Στοιχεία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς τηγανίτες Ροδαυγής και Επιτάφιοι στην Άρτα

Τα δελτία για τα δώδεκα στοιχεία Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και τη μία Καλή Πρακτική υποβλήθηκαν και επεξεργάστηκαν συστηματικά από τη Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και την Εθνική Επιστημονική Επιτροπή για την Εφαρμογή της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (UNESCO, 2003). Το Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας αριθμεί μέχρι σήμερα 164 στοιχεία και μία Καλή Πρακτική Διαφύλαξης της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
«Η εγγραφή των δώδεκα νέων στοιχείων και της Καλής Πρακτικής στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, σε συνεργασία με τις κοινότητες και τους φορείς, με στόχο τη διαφύλαξη των παραδόσεων και τη μετάδοσή τους στις νεότερες γενιές, αποτελεί αναγνώριση της ζωντανής παράδοσης που συνδέει τις κοινότητες με την τοπική ιστορία και την ταυτότητά τους. Κάθε στοιχείο που καταγράφουμε αντανακλά την πλούσια πολυμορφία της άυλης πολιτιστικής μας κληρονομιάς, τις δεξιότητες, τη φαντασία και τη συλλογική μνήμη των ανθρώπων μας. Η διαφύλαξή της δεν είναι μόνο μία πράξη σεβασμού προς το παρελθόν, αλλά και μία πολύτιμη επένδυση στη συνέχεια και την ανανέωση της κοινότητας, στη μετάδοση στέρεων γνώσεων στις νέες γενιές και στην ενίσχυση της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Μέσα από τη συμμετοχή και τη διάδοση αυτής της παράδοσης, η κληρονομιά μας παραμένει ζωντανή, απολύτως προσβάσιμη και συλλογικά διαχειρίσιμη», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Οι αγαπημένες και εύγεστες τηγανίτες της Ροδαυγής Άρτας γίνονται μέσα σε λίγο χρόνο και απαιτούν καθάριο αλεύρι, χλιαρό νερό, αλάτι, τοπικό τσίπουρο, λάδι για το τηγάνισμα και ζάχαρη ή μέλι. Οι τηγανίτες σχετίζονται με την κοινωνική ζωή της Ροδαυγής και προσφέρονται συνήθως στην ετήσια Γιορτή Κάστανου, τα Χριστούγεννα, στους γάμους και στις λεχώνες. Αλλά και σε κάθε επίσκεψη είναι αφορμή να τις φτιάξει η νοικοκυρά, για να γλυκάνει και να ευχαριστήσει τους επισκέπτες της. Επίσης, γευστικό ενδιαφέρον έχουν, οι αρτύσιμες τηγανίτες αλλά και οι λαχανοτηγανίτες που παρασκευάζονται, εκτός από τα βασικά υλικά, με την προσθήκη αβγών, τυριού φέτας ή γάλακτος.
Σε ό,τι αφορά τους Επιταφίους στην Άρτα, μετά την Ακολουθία των Παθών τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ, μικροί και μεγάλοι ενορίτες όλων των ενοριών της πόλης τους στολίζουν με παραδοσιακό τρόπο. Συγκεντρώνουν λουλούδια εποχής και στη συνέχεια, κυρίως οι γυναίκες και τα παιδιά, τους στολίζουν ψάλλοντας ευλαβικά εγκώμια και θρήνους. Το έθιμο αναδεικνύει και ενισχύει τη βυζαντινή ταυτότητα, με την οποία η Άρτα βιώνει τη Μεγάλη Εβδομάδα. Όλοι οι ναοί της πόλης της Άρτας, τη Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ, συγκεντρώνουν τους επιτάφιους στον κεντρικό πεζόδρομο της πόλης (οδός Σκουφά), όπου γίνεται η περιφορά με μεγάλη κατάνυξη, ενώ στις πιο απομακρυσμένες ενορίες, η περιφορά γίνεται μέσα στις συνοικίες και τα χωριά.