Και η σημαντική αυτή επέτειος βρίσκει τη σημερινή ομάδα σε μια πολύ δύσκολη καμπή, με υποβιβασμό στη Β’ Εθνική, αποχώρηση όλων των σημαντικών παικτών και σε μια κατάσταση που προκαλεί προβληματισμούς και ανησυχίες στον κόσμο για τη συνέχεια. Τα φετινά γενέθλια του «Άγιαξ» συμπίπτουν σε μια δύσκολη εποχή, όπου η μελλοντική πορεία της ιστορικής ομάδας αποτελεί πραγματικό αίνιγμα.
Ο ΠΑΣ Γιάννινα ιδρύθηκε στις 8 Ιουλίου 1966. Την ημέρα εκείνη δημοσιεύτηκε στο Πρωτοδικείο Ιωαννίνων η υπ’ αριθμό 377/1966 απόφαση με την οποία δημιουργήθηκε ο «Πανηπειρωτικός Αθλητικός Σύλλογος Γιάννινα». Η νέα ομάδα προήλθε από διαδοχικές συγχωνεύσεις των προηγούμενων ομάδων που υπήρχαν στα Γιάννινα. Το 1962 συγχωνεύτηκαν ο Ατρόμητος και ο Ολυμπιακός και προήλθε ο «Αθλητικός Όμιλος Ιωαννίνων». Η ομάδα αυτή το καλοκαίρι του 1966 συγχωνεύτηκε με τον Αβέρωφ και προήλθε ο ΠΑΣ Γιάννινα. Για να αγωνιστεί ο ΠΑΣ στη Β’ Εθνική και να μη ξεκινήσει από τις ερασιτεχνικές κατηγορίες, ο Αθλητικός Όμιλος Ιωαννίνων μετονομάστηκε σε «ΠΑΣ Γιάννινα» και ο Αβέρωφ μετονομάστηκε σε «ΠΑΣ Μπιζάνι». Σήμα της νέας ομάδας, η μια όψη από το αρχαίο νόμισμα της Ηπείρου, απεικονίζοντας τον ταύρο, την δάφνη με την επιγραφή «ΑΠΕΙ ΡΩΤΑΝ» που σημαίνει στην γενική της Δωρικής έκφρασης «Των Ηπειρωτών». Η πρώτη διοίκηση που συγκροτήθηκε στα μέσα Ιουλίου του 1966 είχε την ακόλουθη σύνθεση: Πρόεδρος Περικλής Γιαννής, α’ αντιπρόεδρος Πύρρος Ναθαναήλ, β’ αντιπρόεδρος Κ. Μητροκώστας, γενικός γραμματέας Αλκης Μακρής, ταμίας Γεώργιος Στούκας, γενικός αρχηγός Αλέκος Τσιμής, έφορος υλικού Αχιλλέας Φίλιος, έφορος κλασσικού αθλητισμού Κων. Λογοθέτης, Μέλη Ι. Ζησιάδης, Δημ. Τσιάντας, Λ. Παπαδόπουλος, Ζαφείρης Μπανιώτης, Κων/νος Μπέγκας, Κων/νος Σεπετάς, Κων/νος Μάντζιος. Πρώτος προπονητής ο Κώστας Χούμης.
Στα 58 χρόνια Ιστορίας, έχει 29 παρουσίες στην Α’ Εθνική, 26 στη Β’ Εθνική και 3 στη Γ’ Εθνική. Το 1979 αγωνίστηκε στο Βαλκανικό Κύπελλο με Παρτιζάν Τιράνων, Ριέκα και το 2016 στο Γιουρόπα Λιγκ με Όντ (Νορβηγία) και Άλκμααρ (Ολλανδία). Στον θεσμό του Κυπέλλου έφτασε 4 φορές στα ημιτελικά. Ως εν ενεργεία παίκτες του ΠΑΣ κλήθηκαν στην εθνική ομάδα οι Νίκος Λιάκος, Εδουάρδο Κοντογιωργάκης, Θανάσης Παπάζογλου, Ανδρέας Μπονόβας, Μάρκος Βελλίδης, Μανόλης Σάλιακας.
