Εκείνο το πρωινό, αγαπημένε μας αναγνώστη ήταν πολύ ζεστό για Απρίλη μήνα. Και πολύ περίεργο. Μια μαύρη γάτα πετάχτηκε μπροστά μας στο δρόμο και καθώς προσπαθήσαμε να την αποφύγουμε, περάσαμε κάτω από μια σκάλα ενώ από μακριά ακουγόταν ο θόρυβος από το σπάσιμο ενός καθρέφτη. Κάλλιστα θα μπορούσαν αν είχαν εμφανιστεί και οι τέσσερις ιππότες της Αποκάλυψης. Κι όταν όλα αυτά συμβαίνουν μαζί, ξέρουμε ότι κάτι δε θα πάει καλά στην εφημερίδα.
Μας περίμενε η Ιδιοκτήτρια σκυμμένη πάνω σε ένα τετράδιο, με δύο στυλό στο χέρι, ένα μολύβι πίσω από το αυτί και το ύφος στρατηγού που σχεδιάζει εκστρατεία στη Μικρά Ασία.
«Καλά που ήρθες. Έχω δουλειά για σένα.»
Έσπρωξε μπροστά μας το τετράδιο. Είχε γράψει στο πάνω μέρος, με κεφαλαία και υπογραμμισμένα: ΕΠΙΣΗΜΟΝ ΔΕΙΠΝΟΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Από κάτω, μια λίστα ονομάτων.
«Σκέφτομαι να τραπεζώσω λίγο κόσμο της υψηλής κοινωνίας, για να βοηθήσω την εφημερίδα στη νέα μορφή της, να ακουστεί, να κάνουμε και εμείς τις δημόσιες σχέσεις μας. Καιρός ήταν.»
Ρωτήσαμε ποιους σκέφτεται να καλέσει.
«Πρώτα πρώτα τον κυρ Μήτσο από το βενζινάδικο, γιατί ξέρει όλο τον κόσμο και όλος ο κόσμος σταματάει σ’ αυτόν. Μετά τη θεία Μαρίκα από το μανάβικο, γιατί μιλάει με εκατό άτομα την ημέρα και μαθαίνει τα νέα της γειτονιάς πριν ακόμη συμβούν. Μετά τον Τάσο τον ηλεκτρολόγο, που μπαινοβγαίνει σε όλα τα σπίτια και ξέρει τι πιστεύει ο καθένας. Μετά την κυρία Ελένη από το κομμωτήριο, γιατί εκεί πάνε οι κυρίες κάθε Παρασκευή και δεν υπάρχει καλύτερο Ρόιτερς από το κομμωτήριο. Και τέλος τον παπά Δημήτρη, γιατί παπάς είναι, κόσμο βλέπει, τι να σου πω.»
Κοιταχτήκαμε. Πήραμε μια ανάσα.
Της εξηγήσαμε, ήρεμα, πως αυτοί οι άνθρωποι, όσο συμπαθητικοί και αν είναι, όσο πολύ κόσμο και αν γνωρίζουν, δεν είναι ακριβώς τα άτομα που ανεβάζουν το πρεστίζ μιας εφημερίδας που θέλει να σοβαρέψει το προφίλ της. Ο κυρ Μήτσος συζητάει μόνο για ποδόσφαιρο. Η θεία Μαρίκα δεν διαβάζει εφημερίδα, τυλίγει μέσα τα φρέσκα κρεμμυδάκια για να μη μυρίζει το ψυγείο. Ο Τάσος ο ηλεκτρολόγος νομίζει ότι μας ψεκάζουν, ότι η γη είναι στρογγυλή κι ότι οι ηγέτες του κόσμου είναι εξωγήινοι. Η κυρία Ελένη έχει στο κομμωτήριο δώδεκα περιοδικά μόδας έχει περισσότερες γνώσεις για απατημένους συζύγους και κουπ, παρά για πολιτική. Ο παπά Δημήτρης προτιμάει την Καθημερινή της περασμένης Κυριακής, γιατί την παίρνει δωρεάν από τον κουμπάρο του.
