Οξύμωρο βεβαίως, αλλά δεν πρόκειται λεπτομερώς να αναφερθώ στα φεστιβάλ πολιτισμού που κατακλύζουν τους θερινούς μήνες την ελληνική επαρχία, κυρίως τα νησιά και τους τουριστικούς προορισμούς. Ούτε και στο κουβάρι της διαχείρισης των απορριμμάτων πανελλαδικώς. (Κυρίως στα νησιά και τους τουριστικούς προορισμούς). Φοβάμαι ότι καλά καλά ούτε για το ίδιο το καλοκαίρι θα μιλήσω, που μας δείχνει αυτές τις μέρες τη σκληρή του όψη, με το θερμόμετρο σκαρφαλωμένο στους σαραντατόσους βαθμούς. Μα τότε που κολλάει ο τίτλος; Καμιά πια συνάφεια με το περιεχόμενο του κειμένου;
Εντάξει, δεν είπα ότι δεν θα αναφερθώ καθόλου, αυτά είναι άλλωστε θέματα που θες – δε θες σου χτυπάνε αλαλάζοντα καθημερινά την πόρτα. Λίγα λόγια λοιπόν για κάθε όρο του τίτλου:
α) Το θέρος. Απειλητικό και χωρίς ενσυναίσθηση σε αναγκάζει να βρεις λεφτά για να πας διακοπές, γυμναστήριο για ν’ αδυνατίσεις την άνοιξη, διαιτολόγο για διατροφή (όχι δίαιτα προς θεού, δείχνεις την ηλικία σου), να βρεις προορισμό, δωμάτιο, εισιτήρια, παρέα. Σε αναγκάζει να βρεις διάθεση, να είσαι ανοιχτός σε νέες εμπειρίες (βρε δε θέλω), να βγάλεις δεκάδες φωτογραφίες με το κινητό και ας σε προειδοποιεί αυτό αμείλικτο ότι «ο αποθηκευτικός σας χώρος δεν επαρκεί». Μα πού να αποθηκεύσεις πια τόσες αναμνήσεις; Όοοχι θα το ζήσεις, πρέπει να τα καταφέρεις. Μόνος σου και χωρίς πλέον το δεκανίκι του Μουντιάλ. Τι να σου κάνει κι αυτό; 104 αγώνες σου χάρισε. Μόνος και μόνη, χωρίς στηρίγματα.
β) Τα φεστιβάλ πολιτισμού. Αναβαθμισμένα πλέον, όχι εκείνο το παλιό, το «αρπαχτή στην επαρχία». Αυτά που αρχίζουν να ετοιμάζονται από τους δήμους και τους συλλόγους με την πρώτη σταγόνα της βροχής, μόλις ο τελευταίος τουρίστας παραδώσει το κλειδί του δωματίου του. Ποιοτικά εδώ και πολλά χρόνια, με τις περισσότερες εκδηλώσεις χωρίς χρήματα, με ένα αξιοθαύμαστο πάντρεμα του μερικού με το γενικό, του τοπικού με το παγκόσμιο και ενίοτε με το πιο αξιοθαύμαστο μάρκετινγκ: «Ελάτε με τόσα ευρώ στο σεμινάριο γευσιγνωσίας με τοπικές συνταγές». Ο αλλοδαπός τουρίστας θα βάλει τα χέρια του στο αλεύρι, θα μαγειρέψει, θα τηγανίσει, θα δοκιμάσει, θα θυμηθεί την φιγούρα της γιαγιάς του, που μαγείρευε στο χωριό των Άλπεων, θα αγοράσει στα αγγλικά το βιβλίο με τις τοπικές συνταγές και δεν θα τις φτιάξει ποτέ. Αποθηκευμένες αναμνήσεις στα ράφια της βιβλιοθήκης του αυτή τη φορά.
