Τα τροχαία ατυχήματα στοιχίζουν τη ζωή σε 20.000 Ευρωπαίους κάθε χρόνο, με τη χώρα μας να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις, παρόλο που ήδη εφαρμόζει αρκετές από τις νέες ρυθμίσεις που προωθούνται πανευρωπαϊκά, σε σχέση με τις άδειες οδήγησης, αναδεικνύοντας πως το ζήτημα είναι βαθύτερο και απαιτεί εκπαίδευση των πολιτών από νεαρή ηλικία για την οδική ασφάλεια. Αυτό επισημαίνει ο πρόεδρος του Συλλόγου Εκπαιδευτών Οδήγησης νομού Ιωαννίνων Γιάννης Οικονόμου, κρίνοντας πάντως θετικά την αναθεώρηση των κανόνων της ΕΕ.
Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες προβλέπουν νέες προδιαγραφές στην εκπαίδευση οδηγών, αυστηρότερες κυρώσεις για τους «δόκιμους» οδηγούς και αναθεωρούν τη διάρκεια ισχύος των αδειών οδήγησης και την υποχρέωση ιατρικών ελέγχων, ενώ εισάγεται η ψηφιακή άδεια οδήγησης.
Πιο αναλυτικά, οι νέες άδειες οδήγησης θα ισχύουν για 15 έτη για μοτοσικλέτες και αυτοκίνητα. Στις χώρες όπου η άδεια οδήγησης χρησιμοποιείται και ως δελτίο ταυτότητας, η ισχύς της θα μπορεί να μειωθεί στα δέκα έτη. Οι άδειες οδήγησης για φορτηγά και λεωφορεία θα ισχύουν για πέντε έτη. Οι χώρες της ΕΕ θα μπορούν επίσης να μειώσουν τη διάρκεια ισχύος της άδειας για οδηγούς ηλικίας άνω των 65 ετών και να τους υποχρεώσουν να υποβάλλονται σε συχνότερους ιατρικούς ελέγχους ή να παρακολουθούν επαναληπτικά μαθήματα.
Πριν από την έκδοση της πρώτης άδειας οδήγησης ή κατά την υποβολή αίτησης για ανανέωση, οι οδηγοί θα πρέπει να υποβάλλονται σε ιατρικό έλεγχο, που θα περιλαμβάνει εξετάσεις για την όραση και την καρδιαγγειακή τους υγεία. Οι χώρες της Ε.Ε., ωστόσο, θα μπορούν να υποκαταστήσουν τον ιατρικό έλεγχο με τη συμπλήρωση εντύπων αυτοαξιολόγησης ή άλλα συστήματα αξιολόγησης για οδηγούς αυτοκινήτων και μοτοσικλετών.
Αξίζει να σημειωθεί, πως στην Ελλάδα, η άδεια οδήγησης από το 2012 και μετά έχει ισχύ 15 ετών, άρα απαιτεί ανανέωση το 2027, ενώ οι επαγγελματικές άδειες έχουν ισχύ πέντε ετών. Πρόκειται δηλαδή για ένα μέτρο που ήδη ισχύει στη χώρα, καθώς επιβλήθηκε κατά τους μνημονιακούς χρόνους, τότε για εισπρακτικούς κυρίως λόγους, όπως ανέφερε ο κ. Οικονόμου. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, αναμένεται στην οδηγία της ΕΕ ενδεχομένως να προστεθούν, πέρα από ιατρικές εξετάσεις, και κάποιες άλλες εξετάσεις, π.χ. ψυχομετρικά τεστ ή άλλα, προκειμένου να διαπιστωθεί ότι ο οδηγός διατηρεί τη δεξιότητά του και έχει γνώση του Κ.Ο.Κ..
Σε ό,τι αφορά τους νέους οδηγούς, για πρώτη φορά οι κανόνες της ΕΕ προβλέπουν δοκιμαστική περίοδο διάρκειας τουλάχιστον δύο ετών για τους αρχάριους οδηγούς. Για τους οδηγούς αυτούς θα ισχύουν αυστηρότεροι κανόνες και κυρώσεις όταν οδηγούν υπό την επήρεια αλκοόλ, δε φορούν ζώνη ασφαλείας ή δε χρησιμοποιούν παιδικά καθίσματα, όταν στο όχημά τους επιβαίνουν παιδιά.
Επιπλέον, οι νεαροί οδηγοί θα μπορούν να αποκτήσουν άδεια οδήγησης αυτοκινήτου (κατηγορίας Β) από τα 17 τους χρόνια, αλλά θα μπορούν να οδηγούν μόνο υπό την επίβλεψη έμπειρου οδηγού μέχρι να συμπληρώσουν τα 18, κάτι που ήδη ισχύει στην Ελλάδα, επίσης. Επίσης, για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη επαγγελματιών οδηγών, οι νέοι κανόνες θα επιτρέπουν να αποκτούν άδεια οδήγησης φορτηγού (κατηγορίας Γ) νέοι 18 ετών και άνω, και άδεια οδήγησης λεωφορείου (κατηγορίας Δ) νέοι 21 ετών και άνω, υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν πιστοποιητικό επαγγελματικής επάρκειας. Αν δεν έχουν τέτοιο πιστοποιητικό, τα όρια ηλικίας για την απόκτηση αυτών των αδειών οδήγησης θα είναι τα 21 και τα 24 έτη αντίστοιχα.
