Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στην ανακοίνωση, το 2023 στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφηκαν 182.000 πρόωροι θάνατοι, που αποδίδονται στη μακροχρόνια έκθεση σε μικροσωματίδια PM2.5, σε συγκεντρώσεις άνω των ορίων που συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Για την Ελλάδα, η μακροχρόνια έκθεση σε συγκεντρώσεις PM2.5 άνω των 5 μg/m³ συνδέθηκε με 10.249 αποδιδόμενους πρόωρους θανάτους, 137,7 πρόωρους θανάτους ανά 100.000 κατοίκους, 97.856 χαμένα έτη ζωής (YLL) και 1.314,8 χαμένα έτη ζωής ανά 100.000 κατοίκους.
Έμφαση δίνεται στην εικόνα των Ιωαννίνων, με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του EEA για την ποιότητα του αέρα στις ευρωπαϊκές πόλεις (έκδοση Ιουλίου 2025). Όπως αναφέρεται, τα Γιάννενα κατατάσσονται στην 754η θέση μεταξύ 761 ευρωπαϊκών πόλεων, βρίσκονται στο χειρότερο 10% ως προς την ποιότητα του αέρα και καταγράφουν μέση ετήσια συγκέντρωση PM2.5 23,5 μg/m³, σχεδόν πέντε φορές πάνω από το ασφαλές όριο του ΠΟΥ.
Η ανακοίνωση αποδίδει την επιβάρυνση σε συνδυασμό παραγόντων, όπως η γεωμορφολογία του λεκανοπεδίου, οι μετεωρολογικές συνθήκες, η αυξημένη κυκλοφορία οχημάτων στο κέντρο, το περιορισμένο δίκτυο αστικών συγκοινωνιών και ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες. Ωστόσο, σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα που επικαλείται, ο σημαντικότερος παράγοντας ρύπανσης είναι η καύση στερεών καυσίμων για θέρμανση –κυρίως ξύλου και πέλετ– από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο. Σε περιόδους αιχμής, οι ημερήσιες τιμές PM2.5, όπως σημειώνεται, υπερβαίνουν τα 100 μg/m³.
Η περιφερειακή παράταξη ξεκαθαρίζει ότι «δεν μπορούμε να ζητήσουμε από τους πολίτες να μη θερμαίνονται» και τονίζει πως η ευθύνη ανήκει στην Πολιτεία, ώστε να διασφαλιστεί πρόσβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η χρήση τζακιών για λόγους αισθητικής συμβάλλει στην αύξηση των εκπομπών μικροσωματιδίων.
Στο πλαίσιο αυτό, το «Κοινό των Ηπειρωτών» καλεί την κυβέρνηση να προχωρήσει άμεσα σε μέτρα περιορισμού της καύσης ξύλου στα Γιάννενα, προτείνοντας συγκεκριμένα την επιδότηση ηλεκτρικής ενέργειας και πετρελαίου θέρμανσης για όλους τους κατοίκους, τη δωρεάν παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στα ευάλωτα νοικοκυριά κατά τη χειμερινή περίοδο και την εκπόνηση «Σχεδίου Καθαρού Αέρα» με σαφείς στόχους και δημόσια παρακολούθηση.
Η ανακοίνωση καταλήγει ότι η ποιότητα του αέρα και η πρόσβαση στη θέρμανση συνιστούν ζήτημα δημόσιας υγείας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας, τονίζοντας πως απαιτείται άμεση κυβερνητική παρέμβαση για την προστασία των κατοίκων των Ιωαννίνων.
«Σχέδιο Καθαρού Αέρα» ζητά το «Κοινό των Ηπειρωτών»
Την ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την ποιότητα του αέρα στην Ελλάδα και ειδικά στα Γιάννενα αναδεικνύει ανακοίνωση της περιφερειακής παράταξης «Κοινό των Ηπειρωτών», με αφορμή τα επίσημα στοιχεία του European Environment Agency και την έκθεση «Harm to human health from air pollution in Europe: burden of disease status, 2025».