ΟΙ ΔΕΚΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ
Κατά την εκτίμησή μας, οι δέκα σημαντικότεροι σταθμοί στην 58χρονη διαδρομή του ΠΑΣ είναι:
1) Η ίδρυση της ομάδας είναι ένα πολυδιάστατο γεγονός για τα Γιάννινα και την Ήπειρο. Ξεπεράστηκαν οι αντιθέσεις, τα μίση και τα πάθη πολλών ετών που είχαν μεταξύ τους οι φίλαθλοι των παλιών ομάδων.
2) Η έλευση των έξι παικτών από την Αργεντινή, στο πρώτο εξάμηνο του 1972, ήταν μια εποποιία για τα δεδομένα της εποχής. Με τους Παστερνάκη, Γκλασμάνη, Κοντογιωργάκη, Μοντέζ, Αλβαρέζ, Λίσα και τους Έλληνες καλούς παίκτες ο ΠΑΣ έγινε θρύλος στο ελληνικό ποδόσφαιρο.
3) Η άνοδος στην Α’ Εθνική για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 1974 άλλαξε εντελώς τα δεδομένα και τον ποδοσφαιρικό χάρτη της Ηπείρου. Πλέον ο ΠΑΣ από κομπάρσος στη Β’ Εθνική που ήταν μέχρι αρχές της δεκαετίας του ’70, έγινε μια πολύ δυνατή ομάδα, κάνοντας ένα σερί δέκα χρόνων στη μεγάλη κατηγορία.
4) Η κατάληψη της 5ης θέσης στις αγωνιστικές σεζόν 1975-76 και 1977-78 με προπονητή τον Αντώνη Γεωργιάδη ήταν το επιστέγασμα της μεγάλης πορείας του «Άγιαξ της Ηπείρου». Εκείνη την εποχή υπήρχαν πανίσχυρες ομάδες, όχι μόνο σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, αλλά και στην περιφέρεια.
5) Η κατάληψη της 5ης θέσης το 1978 οδήγησε τον «Άγιαξ της Ηπείρου» στο Βαλκανικό Κύπελλο, διοργάνωση που είχε ιδιαίτερη αξία εκείνη την εποχή. Ο ΠΑΣ απέκλεισε την Παρτιζάν Τιράνων και αποκλείστηκε από τη Ριέκα της ενωμένης τότε Γιουγκοσλαβίας.
6) Το καλοκαίρι του 1979 με νόμο της Κυβέρνησης Καραμανλή καθιερώθηκε το επαγγελματικό ποδόσφαιρο στην Ελλάδα. Μετά τις νομικές διαδικασίες συστάθηκε πλέον και επίσημα η ΠΑΕ ΠΑΣ Γιάννινα, με αρχικό μετοχικό κεφάλαιο 8.000.000 δρχ.
7) Το μπαράζ με τον Πανιώνιο που έγινε το Σάββατο 19 Μαΐου 1984 αποτελεί σημείο αναφοράς, καθώς ήταν το τέλος της μεγάλης ομάδας και μιας χρυσής δεκαετίας. Ο ΠΑΣ έχασε 2-0 στην παράταση από τον Πανιώνιο στη Λάρισα και υποβιβάστηκε στη Β’ Εθνική.
8) Η επιστροφή στην Α’ Εθνική, μετά το μπαράζ με το Αιγάλεω στη Νέα Φιλαδέλφεια, τον Ιούνιο του 2000, έβγαλε τον κόσμο στους δρόμους. Πρώτη άνοδος, μετά από μια δεκαετία απαξίωσης.
9) Η παρέμβαση του Αλέξη Κούγια και η ανάληψη της ηγεσίας, το καλοκαίρι του 2004, είναι από τα σημαντικότερα γεγονότα της Ιστορίας. Χωρίς τον γνωστό ποινικολόγο ο ΠΑΣ δεν θα μπορούσε να λάβει μέρος ούτε στο τοπικό πρωτάθλημα της Α’ Ερασιτεχνικής.
10) Τα δεκαπέντε χρόνια της διοίκησης του αείμνηστου Γιώργου Χριστοβασίλη (2008-2023), αν τα σκανάρουμε ως ένα ενιαίο γεγονός, αποτελούν μια φωτεινή περίοδος στην διαδρομή της τοπικής ομάδας. Αποκορύφωμα η έξοδος στην Ευρώπη το 2016, για πρώτη φορά στην Ιστορία. Ο ΠΑΣ απέκλεισε την Οντ από τη Νορβηγία και αποκλείστηκε από την ολλανδική Άλκμααρ.
