Xolevas Vassilis
Αίθουσα ΣύνταξηςΕπικαιρότητα

Βασίλης Χολέβας: Ένας συλλέκτης της ιστορικής και λαογραφικής μνήμης της Ηπείρου

Οι παλιές φωτογραφίες είναι ένα χόμπι, που έχει πολλούς θαυμαστές στην Ελλάδα. Δεν είναι λίγες οι φορές που έχω «συλλάβει» τον εαυτό μου να κοιτάζει φωτογραφίες, που απεικονίζουν τοπία, κτήρια, στιγμιότυπα της καθημερινότητας άλλων εποχών, των οποίων ένα από τα κύρια γνωρίσματα είναι η απλότητα και αυθεντικότητα… Τέτοιες φωτογραφίες μπορούν οι Γιαννιώτες και εν γένει οι Ηπειρώτες να απολαύσουν μέσα από τη σελίδα σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης του γνωστού γιαννιώτη συλλέκτη-λάτρη των ρετρό φωτογραφικών καταγραφών, Βασίλη Χολέβα!
Xolevas oikogeneia
Γιάννενα, περίπου 1921 … Ο Βασίλειος Ι. Χολέβας (Συρράκο 1880-Γιάννενα 1942) κρατάει στο πόδι του τον γιό του Ιωάννη Β. Χολέβα (1919-1995). Αριστερά η μεγάλη θυγατέρα του Μαρούσιω και ο ανηψιός του Κώστας. Η φωτογραφία έξω από το πανδοχείο (χάνι) που διατηρούσε στην οδό ΚΑ’ Φεβρουαρίου 9, στα Γιάννενα. Η φωτογραφία προέρχεται από οικογενειακό άλμπουμ.

Ο Βασίλης έχει αφιερώσει, εδώ και πολλά χρόνια, από νεαρή ηλικία, μεγάλο μέρος της ενέργειας, της καθημερινής του δραστηριότητας, των ενδιαφερόντων του στην αναζήτηση και τη συγκέντρωση εικόνων, που, μέσα από τα φωτογραφικά καρέ, αποτυπώνουν εποχές ανεκτίμητης ιστορικής αξίας, παράλληλα με τις σπουδές του και το επιστημονικό αντικείμενο ενασχόλησης-είναι βιολόγος-βιοχημικός.
«Για μένα προσωπικά, εκείνο που με ώθησε στο να ασχοληθώ με τη δημιουργία φωτοθηκών, όπως αποκαλούμε οι ρέκτες της φωτογραφίας τις συλλογές μας, ήταν πως με αυτόν τον τρόπο θα συνέβαλα στο να διασωθούν από τον αφανισμό και τη λήθη πολλές σπάνιες φωτογραφίες με σημαντικό περιεχόμενο. Αντί να καταλήξουν στα σκουπίδια, αφού πολλοί είναι εκείνοι που τις “ξεφορτώνονται”, μη γνωρίζοντας την αξία τους, μαζί με παλιά έπιπλα, βιβλιοθήκες και άλλον οικιακό εξοπλισμό, τις αναζήτησα από ανθρώπους που ασχολούνται με το να ψάχνουν για παλιά αρχεία και οπτικοακουστικό υλικό, λειτουργώντας ως “σωτήρες” αλλά και “μεσίτες”, που πωλούν τέτοιο υλικό σε δημοπρασίες».
Άνθρωποι με αυτού του είδους τη δραστηριότητα βρίσκονται στην Αθήνα. Με αυτούς έχει επικοινωνία ο Βασίλης Χολέβας και έχει ανακαλύψει, είτε μέσω συμμετοχής σε δημοπρασίες είτε μέσα από ψηφιακούς ιστότοπους, που έχουν ως αντικείμενο τη συλλογή και αγοραπωλησία μέσω ηλεκτρονικών προσφορών σπάνιου φωτογραφικού υλικού, κυριολεκτικά έναν θησαυρό. Αναμνήσεων, ιστορικών γεγονότων, καθημερινών δραστηριοτήτων, μοναδικών τοπόσημων… Έχοντας τις κατάλληλες γνωριμίες, έχει κατορθώσει, μαζί με μερικούς άλλους Γιαννιώτες, που διέπονται από το ίδιο μεράκι για τη φωτογραφία, να εξασφαλίσει στην κατοχή του την ιστορία της Ηπείρου, από την εποχή της απελευθέρωσης της Ηπείρου, αλλά και ακόμη νωρίτερα από τα τέλη του 19ου αιώνα. Στην ιστοσελίδα του στο facebook, (https://www.facebook.com/vcholevas)
μπορούν όλοι όσοι ενδιαφέρονται να δουν εικόνες από σχεδόν όλες τις γειτονιές των παλιών Ιωαννίνων, από συνοικίες, όπως η Καλούτσιανη, ο Κουραμπάς, το Βελισσάριο, το Γυαλί Καφενέ, τα Πλατανάκια, το κέντρο της πόλης, τα Ταμπάκικα και τη Σκάλα, το παλιό ΚΤΕΛ της οδού Ζωσιμάδων, αλλά και οικογενειακές φωτογραφίες του ιδίου και άλλων γνωστών γιαννιώτικων οικογενειών, παρελαύνοντας με αυτόν τον τρόπο, μπροστά στα μάτια μας, εν είδει πανοράματος, μεγάλο μέρος της ιστορίας των Ιωαννίνων.

