Ξύπνησα ευδιάθετος. Είχα προγραμματίσει επακριβώς τι έχω να κάνω σήμερα. Όλα εύκολα. Έχομε επιτέλους κάνει το κράτος μας ηλεκτρονικό, αυτόματο.
Πρώτη δουλειά μου ήταν να βγάλω αντίγραφο ενός κλειδιού. Ο κλειδαράς έχει εργαστήριο περί τα 400 μέτρα μακριά μου. Ναι, αλλά αν πάω και δεν είναι εκεί; Ε, δε χάθηκε ο κόσμος. Τετρακόσια μέτρα περπάτημα -και άλλα 400 επιστροφή- που έτσι κι αλλιώς θα τα περπατήσω. Με τη βακτηρία μου -είμαι και υπερήλικας. Να τον κάνω τον κόπο, αλλά να πάει χαμένος; Να ξαναπάω; Τα 800 μέτρα γίνονται 1.600 ή παραπάνω.
Αλλά τι λέω; Ζούμε στην ηλεκτρονική εποχή κι όλοι έχουν κινητό. Είχα τον αριθμό του.
«Σήμερα δεν είμαι στο μαγαζί. Αν είναι επείγον, πρέπει να πάτε σε άλλον».
Άλλος δεν υπήρχε στη γειτονιά. Δεν είναι επείγον. Αύριο όμως μπορεί να είναι στο μαγαζί. Να του τηλεφωνήσω αύριο.
Η επόμενη προγραμματισμένη δουλειά μου ήταν να αγοράσω φάρμακα. Εδώ δεν υπήρχε πρόβλημα. Είχα τη συνταγή που μου είχε γράψει ο γιατρός —φίλος μου. Την είχε γράψει χωρίς να κάνω τον κόπο να πάω να με δει. Ηλεκτρονική, άυλη.
Πάω, λοιπόν, στο φαρμακείο.
«Δυστυχώς, έχει πέσει το σύστημα και δεν μπορεί να διαβάσει την άυλη συνταγή σας», είπε η βοηθός του φαρμακοποιού.
Αυτός όμως ήταν φίλος μου.
«Δώσε στον γιατρό ό,τι θέλει και άλλη φορά φέρνει τη συνταγή».
Μου έδωσε τα φάρμακα. Πήγα να πληρώσω. Με κάρτα, βέβαια, για να μην κουβαλάω πολλά ρευστά πάνω μου. Αν κλέψουν την κάρτα —και το ανακαλύψω έγκαιρα— έχω χρόνο να την ακυρώσω.
«Έχει πέσει το σύστημα και δεν παίρνει κάρτες. Μήπως έχετε μετρητά;», μου είπε ο ταμίας.
Είχα τα λίγα που χρειάζονταν. Και ο φαρμακοποιός σχολίασε:
«Εκτός από την Ιατρική, σε όλα τα άλλα η τεχνολογία έβλαψε».
Τον συμπλήρωσα.
«Η Ιατρική σώζει ζωές. Η υπόλοιπη τεχνολογία στέλνει πυραύλους από την Κεντρική Ευρώπη στη Σιβηρία και αντιστρόφως, την ώρα που αρχίζουν συνομιλίες για ειρήνευση· σκοτώνει ανθρώπους», είπα.
Και θυμήθηκα τον μακαρίτη τον Σίσυφο. Πανούργος, κατάφερε να αλυσοδέσει τον Πλούτωνα, τον θεό του Κάτω Κόσμου, κι οι άνθρωποι έπαψαν να πεθαίνουν. Γεννιόνταν και δεν πέθαιναν. Έτσι γερνούσαν και δεν μπορούσαν να απολαύσουν τη χαρά της ζωής και του έρωτα. Γερνούσαν και γίνονταν ανάπηροι. Ακόμη και με μπαστούνι δυσκολεύονταν να περπατήσουν. Έπεφταν κάτω και πάθαιναν κατάγματα. Πονούσαν, αλλά δεν πέθαιναν. Πεινούσαν, αλλά δεν είχαν να φάνε.
Ποιος να πληρώνει για τις συντάξεις τους, αφού όλοι τους ήταν συνταξιούχοι και σχεδόν κανένας δεν εργαζόταν; Δεν είχαν να πληρώσουν ενοίκιο ή ΕΝΦΙΑ —αν το σπίτι ήταν δικό τους— κι έρχονταν τα φαντ και τους το έβγαζαν σε πλειστηριασμό. Κι αυτοί στον δρόμο, άστεγοι, γυμνοί, υποφέροντας στο κρύο ή στη ζέστη, χωρίς να πεθαίνουν.
Ευτυχώς, επενέβη αυτοπροσώπως ο Δίας. Ο Πλούτωνας ελευθερώθηκε, οι άνθρωποι άρχισαν ξανά να πεθαίνουν κι ο Άδης δεν πτώχευσε.
Η συζήτηση όμως με τον φίλο φαρμακοποιό συνεχιζόταν.
«Έτσι είμαστε εμείς. Γκρέκο-μασκαράτα!»
«Ωραίος τίτλος για οπερέτα», λέω εγώ. «Ποιος όμως να τη γράψει;»
«Εγώ!», μου ξέφυγε κι αμέσως μετάνιωσα. Αφού δεν είμαι μουσικός, πώς θα την έγραφα;
Ιδιωτικός ή δημόσιος τομέας; Ο ιδιωτικός είναι πιο αποδοτικός. Κάτω το Δημόσιο! Ναι, αλλά μόνο το Δημόσιο νοιάζεται για τους ευάλωτους. Κάτω οι ιδιώτες!