γ) Τα σκουπίδια. Αυτή η «βρώμική» πλευρά των ανθρώπων, που κάθε πολιτισμένος τόπος, κράτος, πόλη, νησί οφείλει να αντιμετωπίζει. Δεν θα πω πολλά, τουλάχιστον όχι σε αυτό το κείμενο. Θα σας αφήσω μόνο με την εικόνα ενός κάδου ξέχειλου από άδεια μπουκάλια εμφιαλωμένου νερού σε ένα νησί του Αιγαίου, χωρίς πόσιμο νερό, χωρίς έργα αφαλάτωσης και με γκαζόν στις ξενοδοχειακές του μονάδες δίπλα στις πισίνες. Ποιος θα τραβήξει τη φωτογραφία του κάδου για το άλμπουμ των αναμνήσεων…
Τα «δώρα» του βοριά
Ναι, για τα σκουπίδια θέλω να μιλήσω. Όμως για τα σκουπίδια που έρχονται από μακριά, τα «ξένα» σκουπίδια, αυτά που φέρνει η θάλασσα, ο δυνατός βοριάς, ο δυνατός νοτιάς στις άδειες από κόσμο παραλίες των χειμερινών νησιών και ακτών. Χειμερινό φεστιβάλ σκουπιδιών – χωρίς θεατές.
Πάντα σκεφτόμουν τα τουριστικά μέρη τον χειμώνα, περισσότερο αυτά που πραγματικά ερημώνουν. Άλλα τον Σεπτέμβρη, άλλα τον Οκτώβρη, βαριά βαριά τον Νοέμβρη, αφήνοντας τελικά ανοιχτό ένα καφενείο πολλαπλών χρήσεων. Γράφω λοιπόν τώρα, επιλέγοντας κάτι από την δική μου αποθήκη αναμνήσεων, που ο πανδαμάτωρ χρόνος δυσκολεύτηκε να το εξαφανίσει.
Χειμώνας, καταχείμωνο στο πραγματικά άδειο επίνειο ορεινού χωριού, ενός νησιού πολύ κοντά στα τουρκικά παράλια, Η ακτή βορινή, αφιλόξενη -τις βορινές ακτές δεν τις προτιμούν οι λουόμενοι ούτε το καλοκαίρι. Το νησί πάλι μεγάλο και φιλόξενο, τους θερινούς μήνες πλοιάρια πηγαινοφέρνουν τουρίστες προς και από τα μικρασιατικά παράλια. Βολτάροντας με τη θυμωμένη μικρή μου κόρη (δεύτερη φόρα που είχε εγκαταλείψει το δημοτικό και τους φίλους της για να τρέχει με τη μάνα της στην επαρχία – μα τι καλά που περνούν οι εκπαιδευτικοί με τόσες διακοπές!), βολτάροντας λοιπόν τα παγωμένα απογεύματα, αρχίσαμε να παρατηρούμε τα σκουπίδια, τα σκουπίδια του βοριά, τα σκουπίδια που απίθωσε ο άνεμος από τα απέναντι τουρκικά χωριά στην ελληνική ακτή. Ξεπερνώντας την αρχική μας δυσαρέσκεια (μα τι κάνει επιτέλους ο δήμος, γιατί δεν καθαρίζει, επειδή είναι χειμώνας;), αρχίσαμε να το βρίσκουμε διασκεδαστικό να διαβάζουμε τα γράμματα πάνω στις συσκευασίες από τα απορρυπαντικά, τις παιδικές πάνες, τα γάλατα. Αναγνωρίζαμε μάρκες πολυεθνικών εταιριών- κοίτα το έχουν και στην Τουρκία αυτό- και άλλες άγνωστες, με εικόνες οικογενειακής καθημερινότητας και στρουμπουλά μωρά. Και τότε σκέφτηκα και της το είπα και ας ήταν η κόρη μικρή «αυτή είναι η επικοινωνία των ανθρώπων μέσα από τα σκουπίδια». Και τότε πρόβαλε μπροστά μας η εικόνα ανθρώπων που στην απέναντι ακτή διαβάζουν τις μάρκες των ελληνικών σκουπιδιών και – γιατί όχι- μπορεί να κάνουν και παρόμοιες σκέψεις.
Επικοινωνία, ξανασκέφτηκα, με αυτό το λερωμένο κομμάτι ενός άλλου λαού, το καθημερινό, το ανθρώπινο.