Κανένας τους δεν έχει σχέση με διαφημιστικούς προϋπολογισμούς, δεν συμμετέχει σε πολιτιστικούς φορείς, δεν είναι στις λίστες επαφών των επιχειρηματιών και των πολιτικών. Είναι εξαιρετικοί πολίτες, αξιόλογα μέλη της κοινότητας, και θα τους τραπεζώναμε ευχαρίστως με προβατίνα και τσίπουρο σε οποιαδήποτε άλλη περίσταση.
Η Ιδιοκτήτρια μας άκουσε προσεκτικά. Κούνησε το κεφάλι. Χαμογέλασε με αυτό το χαμόγελο που σημαίνει πως δεν άκουσε τίποτα από όσα είπαμε.
«Παιδί μου, εσύ δεν καταλαβαίνεις από δημόσιες σχέσεις. Εγώ ξέρω τι λέω. Το θέμα είναι τώρα, εσύ που ξέρεις από φαΐ, έχεις καμιά ιδέα πώς να το οργανώσω επίσημα, όπως αυτά που βλέπω στο Downton Abbey, με τις οργάντζες του, με τις σαμπάνιες του και τα όλα του;»
Όπως αντιλαμβάνεσαι, αγαπημένε μας αναγνώστη, εκεί σηκώσαμε τα χέρια, υποτασσόμενοι στην μοίρα μας. Βγάλαμε από το συρτάρι του γραφείου μας το βιβλίο της Σοφίας Σκούρα, «Μαγειρική Ζαχαροπλαστική του Ελληνικού Σπιτιού – Κοινωνική Συμπεριφορά, Διαιτητική – Ποτοποιία, Διαιτολογία (Μενού)», έκδοση 1973 που πρόσφατα αποκτήσαμε από ένα παλαιοβιβλιοπωλείο, το αποθέσαμε με ταπείνωση και ελαφρά κλίση του κεφαλιού στα χέρια της και ο Θεός βοηθός.
Το κείμενο που ακολουθεί λοιπόν, προέρχεται από το βιβλίο της Σοφίας Σκούρα, «Μαγειρική Ζαχαροπλαστική του Ελληνικού Σπιτιού – Κοινωνική Συμπεριφορά, Διαιτητική – Ποτοποιία, Διατολογία (Μενού)», έκδοση 1973. Διαβάζοντάς το, αξίζει να σταθεί κανείς στις εντελώς διαφορετικές διαδικασίες και αντιλήψεις που αποτυπώνει, σε σχέση με όσα θεωρούμε σήμερα αυτονόητα. Δεν πρόκειται απλώς για οδηγίες τραπεζιού, αλλά για μια μικρή τομή σε έναν άλλο τρόπο ζωής, με σαφείς κανόνες, ιεραρχία και αισθητική.
Το βιβλίο έφτασε στα χέρια της Λέσχης Γαστρονομίας Ηπείρου έπειτα από μια τυχαία, αλλά πολύτιμη, ανακάλυψη σε παλαιοβιβλιοπωλείο. Τέτοιου είδους ευρήματα αποτελούν για εμάς ζωντανές πηγές γνώσης και έμπνευσης. Αν κάποιος διαθέτει αντίστοιχα παλιά βιβλία με ιστορική αξία, θα χαρούμε ιδιαίτερα να έρθουν σε επαφή μαζί μας.
Η έρευνά μας εστιάζει λιγότερο στις σύγχρονες συνταγές και περισσότερο στις παλιές πρακτικές, στις τεχνικές, στα έθιμα και στην εθιμοτυπία που συνόδευαν το φαγητό. Εκεί βρίσκεται η μνήμη της κουζίνας μας και η ουσία της γαστρονομικής μας ταυτότητας.
Στο κείμενο διατηρήθηκε η ορθογραφία του προτύπου, εκτός από το πολυτονικό, γιατί που να γράφουμε τώρα με πολυτονικό!
Πώς να στρώσετε το καθημερινό σας τραπέζι
Η τραπεζαρία πρέπει να είναι ένα ευχάριστο, άνετο και καλαίσθητα διευθετημένο δωμάτιο, γιατί έχει αποδειχθή ότι το ωραίο περιβάλλον συντελεί στην καλή ψυχική διάθεση των ατόμων και επηρεάζει την όρεξη. Γνωρίζομε όμως ότι εκείνο που δίνει τον ιδιαίτερο τόνο στο δωμάτιο αυτό είναι το τραπέζι.
Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το τραπέζι σας μπορεί να είναι στρωμένο με ένα ωραίο κέντημα και να έχει τοποθετηθεί σ’ αυτό ένα βάζο με λουλούδια ή ένα πιάτο από πορσελάνη ή κρύσταλλο ή ασήμι.
Όταν στρώνεται για φαγητό, πρέπει καθημερινά να είναι πολύ περιποιημένο, με ολοκάθαρο τραπεζομάντηλο, με λίγα λουλούδια και τα διάφορα σκεύη τοποθετημένα στη σωστή τους θέση. Δεν πρέπει να χρησιμοποιήτε τις γνώσεις σας, τις σχετικές με την εθιμοτυπία του τραπεζιού, μονάχα όταν έχετε καλεσμένους. Πρέπει πάντα να φροντίζετε να παρουσιάζετε ένα όμορφο, στρωμένο και χαρούμενο τραπέζι, για να συνηθίζουν, τα νεαρά κυρίως μέλη της οικογένειας, στην τάξη, να τρώνε σε ένα επιμελημένο και ευχάριστο περιβάλλον και να αποκτούν καλές συνήθειες.
Στο στρώσιμο του καθημερινού τραπεζιού ισχύουν οι οδηγίες που αναφέρονται στο τραπέζι για επίσημο γεύμα, με μερικές μικρές διαφορές. Π.χ. Στο απλό τραπέζι θα τοποθετήσετε τα άνθη σας σ’ ένα χαμηλό βάζο και θα το βάλετε όπου νομίζετε πως είναι καλύτερα. Θα βάλετε δύο ποτήρια μονάχα, ένα του νερού και ένα του κρασιού. Το ψωμί θα τοποθετηθή επάνω στην πετσέτα. Μια αλατιέρα είναι αρκετή. Αν σας χρειάζεται, θα βάλετε το σερβίτσιο με το λαδόξυδο. Μπορείτε επίσης να βάλετε το μπουκάλι με το κρασί και την κανάτα με το νερό. Μπροστά σε κάθε συνδαιτυμόνα, θα βάλετε το πιάτο του, δεξιά το μαχαίρι και αριστερά το πηρούνι. Το κουτάλι θα τοποθετηθή δεξιά, μετά το μαχαίρι. Μετά το φαγητό, μπορείτε να βάλετε δίπλα στα πιάτα τα τασάκια του καπνίσματος και να φέρετε και οδοντογλυφίδες, που δεν παρουσιάζονται ποτέ σε ένα επίσημο γεύμα.
Πώς να στρώσετε το τραπέζι σας για ένα επίσημο γεύμα
Επίσημο γεύμα λέμε το βραδυνό φαγητό, δηλ. το δείπνον. Το δείπνον θεωρείται πιο επίσημο από το μεσημβρινό φαγητό, που λέγεται πρόγευμα, αλλά στον τόπο μας το λέμε συνήθως γεύμα. Πολλές φορές παρατίθεται και σουπέ κατά τα μεσάνυχτα. Όταν λοιπόν έχετε καλεσμένους για επίσημο γεύμα, θα στρώσετε το τραπέζι σας σύμφωνα με τις οδηγίες της εθιμοτυπίας, που είναι οι ακόλουθες:
Πριν τοποθετήσετε το τραπεζομάνδηλο, πρέπει να στρώσετε στο τραπέζι ένα φανελλένιο ή τσόχινο ύφασμα, για να προστατεύη τη γυαλάδα του και να μην ακούεται ο κρότος των μαχαιριών και λοιπών σκευών κατά το σερβίρισμα. Κατόπιν θα απλώσετε το τραπεζομάνδηλο, που πρέπει να είναι μονόχρωμο, καλοσιδερωμένο με λίγες τσακίσεις και θα προσέξετε να απέχουν οι τέσσερες γωνίες εξ ίσου από το δάπεδο. Το τραπεζομάνδηλο πρέπει να κρέμεται τουλάχιστον 30 εκατοστά. Αν έχετε καλεσμένους για το μεσημέρι, μπορείτε να στρώσετε το τραπέζι σας με ατομικά πετσετάκια τετράγωνα, ορθογώνια ή στρογγυλά και επάνω σ’ αυτά να τοποθετήσετε το πιάτο, ποτήρια, μαχαιροπήρουνα και γενικά τα σκεύη τα οποία θα χρησιμοποιηθούν από ένα άτομο. Τότε, θα τοποθετήσετε και ένα μεγαλύτερο στο κέντρο του τραπεζιού. Για βραδυνό όμως γεύμα (δείπνον) πρέπει απαραιτήτως να χρησιμοποιήσετε ολόκληρο τραπεζομάνδηλο, γιατί ανταποκρίνεται περισσότερο στις παραδόσεις της Ελληνικής οικογένειας και δίδει περισσότερη αρχοντιά και πλούσια εμφάνιση στο τραπέζι.
