άλλοι ως μηχανικοί προβολής, ως βοηθοί κάποιοι, όλοι όμως ρέκτες όχι μόνο της τέχνης του κινηματογράφου, αλλά και λάτρεις του νησιού τους. Βασίλης Μαντός, Παύλος Σάββας, Γιάννης Γλύκλας, Γιώργος Λίτσας, Νίκος Μακρυωνίτης, Δημήτρης Μαραγκός, Λεωνίδας Βαρθαλίτης, Ιάκωβος Πρίντεζης, Γιώργος Περρής, Νίκος Σαρτζετάκης, Γιάννης Μπόλας είναι κάποια από τα ονόματα τα οποία περιλαμβάνονται στις σελίδες του βιβλίου.
Μαθαίνει ο αναγνώστης και για ένα άγνωστο για πολλούς επάγγελμα, τους τιτλαδόρους. Σημαντικός και ο «αχθοφόρος» ταινιών. Μας θύμισε τις αλλαγές της ταινίας στην πόλη μας, που παιζόταν εναλλάξ στους δυο κινηματογράφους Τιτάνια και Έσπερο με τις τεράστιες μπομπίνες να μεταφέρονται από τους ασθμαίνοντες επαγγελματίες.
Και μερικά ευτράπελα, τα οποία συνέβαιναν μεταξύ των μηχανικών προβολής, των επιχειρηματιών, αλλά και των κινηματογραφόφιλων περιλαμβάνονται σ’ αυτό το μικρό, αλλά σημαντικό κι ενδιαφέρον για όλους και όχι μόνο για τους Συριανούς, πόνημα.
Πάνω από όλα δεσπόζει το εμβληματικό θέατρο Απόλλων, το οποίο λειτούργησε κι αυτό ως αίθουσα κινηματογράφου.
Σημειώνεται ότι εξακολουθεί ως σήμερα να υπάρχει στο νησί χειμερινός και θερινός κινηματογράφος, που φέρνει το όνομα Παλλάς.
Ο πατέρας του συγγραφέα Αντώνης Αλμπανόπουλος ήταν ένας από αυτούς που αγάπησαν και ασχολήθηκαν με το σινεμά. Ξεκίνησε να ασχολείται με τον κινηματογράφο από τα 13 του χρόνια ως βοηθός μηχανικού προβολής, για να πάρει την άδεια χειριστού κινηματογράφων κι αργότερα να φτάσει στο σημείο να γυρίσει ο ίδιος ταινίες και ντοκιμαντέρ, να έχει τη δική του αίθουσα θερινού σινεμά στην Πάρο, αλλά και στην Ποσειδωνία. Συλλεκτικό κομμάτι είναι η μηχανή προβολής του που κοσμεί σήμερα το Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης.
Χαρακτηριστικός είναι ο επίλογος του βιβλίου με μια λέξη «Τέλος» -είναι η λέξη άλλωστε που σφραγίζει όλες τις ταινίες.
Καλοτάξιδο το κινηματογραφικό διαμαντάκι κι ας λειτουργήσει ως έναυσμα για τους ηπειρώτες ερευνητές να καταγράψουν τις δικές μας αίθουσες, οι οποίες υπήρχαν κάποτε στην περιοχή και τους ντόπιους ανθρώπους του σινεμά, που άφησαν εποχή στα Γιάννενα.
