Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ημερίδες ήταν εκείνη που διοργάνωσε το απόγευμα της Παρασκευής το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Ηπείρου, στον χώρο του στην οδό Αραβαντινού, με θέμα τα χάνια και τις στοές των Ιωαννίνων. Η συμμετοχή του κόσμου ήταν πολυπληθής και οι ομιλητές διακεκριμένοι αρχιτέκτονες, επιστήμονες και καθηγητές.
Ενδιαφέρουσα τη χαρακτηρίζουμε ιδιαίτερα, καθώς προσέφερε στον απλό πολίτη την ευκαιρία να γνωρίσει και να έρθει σε επαφή με τα χάνια των Ιωαννίνων, τα οποία αποτέλεσαν ζωντανούς τόπους κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής ανάπτυξης της πόλης.
Ποιος από τους παρευρισκόμενους στην ημερίδα –πλην των ειδικών– γνωρίζει τα αμέτρητα χάνια που υπήρχαν σχεδόν σε κάθε συνοικία των Ιωαννίνων; Οι περισσότεροι, ωστόσο, γνωρίζουν πολύ καλά ότι όσα απέμειναν βρίσκονται σε άθλια κατάσταση και αναρωτιούνται τι μέλλει γενέσθαι με την αποκατάσταση και την επανάχρησή τους. Αυτοί ήταν ορισμένοι από τους προβληματισμούς που απασχόλησαν κι εμάς προσωπικά μετά το τέλος της ημερίδας.
Με ένα καίριο ερώτημα ξεκίνησε την ομιλία του ο αρχιτέκτονας Γιώργος Σμύρης, ο οποίος ήταν και ο συντονιστής της εκδήλωσης:
«Γεννούν οι πολιτισμοί τις πόλεις ή μήπως οι πόλεις καθορίζουν και προδιαγράφουν την αναδυόμενη τροχιά του πολιτισμού;»
Άκρως κατατοπιστικές ήταν και οι υπόλοιπες εισηγήσεις, όπως εκείνες του καθηγητή της Σχολής Καλών Τεχνών Στέφανου Τσιόδουλου και της αρχιτέκτονος Νατάσσας Πουλογιάννη.
Βαθιές αλήθειες, όμως, δεν ειπώθηκαν στην ημερίδα, αν και υπήρχε από όλους καλή πρόθεση. Πώς θα συνεχίσουν να υπάρχουν αυτά τα ιστορικά κτίρια, αν το κράτος δεν ενδιαφερθεί να τα αποκαταστήσει; Και πώς θα ξεπεραστούν τα προβλήματα του ιδιοκτησιακού καθεστώτος στο οποίο βρίσκονται πολλά από αυτά, όταν έως σήμερα κανένας δεν έχει δείξει πραγματικό ενδιαφέρον;
Καλές είναι οι ημερίδες και μπορεί να ξυπνούν από τον λήθαργο τους αρμοδίους, όμως το σπίτι του Καλού Πασά, για παράδειγμα, συνεχίζει να καταρρέει.
Όταν ακούμε ότι για το σπίτι αυτό –το οποίο βρίσκεται κοντά στο Σουφαρί Σεράι, σε οικόπεδο έξι στρεμμάτων, ιδιοκτησίας της οικογένειας Τσεκούρα– σχεδιάζεται η ενοποίησή του ως μνημείου με την πλατεία Γλυκήδων, η προοπτική φαντάζει στο μυαλό μας σαν όνειρο θερινής νυκτός.
Και έρχονται μπροστά μας κάποιες άλλες ημερίδες και τα κατά καιρούς όνειρα των ιθυνόντων: να γίνει το μνημείο πολυτελές ξενοδοχείο ή, σύμφωνα με κάποιες άλλες προτάσεις, ακόμη και καζίνο!
Ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέκος Καχριμάνης, ο οποίος πήρε τον λόγο ως πρώτος ομιλητής μετά το καλωσόρισμα του προέδρου του ΤΕΕ/Τμήματος Ηπείρου Γιάννη Τσίγκρου, αναφέρθηκε στο Χάνι Μανέκα. Έδωσε, μάλιστα, την υπόσχεση ότι το ιστορικό αρχοντικό, για το οποίο έγινε λόγος και το καλοκαίρι κατά τα εγκαίνια των τζαμιών παρουσία της Λίνας Μενδώνη, θα περάσει στο Δημόσιο.
«Υπάρχει προοπτική», είπε. Μέχρι να ληφθούν, όμως, οι αποφάσεις, θα έχει καταρρεύσει κι αυτό, όπως το σπίτι του Καλού Πασά, θα μπορούσε εύλογα να σκεφτεί ο καθένας από εμάς.
Θετική εντύπωση προκάλεσαν οι προτάσεις των νέων αρχιτεκτόνων Ζωής Χάσκου και Ηλία Παπαδόπουλου, οι οποίοι ασχολήθηκαν στις μελέτες τους με τη διαχείριση του ιστορικού αποθέματος, με γνώση, επιστημοσύνη και σοβαρότητα.
Με επίκεντρο τρία χάνια -της Λεύκας, του Θανόπουλου και του Μανέκα- η Ζωή Χάσκου πρότεινε ένα νέο οικοσύστημα συγκατοίκησης ανθρώπων και ζώων, σε αναφορά και προς την παλαιότερη χρήση των χανιών των Ιωαννίνων, ενώ ο Ηλίας Παπαδόπουλος τα παρουσίασε ως ζωντανούς δημόσιους χώρους.
Κλείνουμε τις σκέψεις μας με τον επιγραμματικό επίλογο του κ. Σμύρη:
«Επιδίωξή μας πλέον ας είναι η προσπάθεια απομυθοποίησης του όλου ζητήματος της διαχείρισης του αρχιτεκτονικού μας αποθέματος, που εκ των πραγμάτων βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος, δηλαδή ιδιοκτητών, χρηστών, μελετητών, κατασκευαστών, οικονομικών μοντέλων, νομοθεσίας και επικρατούσας, για κάθε περίοδο, κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας».