Η σημερινή μέρα μου απέδειξε ότι και ο ιδιωτικός και ο δημόσιος τομέας είναι εξίσου ανεπαρκείς. Στον τόπο μας τουλάχιστον. Φοβούμαι πως το ίδιο ισχύει σε όλο τον κόσμο, πλούσιο και φτωχό, αναπτυγμένο και υπανάπτυκτο.
Ο κλειδαράς είναι ιδιώτης. Δεν έκανα την προγραμματισμένη δουλειά μου. Το σύστημα των άυλων συνταγών και της πληρωμής είναι δημόσια ευθύνη. Ανεπαρκούν.
Εγώ. Μόνος μου. Ό,τι μπορώ. Ναι, αλλά δεν είμαι μουσικός για να γράψω την οπερέτα που ήθελα.
Έμεινε τίποτε; Τελικά, ίσως.
Πήρα έγκαιρα τη συνταγή μου χωρίς ταλαιπωρία, επειδή ήξερα καλά τον γιατρό μου και, αν είχα πρόβλημα υγείας, θα το γνώριζε πριν με εξετάσει. Και οι συνταγές μου εκτελέστηκαν και πλήρωσα, επειδή ο φαρμακοποιός ήταν φίλος μου. Κι αύριο θα κάνω το αντικλείδι μου. Είμαι γνωστός, πελάτης.
Αντέχει ακόμη η προσωπική σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους. Η μόνη που πραγματικά αντέχει.
Η προσωπική σχέση προϋποθέτει πάμπολλα. Πρώτα, εκτίμηση και εμπιστοσύνη. Ναι, μα πώς να έχω εμπιστοσύνη, αφού οποιοσδήποτε μπορεί να με εξαπατήσει; Όχι ο φίλος μου.
Και σε ποιον να έχω εκτίμηση; Ένα είναι η κοινωνική πιστοποίηση. Και επίσημη, π.χ. ένα πτυχίο δοσμένο από πιστοποιημένο ίδρυμα, αλλά και ανεπίσημη, αυτό που λέγεται από τον έναν στον άλλο: η φήμη.
Φυσικά, αυτή μπορεί να κατευθύνεται. Κάποιος έχει πληρώσει δύο-τρεις επαγγελματίες του είδους, που διαδίδουν πόσο καλός και μοναδικός είμαι. Πες πες, στο τέλος όλοι το πιστεύουν. Κι ας μην έχω πτυχίο.
Σε όλα τα παραπάνω μπορεί να υπεισέλθει σφάλμα. Μπορεί να είναι συστηματικό, προκατειλημμένο. Εδώ πρέπει να έχω τον νου μου. Πίσω από κάποιο προκατειλημμένο σφάλμα υπάρχει ένα συμφέρον. Κι αυτό, λίγο να ψάξεις, δεν κρύβεται.
Μπορεί όμως να είναι και τυχαίο. Το τυχαίο σφάλμα μειώνεται πολύ, όταν λένε κάτι πολλοί και για μακρό χρόνο. Αν όλοι όσοι με ξέρουν από νεαρό βεβαιώνουν εδώ και δεκαετίες για την εντιμότητά μου, οι πιθανότητες να φερθώ τυχαία κάποτε ανέντιμα είναι ελάχιστες.
Το σφάλμα ποτέ δεν μηδενίζεται. Ευτυχώς.
Μία πρόβλεψη μόνο δεν μπορεί να πέσει έξω: ότι κάποτε θα πεθάνω. Ευτυχώς! Σκεφτείτε τις συμφορές που έφερε ο Σίσυφος, όταν νίκησε τον Θάνατο.
Κι εδώ είναι η ομορφιά της ζωής. Πόσο θα χαιρόμαστε που ζούμε, αν δεν νιώθαμε το φτερούγισμα του θανάτου, όσο ανεπαίσθητο κι αν είναι, κάθε στιγμή;
Προσοχή μην κάνουμε λάθος. Ο παρορμητισμός μάς δίνει την ψευδαίσθηση πως ενεργούμε ελεύθερα. Λάθος. Χωρίς τον λογικό έλεγχο, μας παραδίδει έρμαια στη βούληση των επιτήδειων άλλων, που πείθουν χωρίς να το πάρουμε είδηση.
Η άμυνά μας είναι να έχομε αποφασίσει σαφώς τι θέλομε. Μόνο υπακούοντας στον εαυτό μας μπορούμε να αποφύγουμε την ασυνείδητη υπακοή στους άλλους.
Δεν υπάρχει πραγματική ομορφιά χωρίς έμπνευση και δεν υπάρχει έμπνευση χωρίς τυχαίο σφάλμα. Ως σήμερα η κορυφαία τεχνολογία, η λεγόμενη τεχνητή νοημοσύνη, μόνο ένα πράγμα δεν μπορεί να κάνει: τυχαίο σφάλμα.
Η μέρα μου τελικά εξελίχθηκε καλά. Η δουλειά μου έγινε σε ικανοποιητικό βαθμό και εγώ είμαι χαρούμενος που σ’ αυτό συνέβαλε η προσωπική σχέση που έχω με τους ανθρώπους με τους οποίους ήλθα σε επαφή.
