Σάββατο, 25 Αυγούστου 2012
|

64 χρόνια μετά την εκτέλεση των 16 Γιαννιωτών

Οι αναφορές της πόλης που αφορούν τη δεκαετία του ’40 προσπερνιούνται στα γρήγορα, με εξαίρεση τα χρόνια του πολέμου στα βουνά και τα ολοκαυτώματα των χωριών. Τα Γιάννενα δεν έχουν καταφέρει ακόμα να «συνομιλήσουν» με κρίσιμα για την ταυτότητά τους γεγονότα της δεκαετίας αυτής, όπως το ολοκαύτωμα των Εβραίων και ο εμφύλιος πόλεμος. Όπως και οι δίκες συμπολιτών που έγιναν το 1948, και οι οποίες οδήγησαν σε καταδίκες αλλά και εκτελέσεις. Οι αναφορές σε αυτά τα γεγονότα κάθε άλλο παρά εκκωφαντικές είναι. Η σιωπή, από την άλλη, μπορεί να αντικατοπτρίζει και το βαρύ πλήγμα στη συλλογική μνήμη. Μπορεί όμως και όχι.

Η σιωπή «σπάει» πάντως για μια μέρα του Αυγούστου. Κάθε χρόνο, ο δήμος Ιωαννιτών τιμά τους 16 από τους συνολικά 48 Γιαννιώτες που καταδικάστηκαν σε θάνατο από τα έκτακτα στρατοδικεία που στήθηκαν στην πόλη. Τη μνήμη των ανθρώπων αυτών τιμά σήμερα στις 11 το πρωί στο μνημείο των εκτελεσθέντων στο Σταυράκι. Οι 16 εκτελέστηκαν στο Σταυράκι σε τρεις ομάδες, στις 27 Ιουλίου, στις 9 και 10 Αυγούστου του 1948, ύστερα από φρικτά βασανιστήρια. Η κατηγορία ήταν αυτό που έλεγε το περιβόητο Γ’ Ψήφισμα, προσπάθεια ανατροπής του καθεστώτος δηλαδή. Το κατηγορητήριο βασίστηκε στις προκηρύξεις που ρίχτηκαν από την παράνομη οργάνωση της ΕΠΟΝ στις 23 Μάρτη 1948. Κατά τη δίκη, που έμεινε γνωστή ως «υπόθεση Πρίντζου», καμία από τις κατηγορίες δεν αποδείχτηκε. Ο Δικηγορικός Σύλλογος της πόλης, μάλιστα, με παρέμβασή του είχε ζητήσει να μην εκτελεστούν οι ποινές. Δεν ακούστηκε.
Έτσι, στο Σταυράκι εκτελέστηκαν οι Κώστας Ράπτης, Άγγελος Χατζής, Χρήστος Πρέντζας, Ελπινίκη Μπίτη, Απόστολος Χόρδος, Απόστολος Μπίτης, Βαγγέλης Ευαγγελίδης, Τιμολέων Τουρνάς, Βαγγέλης Χαρίτωνας, Πάνος Μαρνέλλης, Κώστας Χρόνης, Κώστας Χολέβας, Γιώργος Στεργίου, Γιάννης Ασπρίδης, Γιάννης Καλατζής και βέβαια η Ευτυχία Πρίντζου (από την οποία η υπόθεση πήρε το όνομά της), τη φιλόλογο και γραμματέα της Νομαρχιακής Επιτροπής Ιωαννίνων του ΚΚΕ, που με τη στάση της χαρακτήρισε τις δίκες στο κτίριο της Ζωσιμαίας Ακαδημίας, οι οποίες καταγγέλθηκαν ως στημένες και με σκοπό να επικρατήσει κλίμα φόβου στην πόλη.
Το πρώτο σημαντικό βήμα για την απόδοση τιμής σε αυτούς τους ανθρώπους έγινε το 1983, επί δημαρχίας Σπύρου Κατσαδήμα, όταν και πάρθηκε η απόφαση για να στηθεί το μνημείο. «Ο εμφύλιος πόλεμος στην πόλη μας σήμερα λήγει. Η μέρα τούτη είναι ιστορική. Αποκαθιστούμε τη δικαίωση και δημιουργούμε προϋποθέσεις για την ομαλότητα» δήλωνε ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Αλέκος Σόφης. Η απόφαση βέβαια για το μνημείο δεν ήταν εύκολη. Σύμφωνα με τα πρακτικά της συνεδρίασης αυτής του Δημοτικού Συμβουλίου, η μείζονα αντιπολίτευση αποχώρησε εκφράζοντας τη διαφωνία της. Οι δημοτικοί της σύμβουλοι, με επικεφαλής τον Θόδωρο Γεωργιάδη, κατέθεσαν και μια γραπτή δήλωση στην οποία αναφερόταν μεταξύ άλλων: «Διερωτώμεθα λοιπόν σε τι αποβλέπει η εσπευσμένη αυτή ενέργεια να φέρετε στο Δημοτικό Συμβούλιο προς συζήτηση ένα τόσο σοβαρό θέμα με έντονο πολιτικό χαρακτήρα το οποίο οπωσδήποτε θα αναμοχλεύσει τα πάθη και αντί της ομοψυχίας την οποία επιδιώκει η κυβέρνηση (σ.σ. με την αναγνώριση της εθνικής αντίστασης) θα οξύνει τα μίση και τις αντιθέσεις. Άλλωστε μετά την εκτέλεση των έξι στο Γουδί, παρόλο ότι κανένας δεν αμφισβήτησε τον πατριωτισμό τους, ούτε οι αντίπαλοί τους, κανένας δεν διανοήθηκε να τους στήσει μνημείο αν και στενοί συγγενείς των θυμάτων κατ’ επανάληψη χρημάτισαν πρωθυπουργοί και υπουργοί».
Με την αποχώρηση της μείζονα αντιπολίτευσης, τον λόγο πήρε η δημοτική σύμβουλος Άρτεμις Καράσσα. «Στη συνείδηση του γιαννιώτικου λαού έμειναν σαν αδικαίωτοι μάρτυρες αφού μήτε να τους κλάψουν δεν μπορούσαν φανερά οι δικοί τους που ζητούν την αποκατάσταση της ιστορικής μνήμης. Η πρόταση του δημάρχου ανταποκρίνεται πέρα για πέρα σε αυτή τη λαϊκή επιταγή μαζί με την ευχή όλων μας να μην ξανάρθουν στην πόλη μας τέτοιες μέρες. Αυτή άλλωστε είναι και η παρακαταθήκη που μας άφησε με τα τελευταία της λόγια ένα από τα θύματα, η Ευτυχία Πρίντζου που είπε: ‘Εύχομαι να είμαι το τελευταίο θύμα αυτή της αδελφοσφαγής και η αγάπη και η ειρήνη να βασιλέψει στην πατρίδα μας’». Σημαντική και η παρέμβαση του Κίμωνα Χολέβα, γιου του ενός από τα θύματα. «Πρέπει να θεωρηθεί από όλους μας η απόφασή μας απόφαση λαϊκής ομοψυχίας του δημοτικού συμβουλίου, και κατ’ επέκταση του γιαννιώτικου λαού. Θα παρακαλέσω να είναι η απόφαση ομόφωνη».
Με την πρόταση του κ. Κατσαδήμα, συμφώνησε και η ελάσσονα αντιπολίτευση, όπως ήταν αναμενόμενο, με τον τότε δημοτικό σύμβουλο Φίλιππα Φίλιο να κάνει λόγο για «ένα ελάχιστο δείγμα ευγνωμοσύνης του λαούς μας σε αυτούς που θυσίασαν τη ζωή τους για τη δικαιοσύνη και τη λευτεριά».
Κάπως έτσι λοιπόν, με τις ισορροπίες τότε να είναι πολύ επικίνδυνες μεταξύ των παρατάξεων, το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε να στήσει ένα μνημείο, τη φιλοτέχνηση του οποίου ανέλαβε ο γλύπτης Κώστας Καζάκος.