Μια ακόμη σημαντική αλλαγή, είναι η έκδοση και ισχύ ψηφιακής άδειας οδήγησης, η οποία θα είναι διαθέσιμη σε κινητά τηλέφωνα, ενώ για να περιοριστεί η επικίνδυνη οδήγηση στο εξωτερικό, η αφαίρεση, η αναστολή ή ο περιορισμός της άδειας οδήγησης θα κοινοποιείται στη χώρα της ΕΕ. που την εξέδωσε, ώστε να διασφαλίζεται η διασυνοριακή επιβολή των κυρώσεων.
Τέλος, στα θέματα για τα οποία θα εξετάζονται οι υποψήφιοι οδηγοί, θα συμπεριλαμβάνονται οι κίνδυνοι που εγκυμονούν τα τυφλά σημεία, το πώς λειτουργούν τα συστήματα υποβοήθησης οδηγού, πώς ανοίγει κανείς με ασφάλεια τις πόρτες του οχήματός του και πόσο επικίνδυνη είναι η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά τη διάρκεια της οδήγησης. Επίσης, χάρη στην πίεση που άσκησαν ευρωβουλευτές, οι νέες προδιαγραφές εκπαίδευσης και εξέτασης οδηγών θα δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στους κινδύνους που αφορούν τους πεζούς, τα παιδιά, τους ποδηλάτες και άλλους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου, ζητήματα βέβαια στα οποία ήδη δίνεται έμφαση από τους υπεύθυνους εκπαιδευτές οδηγών.
Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή τους στηνΕπίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι χώρες της ΕΕ θα έχουν στη διάθεσή τους τρία χρόνια για να μεταφέρουν τις νέες διατάξεις στο εθνικό τους δίκαιο και έναν επιπλέον χρόνο για να προετοιμάσουν την εφαρμογή τους.
Δεν αρκούν οι αυστηρές διατάξεις
Το θεσμικό πλαίσιο για τις άδειες οδήγησης στη χώρα μας, αλλά και οι κατευθύνσεις της ΕΕ σαφώς κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο το ζήτημα της οδικής ασφάλειας απαιτεί μια πιο σφαιρική προσέγγιση, όπως αναφέρει ο κ. Οικονόμου.
«Πρέπει να συζητήσουμε το θέμα της οδικής ασφάλειας από το παιδί, από το δημοτικό σχολείο μέχρι να ενηλικιωθεί. Από το πώς ο γονέας μαθαίνει το παιδί να περπατάει από τη διάβαση, όταν του δίνει το ποδήλατο πρέπει να του φοράει το κράνος και να ενταχθεί επιτέλους το μάθημα της κυκλοφοριακής αγωγής στα σχολεία», τονίζει ο κ. Οικονόμου, σημειώνοντας και τα «κακώς κείμενα» του κλάδου, στα μεγάλα αστικά κέντρα κυρίως.
«Πρέπει να εκπαιδεύουμε και εμείς σωστά, να πάψουν αυτά που ακούμε κυρίως στις μεγάλες πόλεις για “λαδώματα” και όλα αυτά τα πράγματα και να υπάρχει και πιο αυστηρό εξεταστικό σύστημα», σημειώνει και προσθέτει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την ψήφιση του νόμου που προβλέπει την τοποθέτηση καμερών στα εξεταστικά οχήματα, κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ένας νόμος που όμως δεν εφαρμόζεται.
«Χρειαζόμαστε ριζικές τομές για να λύσουμε το πρόβλημα των τροχαίων ατυχημάτων και να φτάσουμε κι εμείς στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δε γίνεται να πούμε ότι αύριο το πρωί απλά δε θα υπάρχουν τροχαία δυστυχήματα, νεκροί και πολυτραυματίες στους δρόμους, αλλά πρέπει να μειωθούν», σημείωσε.
Τα στοιχεία
Οι αναθεωρημένοι κανόνες της ΕΕ για τις άδειες οδήγησης αποτελούν μέρος της δέσμης μέτρων για την οδική ασφάλεια, την οποία παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2023. Η συγκεκριμένη δέσμη μέτρων έχει στόχο να βελτιώσει την ασφάλεια για όλους τους χρήστες του οδικού δικτύου και να μειώσει τους θανάτους από τροχαία ατυχήματα στην ΕΕ στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο έως το 2050.
Πρόκειται για το λεγόμενο «Όραμα για μηδενικές απώλειες», από το οποίο και η Ελλάδα απέχει πολύ. Τα τελευταία πέντε χρόνια, ο αριθμός των θανάτων από τροχαία έχει μειωθεί μόνο ελαφρά σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία, ενώ έχει αυξηθεί στην Ιρλανδία και την Εσθονία, αν και οι μικρές χώρες είναι πιο ευάλωτες σε ετήσιες διακυμάνσεις. Στην Ελλάδα καταγράφηκαν 64 θάνατοι ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους, με τον μέσο όρο να είναι 44.
Οι πιο ασφαλείς δρόμοι εξακολουθούν να βρίσκονται στη Σουηδία (20 θάνατοι ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους) και στη Δανία (24/εκατ.).
Μεταξύ 2019 και 2023, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν τον περασμένο Μάρτιο, υπήρξαν περίπου 1.000 λιγότεροι θάνατοι οδηγών αυτοκινήτων και 900 λιγότεροι πεζοί που έχασαν τη ζωή τους. Αντίθετα, η μείωση των θανάτων μοτοσικλετιστών και ποδηλατών ήταν πολύ μικρότερη, με πτώση λιγότερη από 100 σε κάθε κατηγορία.
Για κάθε θάνατο από τροχαίο, υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου πέντε σοβαρά τραυματίες, δηλαδή συνολικά περίπου 100.000 σοβαρά τραυματίες ετησίως στην ΕΕ.
