Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου στη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία, σε συνεργασία με τον Εθνικό Οργανισμό Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), με θέμα «Ακούγοντας τα παιδιά και τους εφήβους – Από την πρόληψη στην έγκαιρη παρέμβαση και τη θεραπεία». Ομιλητές ήταν ο αναπληρωτής καθηγητής Ψυχιατρικής Παιδιού και Εφήβου Κωνσταντίνος Κώτσης και ο καθηγητής Αγωγής Υγείας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, επιστημονικός υπεύθυνος της «Σχεδία», Βασίλης Κούτρας.
Η ψυχοθεραπεία χρειάζεται αξιολόγηση
Ο κ. Κώτσης έθεσε το ερώτημα ποιος αποφασίζει τι σημαίνει «είμαι καλά», επισημαίνοντας ότι η κλινική βεβαιότητα δεν ταυτίζεται πάντοτε με την ακρίβεια της εκτίμησης. Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, όπως τόνισε, χρειάζεται να αξιοποιούν διαφορετικές πηγές πληροφόρησης, δίνοντας κεντρική θέση στη φωνή του παιδιού ή του εφήβου.
Υπογράμμισε ότι η αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας τεκμηριώνεται επιστημονικά, αλλά χρειάζεται να αξιολογούνται τόσο η αναγκαιότητά της όσο και τα αποτελέσματά της, συμπεριλαμβανομένων πιθανών αρνητικών επιπτώσεων. Επικαλούμενος έρευνα που εξέτασε 117 μελέτες, ανέφερε ότι μόλις στο 30% είχε διερευνηθεί η ύπαρξη τέτοιων επιπτώσεων.
Χαρακτηριστικό ήταν το παράδειγμα εφήβων που εμπλέκονται σε έντονες γονεϊκές συγκρούσεις και καλούνται να συμμετάσχουν σε ψυχολογικές παρεμβάσεις χωρίς σαφή θεραπευτικό στόχο. Όπως εξήγησε, η στενοχώρια, ο θυμός ή η άρνηση επικοινωνίας με έναν γονέα δεν συνιστούν κατ’ ανάγκη ψυχική διαταραχή μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην κοινή λήψη αποφάσεων: δεν αρκεί να ζητείται η γνώμη ενός εφήβου, εάν τελικά αποφασίζει αποκλειστικά ο επαγγελματίας. Χρειάζεται ουσιαστική συνεκτίμηση των επιστημονικών δεδομένων και των απόψεων επαγγελματιών, γονέων και κυρίως του ίδιου του εφήβου. Προσοχή απαιτεί και η ολοκλήρωση της θεραπείας, καθώς ένα ανεπαρκώς σχεδιασμένο τέλος μπορεί να βιωθεί ως εγκατάλειψη.
Ενθάρρυνση αντί για συγκρίσεις
Στην οικογενειακή επικοινωνία επικεντρώθηκε ο κ. Κούτρας, τονίζοντας ότι η τιμωρία και οι συνεχείς αρνητικές συγκρίσεις μπορούν να υπονομεύσουν την αυτοεκτίμηση των παιδιών. Αντίθετα, η αναγνώριση της προσπάθειας και η θετική ενίσχυση τα βοηθούν να αποκτήσουν εμπιστοσύνη στις δυνατότητές τους.
Με το παράδειγμα μαθητή που αριστεύει σχεδόν σε όλα τα μαθήματα, επισήμανε ότι οι γονείς συχνά εστιάζουν στον έναν χαμηλότερο βαθμό, παραβλέποντας όσα έχει καταφέρει. Ζητούμενο, όπως ανέφερε, είναι τα παιδιά να αξιολογούν την προσωπική τους πρόοδο και να αναπτύσσουν δεξιότητες αντιμετώπισης προβλημάτων, αντί να δέχονται πάντοτε έτοιμες λύσεις.
Προειδοποίησε επίσης ότι η σωματική τιμωρία μπορεί να μεταδώσει το μήνυμα πως η βία αποτελεί αποδεκτό τρόπο επίλυσης διαφορών.
Την ανάγκη πρόληψης ανέδειξαν τα στοιχεία της έρευνας HBSC/WHO 2022 που παρουσίασε: το 42,8% των εφήβων ηλικίας 11, 13 και 15 ετών εμφανίζει συμπτώματα άγχους, το 17,1% δηλώνει μοναξιά και το 26,9% αναφέρει ότι δεν λαμβάνει υποστήριξη από την οικογένειά του.
Ακολούθησε διάλογος με επιστήμονες, γονείς και φοιτητές. Στους χαιρετισμούς τους, οι Βασίλης Γοργόλης, Γιάννης Τσίμαρης και Μαργαρίτα Γκογκάκη αναφέρθηκαν στο έργο της «Σχεδία» και στην ανάγκη επικοινωνίας με τα παιδιά με ενσυναίσθηση.
Η ημερίδα έγινε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, τη χρονιά που τα Κέντρα Πρόληψης συμπληρώνουν 30 χρόνια λειτουργίας.