5 / 5 (1 Ψήφοι)
Το όνομά σας:
Το email σας:
Θέμα:
Σχόλιο: (μέχρι 1000 χαρακτήρες)


Προσφατα

14.11.18 | Εκδήλωση για τρεις ευεργέτες

Εκδήλωση τιμής και μνήμης σε τρεις από τους ευεργέτες της πόλης των Ιωαννίνων, την Ελευθερία...

13.11.18 | Τίμησαν τους πεσόντες Κρήτες 106 χρόνια μετά

Ελάχιστη οφειλόμενη τιμή προς τους πεσόντες Κρήτες, εθελοντές στη μάχη της 23ης Δεκεμβρίου 1912...

10.11.18 | Σεμινάριο ιστορίας με τη Μ. Ευθυμίου

Ένα τρίωρο σεμινάριο για την ιστορία, με τίτλο «Μεγάλες τομές στην ιστορία της ανθρωπότητας» και...

09.11.18 | Εκδήλωση για τρεις ευεργέτες

Εκδήλωση τιμής και μνήμης σε τρεις από τους ευεργέτες της πόλης των Ιωαννίνων, την Ελευθερία...

08.11.18 | «Το Χωριό του Αι Βασίλη»

Με «Το Χωριό του Αι Βασίλη» ξεκινά η λειτουργία του Ψυχαγωγικού Πάρκου Φρόντζου, στο οποίο θα...

07.11.18 | Μια δράση για τα οφέλη του μητρικού θηλασμού

Συνεχίζοντας την προσπάθεια ανάδειξης της σημασίας του μητρικού θηλασμού ως ένα κρίσιμο πρώτο βήμα...

06.11.18 | Τιμήθηκε η ιστορική μάχη της Γκραμπάλας

Τη μάχη της Γκραμπάλας και το Έπος του 1940 τίμησε ο δήμος Ζαγορίου την Κυριακή, στον ομώνυμο Τύμβο...

03.11.18 | «Bioprospect» για τη βιοποικιλότητα των δασών

Ο ορεινός όγκος της Πίνδου βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου «BIOPROSPECT: Conservation and...