Η Παναγία, μεγάλη η χάρη της, έχει εκατοντάδες τιμητικά προσωνύμια στην ελληνική παράδοση κι άλλα τόσα που της έδωσε η πίστη μας. Σήμερα τιμής και μνήμης ένεκεν θα αναφερθούμε στην Παναγία την Καναλιώτισσα, όχι μόνο από κάποια προσωπική παρόρμηση -θα μπορούσε να ήταν κι αυτό – αλλά από ένα θύμημα Ηπειρώτη μετανάστη, που ακούει στο όνομα Παναγιώτης Δαουσαίος και ζει στη Φλώριδα των ΗΠΑ, που μας την έφερε στο προσκήνιο.
Δεν πρόκειται ούτε για την Καναλιώτισσα των Μετεώρων, ούτε για την Παναγία Κανάλα της Κύθνου. Βρίσκεται εδώ κοντά μας στο Κανάλι της Πρέβεζας κι είναι δημιούργημα ο ιερός ναός της μιας ιδέας, ενός κυήματος -θα λέγαμε μεταφορικά- 45 Γιαννιωτών οικιστών, που εδώ και 40 χρόνια περίπου εγκαταστάθηκαν στην περιοχή Κανάλι της Πρέβεζας.
Ξεκίνησαν οι πρώτοι υγιειονομικοί συμπολίτες, όλοι εκείνοι που αποτελούσαν την αστική τάξη των Ιωαννίνων, για να αγοράσουν μια έκταση, να χτίσουν εκεί τα εξοχικά τους. Γιατροί όπως ο Θεμιστοκλής Λέκκας, ο Μιχάλης Παντελής, ο Λάζαρος Παπαδόπουλος και άλλοι πολλοί επώνυμοι γιατροί της πόλης, ήταν οι πρώτοι. Σε αυτούς προστέθηκαν στη συνέχεια τα ονόματα και άλλων Γιαννιωτών επαγγελματιών, κι έφτιαξαν μια μικρή κοινότητα, μια μικρή δική τους πολιτεία μέσα στο χωριό.
Στους πρωταγωνιστές προστέθηκε το όνομα του διακεκριμένου αρχιτέκτονα, πολεοδόμου, ζωγράφου και συγγραφέα Βασίλη Χαρίση, που θα έκανε τα σχέδια των σπιτιών. Προστέθηκαν επίσης τα ονόματα των πολιτικών μηχανικών Παναγιώτη Τζούμα, Αντώνη Σακκά, που για εκείνον και τη γυναίκα του την Υβόννη και τον μαιευτήρα Νίκο Παπανικολάου, θα έμελλε να γίνουν αργότερα οι επίτροποι της εκκλησίας τους. Στους πρωταγωνιστές συγκαλέγεται και ο Μιχάλης Μπαράτσας, ως δωροδότης όλα τα χρόνια με τα κέρια του και όλα τα συναφή που χρειάζεται ένας νεότευκτος ναός.
Σύμφωνα με τις διηγήσεις τους, όλοι οι ιδιοκτήτες σε σύσκεψή τους σκέφθηκαν να αγοράσουν χώρο για ένα κατάστημα να το έχουν στη δικαιοδοσία τους, αποκτώντας άλλη μια μικρή έκταση. Όμως καταστήματα υπήρχαν κι άλλα στην περιοχή και μια κοινότητα για να είναι ολοκληρωμένη θέλει και την εκκλησία της. Θέλει και το θεατράκι της, αντιγραφή από αρχαίο θέατρο. Κι αυτό έγινε.
Έπεσε, λοιπόν, επί τάπητος η ιδέα μιας εκκλησίας αφιερωμένης στην Κοίμηση της Θεοτόκου, τα σχέδια της οποίας ανέλαβε ο αρχιτέκτονας της συντροφιάς, ο οποίος απόχτησε κι εκείνος τη δική του έκταση στη Γιαννιώτικη πλέον παροικία. Ο Βασίλης Χαρίσης βεβαίως. Τη στατική μελέτη εκποίησε ένας νεαρός τότε μηχανικός ο Χρήστος Τζούμας.
Η Παναγία η Καναλιώτισσα του 1998 ήταν ένα έργο αποκλειστικά δικό τους, των Γιαννιωτών. Οι ίδιοι ανέλαβαν την εικονογράφησή της, δεχόμενοι κι άλλες δωρεές. Όλοι τους εθελοντές κι οι γηγενείς κάτοικοι επίσης, σε ένα έργο που ήταν το όνειρό τους. Το ναϊδριο εκείνο, η σύγχρονη σημερινή εκκλησία η οποία πλέον ανήκει σ την μητρόπολη Πρεβέζης, εναρμονιζόμενη με το γαλάζιο της θάλασσας του Ιονίου πελάγους, τους ανήκει δικαιωματικά. Μεταξύ των πολλών εθελοντριών, οι αδελφές Αγλαϊα και Μαίρη Κωστή. Κάθε Δεκαπενταύγουσο εκεί.
Και αυτή τη χρονιά όλοι εκείνοι από τους πρωταγωνιστές που βρίσκονται εν ζωή σήμερα, όπως και οι κάτοικοι του Καναλιού, βρέθηκαν στην λιτανεία της εικόνας της Παναγίας της Καναλιώτισσας την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου και στην αρτοκλασία, που ακολούθησε, επίσης ήταν παρόντες. Και του χρόνου.
