Για την μαγεία που ασκούσαν πάνω του οι λέξεις στην παιδική ηλικία του Βάτσλαφ Χάβελ, γεγονός που ποτέ δεν απομυθοποίησε, το ακούσαμε πρώτη φορά από τον ίδιο τον εμβληματικό ηγέτη στις 14 Νοεμβρίου του 2000 κι όχι στο Προεδρικό Μέγαρο Prague Castle, όπου ο Τσέχος πρόεδρος συναντούσε επίσημα τον Έλληνα ομόλογό του Κωστή Στεφανόπουλο, αλλά σε ένα μικρό καφέ της πόλης-μουσείο, της Πράγας. Έτσι απλά, όπως απλός ήταν και ο άνθρωπος, ο τόσο μεγάλου βεληνεκούς πολιτικός, που συνέβαλε στην πτώση του κομμουνισμού στη χώρα του και στην Βελούδινη Άνοιξη του 1989.
Τη συνάντηση εκείνη θυμήθηκα, όταν ο πρέσβης της Τσέχικης Δημοκρατίας στην Ελλάδα στο χαιρετισμό του στην εκδήλωση «Αντικώδικες» του Βάτσλαφ Χάβελ, αναφερόμενος σε εκείνον και στο έργο του, έλεγε ακριβώς τη φράση: «Τις λέξεις, τι οποίες από μικρός αγαπούσε τις μετουσίωσε, τις μετέτρεψε σε ένα εικαστικό κυτίο».
Την Τρίτη το απόγευμα στο ΓΑΚ Ιστορικό Αρχείο με την ευκαιρία των εγκαινίων της έκθεσης η διευθύντρια Μάρθα Παπαδοπούλου υποδεχόταν τους προσκεκλημένους με την ομιλία της «Τεκμήρια ελευθερίας οι Αντικώδικες του Βάτσλαφ Χάβελ και η αποστολή των αρχείων στη δημοκρατική μνήμη». Τονίζοντας ότι η σύμπτωση της διοργάνωσης της έκθεσης 9η Ιουνίου Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων δεν είναι απλώς χρονική, αλλά είναι βαθιά ουσιαστική, καθώς τα αρχεία αποτελούν θεμελιώδεις θεσμούς της δημοκρατίας, της συλλογικής μνήμης και της πολιτιστικής συνέχειας.
Η παρουσίαση της έκθεσης, είπε, κατά το έτος Βάτσλαφ Χάβελ με αφορμή των ενενήντα ετών από τη γέννησή του προσφέρει εξαιρετική ευκαιρία να προσεγγίσουμε την πνευματική του παρακαταθήκη. Στη συνέχεια σκιαγράφησε την προσωπικότητά του, ως μια από τις πλέον εμβληματικές μορφές της μεταπολεμικής Ευρώπης. Ήταν θεατρικός συγγραφέας, δοκιμιογράφος, ποιητής, διανοούμενος και πολιτικός συγχρόνως, υπηρετώντας τον πολιτισμό και την δημοκρατία.
Συγκινητική ήταν η αναφορά για την πρώτη γνωριμία της, που είχε όταν ήταν παιδί 9 ετών με τον πρόεδρο Χάβελ η υπεύθυνης της Τσέχικης Ένωσης, η οποία παρουσίαζε τους ομιλητές και ήταν συγχρόνως η μεταφράστρια της εκδήλωσης.
Στη συνέχεια οι προσκεκλημένοι είχαν την ευκαιρία να ακούσουν τις δυο υπεύθυνες της Τσέχικης Ένωσης Λένκα Κανέλλια και Αλεξάνδρα Παλιούρα να αναφέρονται στην ποίηση του Χάβελ και στα εικαστικά του, με την υπόκρουση μουσικής της επιλογής του. Να ακούσουν επίσης πώς ο ίδιος έβλεπε το έργο του.
Τα έργα της έκθεσης με ένα περίεργο κι όχι ιδιαίτερα περίτεχνο τρόπο δοσμένα, όλα γραμμικά και με συμβολισμούς, προσπαθούσαν να ερμηνεύσουν όλοι στην περιήγησή τους. Και φαινόταν πολύ καλά η αλληγορία τους. Ποίημα για ένα πουλί, Ας ακολουθήσει ο καθένας τον δρόμο του, Φιλόσοφος, Πόλεμος και Ειρήνη, Ζωή, Γάμος, Κοιμήσου γλυκά, Ερωτική εξομολόγηση, μερικά από αυτά.
Είναι αξιέπαινη η πρωτοβουλία των υπευθύνων της διοργάνωσης της συγκεκριμένης έκθεσης, η οποία αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο πολιτισμού και δημοκρατίας.