KTEL Zwsimadwn Xolevas
Γιάννενα, καλοκαίρι του 1963. Στη μεγάλη αυλή του πρακτορείου του ΚΤΕΛ της οδού Ζωσιμαδών, απέναντι από το υπέροχο νεοκλασικό γυμνάσιο της Ζωσιμαίας Σχολής, που εξυπηρετούσε εκείνα τα χρόνια τα λεωφορεία που αναχωρούσαν για Κόνιτσα, Μέτσοβο, Ζαγόρι, Θεσπρωτία και Κέρκυρα και αργότερα για Τρίκαλα, Λάρισα και Θεσσαλονίκη.
[φωτογρ. συλλ. Βασ.Χολέβα]

Αλλά η τεράστιας αξίας και έκτασης συλλογή του δεν περιορίζεται σε υλικό από τα Γιάννενα. «Έχω συλλέξει πολλές φωτογραφίες από την Πάργα, από τη δεκαετία του 1950, όταν άνοιξε εκεί παράρτημα του κλαμπ Μεντιτερανέ, από την Κέρκυρα όταν ήρθαν οι πρώτοι ξένοι επισκέπτες-παραθεριστές, κάνοντας μπάνιο στον Βάλτο και πηγαίνοντας με ψαρόβαρκες και πλοιάρια για βουτιές στη διπλανή παραλία του Λίχνου. Επίσης, φωτογραφίες από τον Μούρτο (σ.σ: η αρχική ονομασία των σημερινών, κοσμοπολίτικων Συβότων), αλλά και από την παλιά Πρέβεζα, την Ηγουμενίτσα, το Μέτσοβο, την Κόνιτσα, τα Ζαχοροχώρια!».
Βέβαια εκείνες οι φωτογραφίες που έχουν τεράστια ιστορική, συμβολική και σημειολογική-ιστορική αξία, είναι εκείνες που απεικονίζουν ιστορικά γεγονότα-ορόσημα, όπως η απελευθέρωση των Ιωαννίνων με την είσοδο των ελληνικών στρατευμάτων υπό τον βασιλιά Κωνσταντίνο και την παράδοση της πόλης στην Ελλάδα, η συγκέντρωση των Γιαννιωτών Εβραίων στην πλατεία Μαβίλη, προκειμένου να αποσταλούν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης -φωτογραφίες που είχε ανακαλύψει στα γερμανικά αρχεία ο συνεργάτης του «Ηπειρωτικού Αγώνα» Αλέκος Ράπτης-μία φωτογραφία που δείχνει τα εγκλήματα των γερμανικών ταγμάτων ασφαλείας στο ολοκαύτωμα των Ασπραγγέλων, στις 15 Ιουλίου του 1943. Όλες αυτές οι φωτογραφίες είναι μία παρακαταθήκη ιστορική, πολιτιστική, πνευματική, που ο Βασίλης Χολέβας, μέσω του έργου του, επιθυμεί να συμβάλει ώστε να διασωθεί και να παραδοθεί στις επόμενες γενιές…

