Με το ερώτημα για τον μελλοντικό ρόλο των Περιφερειών στη διαχείριση των χρηματοδοτικών προγραμμάτων να παραμένει ανοιχτό, ξεκίνησε στην Ήπειρο η προετοιμασία για τη νέα προγραμματική περίοδο 2028-2034.
Οι βασικές κατευθύνσεις του Εθνικού και Περιφερειακού Εταιρικού Σχεδίου (ΕΠΕΣ) παρουσιάστηκαν σε ευρεία σύσκεψη, παρουσία του περιφερειάρχη Αλέξανδρου Καχριμάνη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης, της ακαδημαϊκής και ερευνητικής κοινότητας, καθώς και παραγωγικών και κοινωνικών φορέων.
Στόχος της διαδικασίας είναι να προσδιοριστούν οι αναπτυξιακές ανάγκες της Ηπείρου και να διαμορφωθούν οι στρατηγικές επιλογές και οι προτεινόμενες παρεμβάσεις που θα περιληφθούν στην πρόταση της Περιφέρειας για την επόμενη επταετία.
Ανοιχτό το ζήτημα της διαχείρισης των προγραμμάτων
Κατά την έναρξη της σύσκεψης, ο περιφερειάρχης Ηπείρου αναφέρθηκε στην αβεβαιότητα που εξακολουθεί να υπάρχει ως προς το μοντέλο διαχείρισης των προγραμμάτων της νέας περιόδου.
«Είμαστε σε ένα τελείως καινούριο τοπίο και δεν ξέρουμε αν τελικά όλα θα τα διαχειρίζονται, όπως είναι σήμερα, οι 13 Περιφέρειες ή αν θα είναι ένα κεντρικό πρόγραμμα που θα είναι στο Υπουργείο», ανέφερε ο Αλέξανδρος Καχριμάνης, προσθέτοντας ότι η θέση της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας είναι σαφής: «Εμείς ως Ένωση Περιφερειών πιστεύουμε ότι πρέπει τα προγράμματα να είναι στις Περιφέρειες».
Το θέμα αφορά τη δυνατότητα των Περιφερειών να διατηρήσουν ουσιαστικό ρόλο στη διαχείριση και εφαρμογή των χρηματοδοτικών προγραμμάτων, αντί της ενδεχόμενης συγκέντρωσης των σχετικών αρμοδιοτήτων σε κεντρικό επίπεδο.
Πρόκειται για μια εκκρεμότητα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της κατάρτισης των νέων αναπτυξιακών σχεδίων, καθώς η αρχιτεκτονική του συστήματος διαχείρισης θα επηρεάσει και τον τρόπο υλοποίησής τους.
Επτά στρατηγικές προτεραιότητες για την Ήπειρο
Τις βασικές παραμέτρους του νέου σχεδιασμού παρουσίασαν η προϊσταμένη της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Προγράμματος «Ήπειρος», Εύη Παπανικολάου, και ο προϊστάμενος της Μονάδας Προγραμματισμού και Αξιολόγησης, Θανάσης Μανταλόβας.
Οι παρουσιάσεις αφορούσαν την προγραμματική περίοδο 2028-2034, τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ελλάδας που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση και τις προτεινόμενες επιλογές για την Ήπειρο.
Ο σχεδιασμός αναπτύσσεται γύρω από επτά βασικούς άξονες:
-
Παραγωγικός μετασχηματισμός, επιχειρηματικότητα και καινοτομία.
-
Πράσινη μετάβαση, ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, πολιτική προστασία και στρατηγική ανθεκτικότητα.
-
Ενεργειακή ασφάλεια και αποδοτική χρήση των πόρων.
-
Χωρική συνοχή, ολοκληρωμένη χωρική ανάπτυξη, στέγαση και αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων.
-
Υγεία και ενίσχυση της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης.
-
Ανθρώπινο κεφάλαιο, ανάπτυξη δεξιοτήτων και κοινωνική συνοχή.
-
Βιώσιμες μεταφορές.
Οι κατευθύνσεις αυτές αποτελούν το πλαίσιο πάνω στο οποίο θα διαμορφωθούν οι επιμέρους προτάσεις, με βάση τις ανάγκες, τις δυνατότητες και τις ιδιαίτερες συνθήκες της Ηπείρου.