Τα άνθη τοποθετούνται έτσι, ώστε να μην εμποδίζουν τους συνδαιτυμόνες να βλέπωνται μεταξύ των. Γι’ αυτό, πρέπει να χρησιμοποιήτε χαμηλά βάζα ή ένα μεγάλο στο κέντρον ή 2 – 3 μικρότερα, τοποθετημένα σε διάφορα μέρη του τραπεζιού. Μπορείτε όμως να τοποθετήσετε τα άνθη σας απ’ ευθείας επάνω στο τραπεζομάνδηλο και να σχηματίσετε διάφορα σχέδια. Π.χ. Μια γιρλάντα στο κέντρον ή γύρω – γύρω στο τραπέζι ή να τοποθετήσετε από ένα ωραίο λουλούδι (καμέλια, τριαντάφυλλο, γαρύφαλλο) μπροστά σε κάθε σερβίτσιο. Η οικοδέσποινα πρέπει να επιστρατεύση τη φαντασία της και το γούστο της, για να στολίση με χάρη και αρμονία το τραπέζι της. Συμπληρώστε τη διακόσμηση του τραπεζιού σας με ωραία κηροπήγια και χρωματιστά κεριά, ασημικά ή κρύσταλλα με φρούτα. Ανάμεσα στα φρούτα, μπορείτε να βάλετε φύλλα και άνθη. Πρέπει όμως να αποφεύγετε το πολύ φορτωμένο τραπέζι.
Κατόπιν θα τοποθετήσετε τα πιάτα, που πρέπει να απέχουν 2 – 3 εκατοστά από την άκρη του τραπεζιού και να έχουν μεταξύ τους μιαν απόσταση τουλάχιστον 70 εκατοστών. Πολλές φορές, αν η οικογένεια διαθέτει ανάλογο σερβίτσιο, τοποθετούνται ειδικά ρηχά πιάτα από ωραία πορσελάνη, λίγο πιο μεγάλα από τα συνηθισμένα, που μένουν καθ’ όλη τη διάρκεια του γεύματος μπροστά στους συνδαιτυμόνες. Επάνω σ’ αυτά τα πιάτα, τοποθετούνται τα διάφορα πιάτα με τα φαγητά.
Δεξιά του πιάτου, θα τοποθετήσετε το μαχαίρι, με το κοφτερό μέρος προς το πιάτο, και αριστερά το πηρούνι. Το κουτάλι θα το τοποθετήσετε στο επάνω μέρος του πιάτου με το κοίλον μέρος προς τα κάτω και τη λαβή προς τα δεξιά ή δεξιά του πιάτου, μετά το μαχαίρι, και με το κοίλον μέρος προς τα επάνω.
Τα ποτήρια τοποθετούνται στο επάνω μέρος του πιάτου, λίγο δεξιά. Πρώτο τοποθετείται το ποτήρι του νερού και δεξιά του το ποτήρι του κρασιού, ούζου, σαμπάνιας κλπ. Αν σκέπτεσθε να σερβίρετε 2 – 3 είδη κρασιών, θα τοποθετήσετε και τα ανάλογα ποτήρια. Σ’ ένα επίσημο γεύμα χρησιμοποιούνται πολλά μαχαιροπήρουνα. Θα τα τοποθετήσετε το ένα κοντά στο άλλο και θα αρχίσετε να τρώτε από εκείνο που βρίσκεται στο έξω μέρος του πιάτου. Δεν επιτρέπεται να τοποθετήτε από την αρχή περισσότερα από τρία μαχαιροπήρουνα. Αν χρειασθούν περισσότερα, θα τα τοποθετήσετε πριν σερβίρετε το ανάλογο φαγητό.
