«Κι όταν ο ναός είναι μακριά, η πίστη του ανθρώπου τον οδηγεί γονατιστό στο δικό του σπιτικό εικονοστάσι, όπου φυλάει τις εικόνες των Αγίων και τα “φυλαχτά” της οικογένειάς του, όπλα πίστης κι ελπίδας στις δύσκολες στιγμές». Από τον πρόλογο του προγράμματος της έκθεσης «Οικιακά εικονίσματα» του Ιδρύματος Ιωσήφ και Εσθήρ Γκανή, σε επιμέλεια Ανδρομάχης Παπαευσταθίου – Φίλιππου Γιωβάνη.
Πόσες φορές δεν προσφύγαμε, έκδηλα ή ανεκδήλωτα, φανερά ή μυστικά, στην εικόνα του Αγίου που υπάρχει στο σπίτι μας. «Παναγία μου, βοήθησέ με… Άη Γιώργη μου… κάνε το θαύμα σου». Σε κάθε παλαιό γιαννιώτικο σπίτι υπήρχε το εικόνισμα ή τουλάχιστον στα περισσότερα από αυτά. Ακόμη και σήμερα καίει το καντηλάκι του.
Βαθιά επιλογή μου ήταν Πέμπτη πρωί, 4 του Σεπτέμβρη, με τη δροσιά, να βρεθώ στο θαυμάσιο μουσείο, που εκεί, μέσα στο ιστορικό σπίτι Ιωσήφ και Εσθήρ Γκανή, στεγάζεται η τέχνη, η συλλογική μνήμη και κρατιέται αναμμένη η λαμπάδα του πολιτισμού.
Σοφή απόφαση του προέδρου του Ιδρύματος Ναπολέοντα Μάργαρη να εκτεθούν τα οικιακά εικονίσματα από τη συλλογή του Μορφωτικού και Πολιτιστικού Συλλόγου «Το Άνθος» της Μονής Ντουραχάνης.
Ένας λόγος παραπάνω να βρεθώ εκεί είναι ο σεβασμός και η βαθιά φιλία που συνέδεαν την οικογένειά μας με τον μακαριστό ιερομόναχο παπα-Θανάση της Μονής Ντουραχάνης.
Επί ώρα παρατηρούσα τα κειμήλια και τις εικόνες, τα οποία με την καρδιά τους δώριζαν οι πολίτες στον καλό ιερέα. Εκείνος τα συγκέντρωνε με ευλάβεια, όπως και όλα τα πολύτιμα δώρα τα οποία η πίστη των ανθρώπων τού εμπιστευόταν. Το σπουδαίο, το μεγαλειώδες έργο του συνεχίζουν οι άνθρωποί του, οι οποίοι τάχτηκαν κι εκείνοι να προσφέρουν. Ένα σημαντικό μέρος της εμπλουτισμένης αυτής συλλογής παρουσιάζεται στην έκθεση.
Μεταξύ των άλλων, ξεχωρίσαμε το σπάνιο εικονοστάσι της Αγίας Αικατερίνης, της εποχής του Μεσοπολέμου, με λιθογραφία του Σιναΐτικου Μετοχίου Ιωαννίνων του 1872, δωρεά Μελανίας Στεφανίδου εις μνήμην Μιχαήλ Γουργούλη.
Λιβανοθήκες και λιβανιστήρια, ακόμη και προσεγμένα χειροτεχνήματα των παιδιών της οικογένειας για χρήση στο εικονοστάσι ή τη διακόσμηση του σπιτιού, στολίζουν την ξεχωριστή αυτή έκθεση.
Να σημειώσουμε ότι η έκθεση θα διαρκέσει έως το τέλος Σεπτεμβρίου, ενώ έχει μεγάλη επισκεψιμότητα, όπως μας διαβεβαίωσε η γραμματέας του Ιδρύματος Λαμπρινή Θεμελή. Ο επισκέπτης μπορεί να την επισκεφθεί καθημερινά από τις 9 το πρωί έως τις 2 το μεσημέρι και την Τετάρτη από τις 6 το απόγευμα.
Ο πρόεδρος Ναπολέων Μάργαρης ήταν εκεί, όπως πάντα στυλοβάτης, και ξεναγούσε με τις γνώσεις και την πείρα ετών τους επισκέπτες, όχι μόνο στην έκθεση, αλλά και στα άλλα εκθέματα του μουσείου. Μαζί μας αυτό το πρωινό βρέθηκε, εντελώς τυχαία για μας, η υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων του Δήμου Ιωαννιτών, αντιδήμαρχος Αλέκα Βακαλοπούλου. Με την ευκαιρία της παρουσίας της, συζητήθηκαν θέματα ενόψει της μεγάλης εκδήλωσης του Δήμου, για να τιμηθούν οι πρώτοι βασικοί συντελεστές του θεσμού των «Ηπειρωτικών» το 1976, στους οποίους συγκαταλέγεται και ο κ. Μάργαρης.