Μέχρι και 150-200 ευρώ η τιμή μίας σπάνιας καρτ-ποστάλ

Tampakika Xolevas
Τα ταμπάκικα στην λίμνη και το λιμανάκι της Σκάλας σε φωτογραφία που βγήκε μέσα από τη λίμνη, γύρω στο 1925 κατά την προσωπική εκτίμηση του Β. Χολέβα. Πίσω η συνοικία της Σιαράβας και οι παλιοί στρατώνες στα Λιθαρίτσια. Φωτοκάρτα άγνωστου φωτογράφου [φωτογρ. συλλ. Βασ.Χολέβα]
Γυρνώντας πίσω, στον τρόπο απόκτησης των σπάνιων αυτών φωτογραφιών, ο κ. Χολέβας μας περιγράφει τη διαδικασία. «Μέσω των δημοπρασιών που γίνονται, παίρνουμε τις φωτογραφίες που μας ενδιαφέρουν, λόγω της τοπικής τους αναφοράς, και εν συνεχεία προχωράμε στην αναγνώριση και την ταυτοποίηση προσώπων, τόπων, κτηρίων, τοπωνυμίων κ.λπ., γιατί έχουμε πέσει και σε περιπτώσεις όπου κατά λάθος ή σκόπιμα τα στοιχεία που συνόδευαν αρχικά κάποιες φωτογραφίες, δεν ήταν ακριβή και έγκυρα… Έπειτα προχωράμε στη χρονολόγησή τους από το ντύσιμο, τα μοντέλα των αυτοκινήτων που βλέπουμε, τα κτήρια και τις τοποθεσίες τους. Έτσι κάνουμε την τοποθέτηση, χρονολογικά, κάθε φωτογραφίας, έστω και κατά προσέγγιση, αν δεν είναι δυνατή η εξακρίβωση της ακριβούς ημερομηνίας λήψης της εκάστοτε φωτογραφίας».
Εκείνο που προσπαθεί να αποφύγει, πάση θυσία, ο κ. Χολέβας στη σελίδα του, είναι οι άγονες και άσκοπες ιδεολογικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις , γύρω από τα ιστορικά γεγονότα, που απεικονίζονται στις φωτογραφίες που ανεβάζει, κατά καιρούς… Δε θέλει, όπως λέει, να βλέπει ανθρώπους να γράφουν υβριστικά σχόλια, να αλληλοβρίζονται, να τσακώνονται, ενώ το αντικείμενο της ασχολίας του και ο σκοπός της είναι καθαρά ενημερωτικό-κοινωνικό και έχει ουδέτερο χαρακτήρα, χωρίς προκαταλήψεις και παραμορφωτικούς «φακούς» που δημιουργούν μονομέρεια και ιδεοληψίες. «Αυτό που με έκανε να ξεκινήσω, ήταν, κατά κύριο λόγο, να παρουσιάσω με καθαρό, απροκατάληπτο και ουδέτερο ιδεολογικά τρόπο, βασισμένος σε επιστημονικά κριτήρια, ιστορικά εξακριβωμένα και διασταυρωμένα φωτογραφικά ντοκουμέντα για την Ήπειρο, χωρίς ιδεολογικούς “χρωματισμούς”», αναφέρει.

Ζητά τη συνδρομή Περιφέρειας, Δήμου και ΓΑΚ

Limni Kastro Xolevas
Γιάννενα λίμνη. Αρχές δεκαετίας του ’50. Εκτυπωμένη φωτογραφία άγνωστου φωτογράφου [φωτογρ. συλλ. Βασ.Χολέβα]
Όσο για τα μελλοντικά βήματα, τους στόχους που θέτει σε σχέση με την ενασχόλησή του ο Βασίλης Χολέβας, αυτοί είναι συγκεκριμένοι και φιλόδοξοι· «μέσω του συλλόγου των αποφοίτων της Ζωσιμαίας Σχολής βάλαμε τις βάσεις για τη δημιουργίας μίας φωτοθήκης, όπου θα εκτίθεται το ιστορικό φωτογραφικό υλικό, που θα αποκτά καθένας από εμάς, για να μη χάνονται αυτές οι φωτογραφίες, να μην κακοποιούνται και να καταλήγουν στα σκουπίδια…
Είμαστε σε επικοινωνία με τον διευθυντή της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ώστε να μας συνδράμει στην προσπάθεια που κάνουμε και να αξιοποιήσει με επιστημονικό τρόπο τις πρωτοβουλίες και το αποτέλεσμα των κόπων μας. Αλλά ο πλέον σημαντικός στόχος μας είναι η συνεργασία με έναν καθ’ ύλην αρμόδιο και οργανωμένο επί τούτου κρατικό φορέα, και συγκεκριμένα με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και το παράρτημα της πόλης μας. Θέλουμε να απευθυνθούμε στη διευθύντρια, ώστε να μας συνδράμει στη συλλογή, την παρουσίαση και την αξιοποίηση του φωτογραφικού “πλούτου”, που υπάρχει άφθονος, αλλά αναξιοποίητος. Με τα μέσα και τις υποδομές που διαθέτει ένας τέτοιος φορέας, μπορεί αν μας βοηθήσει ώστε να κάνουμε εκθέσεις με αντικείμενο την μόνιμη αξιοποίηση και παρουσίαση του ιστορικού φωτογραφικού μας παρελθόντος», λέει. Σε αυτή την προσπάθεια ο κ. Χολέβας απευθύνει, μέσω του «Ηπειρωτικού Αγώνα», έκκληση-πρόσκληση στον Δήμο Ιωαννιτών και την Περιφέρεια Ηπείρου, να αγκαλιάσουν ένα τέτοιο εγχείρημα.
Και τέλος, ο ακόμη πιο φιλόδοξος στόχος των φωτογραφικών ρεκτών της πόλης μας είναι η δημιουργία μας φωτογραφικής-λαογραφικής έκθεσης των φωτοθηκών των συλλεκτών των Ιωαννίνων αλλά και της Ηπείρου εν γένει. «Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόση αξία έχει ένας τέτοιος θεσμός. Πόσος πλούτος ιστορικής και πολιτιστικής μοναδικότητας, μπορεί να διασωθεί, παρουσιαστεί, αναδειχθεί, προβληθεί μέσα από τη δημιουργία ενός τέτοιου χώρου».
Δε μένει παρά να του ευχηθούμε καλή επιτυχία και ευόδωση όλων των ευγενών στόχων που έχει θέσει. Ωφελημένοι θα είναι όλοι οι Ηπειρώτες άλλωστε, που θα βγουν πιο «πλούσιοι» σε γνώσεις και αυτογνωσία…