Η πετσέτα τοποθετείται αριστερά, μετά το πηρούνι, διπλωμένη τετράγωνη, τρίγωνη ή σε ορθογώνιο σχήμα. Μπορεί να τοποθετηθή και μέσα στο πιάτο. Άλλοτε συνήθιζαν να τοποθετούν τις πετσέτες μέσα στα ποτήρια ή στα πιάτα, τσακισμένες έτσι, ώστε να παρουσιάζουν διάφορα εντυπωσιακά σχήματα (βεντάλιας, χωνιού), σήμερα όμως έχει καταργηθή ο τρόπος αυτός στα επίσημα οικογενειακά γεύματα και χρησιμοποιείται μόνον σε μερικά εστιατόρια. Επάνω στην πετσέτα, μπορείτε να βάλετε το ψωμί (ένα λεπτό φετάκι ή καλύτερα ένα ολόκληρο ψωμάκι), προτιμότερον όμως είναι, το ψωμί να τοποθετήται μέσα σε μικρό πιατάκι, άνω αριστερά του κυρίως πιάτου.
Στο τραπέζι πρέπει να βάλετε αρκετές αλατιέρες. Αν είναι ανοικτές, θα τις συνοδεύετε με μικρά ειδικά κουταλάκια για το αλάτι, τα οποία θα τοποθετήσετε ή επάνω στην αλατιέρα ή δίπλα της επάνω στο τραπεζομάνδηλο. Αν χρησιμοποιήσετε κλειστές, να προτιμήσετε τις πολύ μικρές και να βάλετε δύο για κάθε άτομο. Όλα τα αντικείμενα που θα τοποθετηθούν στο τραπέζι (πιάτα, μαχαιροπήρουνα, κλπ.) πρέπει να είναι ομοιόμορφα, εκτός από τα ποτήρια, που μπορεί να έχουν διάφορα χρώματα, αλλά την ίδια ποιότητα. Πάντως, τα αντικείμενα που θα χρησιμοποιηθούν από το ίδιο άτομο, πρέπει να είναι συγκεντρωμένα γύρω από το πιάτο του.
Επάνω στο τραπέζι δεν θα τοποθετήσετε το κανάτι του νερού, το πανέρι με το ψωμί και τις φιάλες με τα κρασιά. Αυτά, μαζί με τα πιάτα και τα άλλα σκεύη, που θα χρειασθούν κατά τη διάρκεια του γεύματος, τοποθετούνται σε ένα βοηθητικό τραπεζάκι, που πάντοτε πρέπει να υπάρχει στην τραπεζαρία σας.
Το τραπέζι σας το βράδυ πρέπει να φωτίζεται άπλετα, η δε τραπεζαρία σας, αν είναι χειμώνας, πρέπει να θερμαίνεται καλά.
Αφού ετοιμάσετε το τραπέζι, θα τοποθετήσετε τα καθίσματα κοντά στο τραπέζι, χωρίς όμως να ακουμπάνε στο τραπεζομάνδηλο.
Τραπέζι – μπουφές
Όταν έχετε πάρτυ ή πολλούς καλεσμένους για να περάσουν το βράδυ μαζί σας και δεν πρόκειται να παρακαθήσουν σε γεύμα, αλλά να σερβιρισθούν μόνοι τους, τότε θα στρώσετε διαφορετικά το τραπέζι σας.
Θα τοποθετήσετε ένα μεγάλο τραπέζι σε μια γωνιά ή και στο κέντρον της τραπεζαρίας, θα το στρώσετε με ωραίο τραπεζομάνδηλο και θα το στολίσετε με λουλούδια. Στο κέντρον του τραπεζιού θα αραδιάσετε τις πιατέλες με τα διάφορα φαγητά και μπροστά – μπροστά θα βάλετε τα πιάτα το ένα μέσα στο άλλο, τις πετσέτες σε σειρά, τη μια δίπλα στην άλλη, τα μαχαιροπήρουνα επίσης σε σειρά και τα ποτήρια του κρασιού. Κάθε καλεσμένος, θα πλησιάση στο τραπέζι, θα παίρνη το πιάτο του, την πετσέτα του, το ποτήρι του, πηρούνι και μαχαίρι και θα σερβίρεται μόνος του.
