Ένα από αυτά έχει να κάνει με την τύχη των νομικών προσώπων και των κοινωφελών επιχειρήσεων, μετά τον πρόσφατο νόμο 5056/23 της υπουργού Εσωτερικών Νίκης Κεραμέως, που προβλέπει την κατάργησή τους και τη μεταβίβασή τους στους Δήμους, δίνοντας, ωστόσο, τη δυνατότητα εξαιρέσεων.
Ξεκάθαρα διαμορφωμένη θέση δεν υπάρχει για το ζήτημα, καθώς προέκυψε εν μέσω προεκλογικής περιόδου, με την υπουργό να αντιτείνει στις εύλογες φωνές διαμαρτυρίας ότι επιλέγει τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή για να δώσει χρόνο στις νέες δημοτικές αρχές να προετοιμαστούν. Χρόνος, ουσιαστικά όμως, δεν υφίσταται, καθώς οι αποφάσεις περί διατήρησης ή μη των νομικών προσώπων και κοινωφελών επιχειρήσεων θα πρέπει να ληφθούν έως τις 15 Νοεμβρίου, πριν δηλαδή αναλάβουν καθήκοντα οι νέοι δήμαρχοι, όπου υπάρχει αλλαγή προσώπων.
Για το θέμα ήδη έχουν γίνει οι πρώτες επαφές μεταξύ της απερχόμενης δημοτικής αρχής, που είναι αυτή που καλείται να το διαχειριστεί τυπικά με την κατάθεση της πρότασης για διατήρηση κάποιων νομικών προσώπων ή κοινωφελών επιχειρήσεων, και της νέας, η οποία καλείται να λάβει τις αποφάσεις. Μια πιο ξεκάθαρη εικόνα θα υπάρχει από την επόμενη εβδομάδα, καθώς για το θέμα θα συνεδριάσει η δημοτική ομάδα της «Ενότητας Πολιτών Νέα Γιάννενα» το βράδυ της Δευτέρας. Το πρωί της ίδιας ημέρας διοργανώνεται στα Γιάννενα και μια ημερίδα με θέμα «Οι αλλαγές στο σύστημα Διοίκησης των Δήμων και η ενσωμάτωση (κατάργηση) των ΝΠΔΔ – Κοινωφελών Επιχειρήσεων στους Δήμους (Ν. 5056/23)», όπου θα δοθεί η δυνατότητα να διασαφηνιστούν αρκετά σημεία για τα οποία υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με την εφαρμογή του Ν.5056/23 και τις άμεσες ενέργειες που απαιτούνται από τους Δήμους, είτε αποφασίσουν την ενσωμάτωση από 1/1/2024 των Νομικών Προσώπων είτε επιθυμούν να ζητήσουν τη διατήρησή τους.
Πρόθεση, πάντως, της δημοτικής αρχής φαίνεται να είναι να διατηρήσει ό,τι μπορεί να διατηρηθεί, στη λογική της ευελιξίας που παρέχει η ανεξαρτησία τους από τον κεντρικό δήμο. «Θα κάνουμε μια ενδελεχή ανάγνωση του νόμου, γιατί υπάρχουν κάποιες δυνατότητες εξαιρέσεων, με αποφάσεις δημοτικού συμβουλίου, θα τα δούμε όλα. Δε διαφωνούμε ότι κάποια νομικά πρόσωπα έχει νόημα να ενσωματωθούν, αλλά διαφωνούμε σε κάποια άλλα», τόνισε ο νεοεκλεγείς δήμαρχος Θωμάς Μπέγκας, μιλώντας τη Δευτέρα στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του «Ήπειρος TV1», σημειώνοντας ότι δεν είναι τίμιο από την πλευρά της κυβέρνησης να νομοθετεί τόσο σημαντικά ζητήματα εν μέσω εκλογών.
Προτεραιότητα ΟΚΠΑΠΑ και ΚΕΠΑΝΔΙ
Δεδομένο θεωρείται ότι η νέα δημοτική αρχή θα προσπαθήσει να διατηρήσει τον Οργανισμό Κοινωνικής Προστασίας-Αλληλεγγύης και Προσχολικής Αγωγής (ΟΚΠΑΠΑ) και την Κοινωφελή Επιχείρηση Πολιτισμού, Περιβάλλοντος, Νεολαίας και Άθλησης, το Πνευματικό Κέντρο δηλαδή, καθώς ο μεν ΟΚΠΑΠΑ έχει ένα ευρύ πεδίο δράσης με πολυάριθμες δομές και συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, το δε Πνευματικό Κέντρο έχει επίσης ένα ευρύ πεδίο δράσης, με εκπαιδευτικές δομές. Αμφότερα διαθέτουν συγκροτημένες διοικητικές δομές, χωρίς να αναγκάζονται να καταφεύγουν σε εξωτερικούς συνεργάτες, όπως συμβαίνει με πολλά άλλα ΝΠΔΔ ανά την Ελλάδα.