Πέντε ομάδες εργασίας για την εξειδίκευση των παρεμβάσεων
Για την πληρέστερη αποτύπωση των αναπτυξιακών αναγκών της περιοχής προβλέπεται η λειτουργία πέντε θεματικών ομάδων εργασίας, με τη συμμετοχή εκπροσώπων φορέων της Ηπείρου.
Η πρώτη ομάδα θα ασχοληθεί με τον παραγωγικό μετασχηματισμό, την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία, ενώ η δεύτερη θα επικεντρωθεί στο περιβάλλον, την ενέργεια, την κλιματική ανθεκτικότητα και την πολιτική προστασία.
Η τρίτη ομάδα θα εξετάσει τις υποδομές εκπαίδευσης, υγείας και φροντίδας και η τέταρτη τα ζητήματα χωρικής συνοχής, στέγασης και δημογραφικής ανθεκτικότητας.
Η πέμπτη ομάδα θα έχει ως αντικείμενο την απασχόληση και τις δεξιότητες, την κοινωνική ένταξη, την ενίσχυση της πρόσβασης σε ποιοτικές, βιώσιμες και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες φροντίδας και πρόνοιας, καθώς και την κοινωνική οικονομία.
Οι συνεδριάσεις των πέντε ομάδων έχουν προγραμματιστεί για το διάστημα 11-13 Νοεμβρίου 2026.
Αντικείμενό τους θα είναι η εξέταση των βασικών αναπτυξιακών προκλήσεων, η διαμόρφωση στρατηγικών επιλογών και η εξειδίκευσή τους σε προτεινόμενες παρεμβάσεις.
Για την αξιολόγηση των προτάσεων θα συνεκτιμηθούν η σκοπιμότητα, η ωριμότητα και η προτεραιότητα κάθε παρέμβασης, ώστε ο σχεδιασμός να μην περιοριστεί σε γενικές κατευθύνσεις, αλλά να περιλαμβάνει συγκεκριμένες επιλογές.
Διαβούλευση με τους φορείς και ερωτηματολόγιο
Παράλληλα με τις συνεδριάσεις των ομάδων εργασίας, προβλέπεται ευρεία διαδικασία διαβούλευσης με θεσμικούς, κοινωνικούς, παραγωγικούς και επιστημονικούς φορείς της Ηπείρου.
Στο πλαίσιο αυτό θα αποσταλεί δομημένο ερωτηματολόγιο προς τους εμπλεκόμενους φορείς, προκειμένου να καταγραφούν οι ανάγκες, οι προκλήσεις και οι αναπτυξιακές προτεραιότητες που αναγνωρίζουν στους επιμέρους τομείς δραστηριότητάς τους.
Το ίδιο ερωτηματολόγιο θα αναρτηθεί και στην ιστοσελίδα της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Προγράμματος «Ήπειρος», δίνοντας τη δυνατότητα ευρύτερης συμμετοχής στη διαδικασία.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να συγκεντρωθούν στοιχεία και προτάσεις που θα συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός τεκμηριωμένου αναπτυξιακού σχεδίου, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ανάγκες της περιοχής.
Έως τις 20 Νοεμβρίου η πρόταση της Περιφέρειας
Το χρονοδιάγραμμα της προετοιμασίας είναι ιδιαίτερα περιορισμένο, καθώς η καταληκτική ημερομηνία υποβολής της πρότασης της Περιφέρειας Ηπείρου στη Γενική Γραμματεία ΕΣΠΑ είναι η 20ή Νοεμβρίου 2026.
Μέχρι τότε θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία των στρατηγικών επιλογών και η σύνθεση των προτάσεων που θα προκύψουν από τις θεματικές ομάδες εργασίας και τη διαβούλευση.
Η υποβολή της περιφερειακής πρότασης αποτελεί στάδιο προετοιμασίας του νέου προγραμματισμού και δεν ισοδυναμεί με οριστική έγκριση συγκεκριμένων έργων ή χρηματοδοτήσεων.
Το ζητούμενο για την Ήπειρο είναι να καταθέσει έναν συνεκτικό σχεδιασμό, με σαφείς προτεραιότητες και επαρκώς τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία παραμένουν υπό διαμόρφωση τόσο οι εθνικές στρατηγικές επιλογές όσο και το πλαίσιο διαχείρισης των μελλοντικών προγραμμάτων.