Πώς γίνεται η πρόσκληση σε γεύμα
Πώς να τοποθετήσετε τους καλεσμένους στος τραπέζι
Όταν θέλετε να καλέσετε σε επίσημο γεύμα, θα στείλετε πρόσκληση 5-6 ημέρες ενωρίτερα και θα ορίζετε την ημέρα και την ώρα του γεύματος. Η πρόσκληση, μπορεί να είναι απλή, όταν πρόκειται για φιλικά σας πρόσωπα. Μπορείτε την περίπτωση αυτή, να στείλετε μια κάρτα, λίγο μεγαλύτερη από τις συνηθισμένες και με λίγα λόγια να προσκαλήτε τους φίλους σας σε γεύμα. Δεν μπορεί να δώσει κανείς τον τύπο μιας φιλικής προσκλήσεως έτοιμο, για διευκόλυνση όμως, παραθέτω ένα – δύο:
«Θα μας δώσετε μεγάλη χαρά, αν έλθετε με την κυρία Α, να φάμε μαζί την Κυριακή το βράδυ στις 9». Ή
«Την Κυριακή, 7 τρέχοντος, στις 9 το βράδυ, θα έχωμε στο τραπέζι μερικούς φίλους, θα χαθούμε πολύ, αν έλθετε με την κυρία και την δεσποινίδα Α».
Στη δεύτερη αυτή περίπτωση, πρέπει να γράψετε ποιους ακριβώς φίλους θα έχετε, γιατί μπορεί κάποιος από όλους να μη θέλη να συναντηθή με έναν από τους καλεσμένους, για λόγους καθαρά προσωπικούς. Γι’ αυτό, πρέπει να προσέχετε να προσκαλήτε πρόσωπα που βρίσκονται σε αγαθές σχέσεις μεταξύ τους, για να επικρατήση στο τραπέζι εγκαρδιότητα και να δημιουργηθή ευχάριστη ατμόσφαιρα.
Την γραπτή πρόσκληση, σε φιλικά μας πρόσωπα, μπορεί να την αντικαταστήση και το τηλέφωνο. Συνεννοείσθε δηλαδή τηλεφωνικώς, με εκείνους που θέλετε να προσκαλέσετε. Όταν όμως, προσκαλήτε ξένα πρόσωπα, πρέπει να στείλετε γραπτή πρόσκληση, σαν αυτή περίπου:
«Θα το θεωρήσωμε τιμή μας, αν θελήσετε να έλθετε να φάτε μαζί μας, στις 12 του μηνός, ημέρα Δευτέρα και ώρα 9 μ.μ.» Ή
«Η γυναίκα μου κι εγώ σας προσκαλούμε να τιμήσετε το γεύμα, που θα δώσουμε στο σπίτι μας το Σάββατο, 7 τρέχοντος και ώρα 9 μ.μ.»
Οι προσκαλούμενοι πρέπει μέσα σε δυο ημέρες να σας απαντήσουν γραπτώς ή τηλεφωνικώς, αν δέχονται ή όχι την πρόσκληση. Εκείνοι, που τους καλέσατε τηλεφωνικώς, μπορούν και αμέσως να σας απαντήσουν ή την επομένη.
Σε περίπτωση, που δεν θα δεχθήτε την πρόσκληση, πρέπει να αναφέρετε την αιτία, που σας υποχρεώνει να μη λάβετε μέρος στην ευχάριστη αυτή συγκέντρωση και να ευχαριστήσετε θερμά. Μπορεί να συμβή, να δεχθήτε αρχικά την πρόσκληση και την παραμονή π.χ. να σας συμβή κάτι, που να σας εμποδίσει να πάτε. Τότε, θα τηλεφωνήσετε και θα εκφράσετε τη λύπη σας, για την ανωμαλία που προκαλείτε την τελευταία στιγμή. Πιθανόν, όμως, να συμβή κάτι και στην οικογένεια που προσκαλεί και να αναγκασθή να ματαιώση το γεύμα. Καταλαβαίνετε, βέβαια, ότι θα πρέπει να ειδοποιηθούν όλα τα πρόσωπα, που έχουν προσκληθή, να ζητηθή συγγνώμη και, αν είναι δυνατόν, να ορισθή μια άλλη ημέρα για την πραγματοποίηση του γεύματος.