Θέμα ενσωμάτωσης δεν τίθεται για το ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων, καθώς ο νόμος εξαιρεί τα Δημοτικά Θέατρα, ενώ δε θίγονται τα δημοτικά ιδρύματα και οι σύνδεσμοι Δήμων, άρα φαίνεται πως διατηρούνται και ο Ζωγράφειος Οίκος Ευγηρίας και ο Σύνδεσμος Ύδρευσης Δήμων Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων (ΣΥΔΛΙ). Επίσης, η ΔΕΥΑΙ είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, άρα επίσης δεν μπαίνει στην εξίσωση.
Τι μένει, επομένως; Το Σπήλαιο Περάματος, η Δημοτική Επιχείρηση Πληροφόρησης – Ενημέρωσης Ιωαννίνων (Δημοτικό Ραδιόφωνο) και η Δημοτική Επιχείρηση Αξιοποίησης Ακινήτων Ιωαννίνων (ΔΗΑΝΕΤΑΙ). Θεωρητικά και για τα τρία μπορεί να υπάρξει «τεκμηριωμένη αιτιολόγηση με ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία ως προς τη διαπίστωση της πλήρωσης της ανωτέρω προϋπόθεσης (άσκηση δραστηριότητας του νομικού προσώπου με εξειδικευμένο αντικείμενο, αξιοσημείωτη/μακρόχρονη απόδοση έργου και ευρύτερη αναγνώριση)», όπως αναφέρει ο νόμος για τη διατήρησή τους. Ωστόσο, υπάρχει ένα «τυράκι» για όσους Δήμους επιλέξουν την κατάργησή τους. Για κάθε νομικό πρόσωπο που καταργείται, αυξάνεται ο αριθμός των αντιδημάρχων κατά έναν, εφόσον ο μέσος όρος του προϋπολογισμού του καταργούμενου νομικού προσώπου των πέντε τελευταίων ετών είναι μεγαλύτερος των 600.000 ευρώ. Κάτι που ενδεχομένως να μετρήσει στην απόφαση, καθώς δίνει απάντηση και στο ερώτημα τι ρόλο θα έχουν τόσοι δημοτικοί σύμβουλοι, αν δεν υπάρχουν νομικά πρόσωπα και δημοτικές επιχειρήσεις για να αξιοποιηθούν.
Τέλος, σε ό,τι αφορά τις Σχολικές Επιτροπές, καταργούνται από τις 29 Ιουνίου 2024 –όπως και οι Δημοτικές Επιτροπές Παιδείας- και οι αρμοδιότητές τους θα ασκούνται από το δημοτικό συμβούλιο ή από κάποια επιτροπή που θα ορίσει. Και εδώ προβλέπεται μια εξαίρεση για Δήμους, στους οποίους λειτουργούν περισσότερες από 100 σχολικές μονάδες, μετά από απόφαση του δημοτικού συμβούλιου μέχρι τις 31 Μαρτίου 2024.
Στους υπόλοιπους Δήμους
Ούτε κρύο ούτε ζέστη προκάλεσε στους μικρότερους μεγέθους Δήμους ο νέος νόμος, καθώς τα μεγέθη των νομικών προσώπων και των κοινωφελών επιχειρήσεων δεν είναι τέτοια, που να δημιουργεί πρόβλημα η κατάργησή τους.
Με δεδομένο, μάλιστα, ότι υπάρχουν και κάποια, τα οποία κουβαλούν προβλήματα από το παρελθόν, η ενσωμάτωσή τους είναι καλοδεχούμενη. Σε άλλες περιπτώσεις, το μόνο που ουσιαστικά θα αλλάξει, είναι ότι δε θα μπορούν να γίνονται κάποιες «εξυπηρετήσεις», καθώς η προεδρία σε μια σχολική επιτροπή συνεπαγόταν επιπλέον ημέρες άδειας για εκπαιδευτικούς, ενώ υπήρχε αντικείμενο εργασίας που δινόταν σε εξωτερικούς συνεργάτες (π.χ. λογιστές).
Θετικά αντιμετωπίζει τον νέο νόμο ο δήμαρχος Ζίτσας Μιχάλης Πλιάκος, που δε σκοπεύει να ζητήσει τη διατήρηση ούτε της Κοινωφελούς Επιχείρησης ούτε του ΝΠΔΔ, τα οποία είχαν σε έναν βαθμό και παρεμφερές αντικείμενο. «Θα υπάρχει και μεγαλύτερη ασφάλεια να περνάνε όλες οι συναλλαγές από την Ταμειακή Υπηρεσία του Δήμου», σχολίασε ο Μ. Πλιάκος.
Με την ίδια λογική αντιμετωπίζει το θέμα και ο νεοεκλεγείς δήμαρχος Βορείων Τζουμέρκων Νίκος Βαΐτσης, που, ωστόσο, θα ζητήσει τη διατήρηση του ΝΠΔΔ Βορείων Τζουμέρκων «Ο Γεώργιος Γιαννιώτης», που διαχειρίζεται τα ακίνητα της πρώην Κοινότητας Συρράκου, κρίνοντας ότι το αντικείμενό του είναι εξειδικευμένο και ουσιαστικά δεν μπορεί να ενσωματωθεί στον Δήμο. Μάλιστα, για το θέμα θα έχει και προσωπική συνάντηση με τον αναπληρωτή υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο.