Την ημέρα του γεύματος, οι καλεσμένοι έρχονται 10 λεπτά ενωρίτερα. Πρέπει να είναι ντυμένοι καλά, όχι εξεζητημένα, αλλά ούτε και πρόχειρα, με φόρεμα επισκέψεων. Αν πρόκειται για πολύ επίσημο γεύμα, τότε μπορούν οι κυρίες να φορέσουν βραδυνό φόρεμα και οι κύριοι μαύρο κοστούμι ή σμόκιν.
Συνήθως στα πολύ επίσημα γεύματα, καθορίζεται το κοστούμι κι έτσι ξέρουν τι πρέπει να φορέσουν. Τους καλεσμένους υποδέχονται οι οικοδεσπότες και παραμένουν στο σαλόνι. Συνήθως, δεν προσφέρεται τίποτα προ του γεύματος, αν θέλετε όμως, μπορείτε να προσφέρετε ένα ποτό (βερμούτ, ουίσκι) με μπατόν σαλέ, χωρίς αυτό να θεωρηθή παρατυπία.
Όταν όλα είναι έτοιμα, η τραπεζιέρα (το πρόσωπο, δηλαδή, που θα έχετε ορίσει για το σερβίρισμα) ανοίγει την πόρτα και ειδοποιεί ότι το γεύμα είναι έτοιμο. Τότε, οι οικοδεσπότες οδηγούν τους καλεσμένους στην τραπεζαρία. Άλλοτε, ο οικοδεσπότης έπαιρνε αγκαζέ την πιο επίσημη κυρία και προχωρούσε πρώτος στην τραπεζαρία. Σήμερα, τα πράγματα γίνονται απλούστερα. Προηγείται η οικοδέσποινα, ακολουθούν οι κυρίες, οι κύριοι και τελευταία, ο οικοδεσπότης. Η οικοδέσποινα θα αφήσει τις κυρίες να περάσουν πρώτες στην τραπεζαρία και θα δώσει τις θέσεις στους καλεσμένους. Αν όμως οι καλεσμένοι είναι πολλοί (περισσότεροι των 6-8), οι θέσεις των πρέπει να έχουν καθορισθή εκ των προτέρων και μπροστά στο σερβίτσιο του καθενός πρέπει να έχει τοποθετηθή μια μικρή κάρτα με το όνομά του. Κάποτε, η κάρτα αυτή συνδυάζεται με ένα μικρό κατάλογο φαγητών, που θα προσφερθούν. Γίνεται τότε μεγαλύτερη και στη μια μεριά έχει το όνομα του καλεσμένου που θα καθήση σ’ αυτή τη θέση και στην άλλη τα φαγητά κλπ., που θα προσφερθούν στο γεύμα.
Οι οικοδεσπότες, όταν έχουν λίγους καλεσμένους, καταλαμβάνουν τις κεφαλές του τραπεζιού. Οι πιο τιμητικές θέσεις για τους άνδρες είναι δεξιά και αριστερά της οικοδεσποίνης και για τις γυναίκες δεξιά και αριστερά του οικοδεσπότου. Δεξιά της οικοδεσποίνης θα καθήση ο πιο ηλικιωμένος ή ο πιο επίσημος κύριος και αριστερά της ο εν συνεχεία ηλικιωμένος ή επίσημος καλεσμένος. Δεξιά του οικοδεσπότου, η πιο ηλικιωμένη ή επίσημη κυρία και αριστερά του η εν συνεχεία ηλικιωμένη ή επίσημη καλεσμένη. Πάντοτε πρέπει να σέβεσθι την ηλικία και κατ’ εξαίρεση θα βάλετε στην τιμητική θέση, έστω κι αν υπάρχουν μεγαλύτεροι, έναν ιερωμένο (δεσπότη), έναν υπουργό κλπ., ή το πρόσωπο, προς τιμήν του οποίου δίδεται το γεύμα (αν υπάρχει τέτοια περίπτωση). Όταν έχετε πολλούς καλεσμένους, οι οικοδεσπότες καταλαμβάνουν τα κέντρα του τραπεζιού και οι καλεσμένοι τοποθετούνται ένας κύριος, μια κυρία. Τα ζεύγη, στην περίπτωση αυτή, χωρίζονται, αλλά οι αρραβωνιασμένοι θα τοποθετηθούν ο ένας κοντά στον άλλον.
