Οι περισσότεροι ενήλικες Έλληνες το πιθανότερο είναι ότι ως μικρά παιδιά έχουμε πάρει οδηγία από τους γονείς μας να «βαδίζουμε δεξιά» στους δρόμους, όταν δεν υπάρχει πεζοδρόμιο. Σήμερα εξακολουθεί να μην υπάρχει πεζοδρόμιο στο επαρχιακό οδικό δίκτυο, ακόμα και λίγα μέτρα έξω από τους οικισμούς. Αλλά υπάρχουν και μικρότερες πόλεις που δεν διαθέτουν πεζοδρόμια. Σε τέτοιες περιπτώσεις η οδηγία ενδεχομένως ηχεί ακόμα στα αυτιά αρκετών από εμάς. Ηχεί σίγουρα στα δικά μου η φωνή του πατέρα μου, ότι πρέπει στον επαρχιακό δρόμο «να βαδίζω πάντα δεξιά». Κρίμα που η οδηγία του ήταν λανθασμένη και με εξέθετε, μαζί με αμέτρητα άλλα παιδιά, σε αχρείαστο κίνδυνο (βεβαίως, όπως θα εξηγήσω πιο κάτω, δεν έφταιγε ο πατέρας μου). Η συνειδητοποίηση ότι πρέπει στο δρόμο να βαδίζουμε πάντοτε αριστερά υπήρξε για μένα κάτι σαν τελετή ενηλικίωσης. Απαλλαγή από έναν αχρείαστο και επικίνδυνο κανόνα της άγουρης ηλικίας μας.
Βαδίζουμε αριστερά
Βαδίζουμε λοιπόν πάντοτε αριστερά (σε δρόμους χωρίς πεζοδρόμιο, όπως είπαμε) γιατί έτσι αντικρίζουμε τα αυτοκίνητα που πρόκειται να περάσουν από κοντά μας. Έχουμε έτσι τη δυνατότητα να κάνουμε μια κίνηση αποφυγής τους, αν προκύψει ανάγκη. Αντίθετα, αυτά που κινούνται στην ίδια κατεύθυνση με μας διατηρούν απόσταση μιας ολόκληρης οδικής λωρίδας από μας (αφού βρίσκονται στην απέναντι, δεξιά πλευρά του δρόμου). Υπάρχουν δύο ακόμα πρόσθετοι λόγοι. α) Ο οδηγός θα μας δει επίσης ευκολότερα, αφού σε γενικές γραμμές η μπροστινή όψη του σώματος και το πρόσωπό μας αντανακλούν περισσότερο φως από ό,τι η πίσω. Και β) αν ασυναίσθητα κάνουμε μια κίνηση παράκαμψης κάποιου εμποδίου καθώς βαδίζουμε, διατηρούμε απόσταση ασφαλείας από όχημα που τυχόν έρχεται πίσω μας και δεν το έχουμε αντιληφθεί. Χρήσιμο, όταν ο θόρυβος που εκπέμπουν πλέον τα αυτοκίνητα έχει μειωθεί δραστικά (ειδικά τα υβριδικά και ηλεκτρικά) με αποτέλεσμα να μην τα ακούμε.
Γιατί όμως η διαχρονική οδηγία να βαδίζουμε δεξιά;
Το πιθανότερο λόγω μιας παρωχημένης λογικής «τάξης και οργάνωσης» της κοινωνίας. «Αφού τα αυτοκίνητα ακολουθούν ένα κανόνα, τον ίδιο πρέπει να συνηθίσουν και οι πεζοί». Μάλιστα δεν είναι η Ελλάδα μοναδική εξαίρεση στην Ευρώπη σε αυτό, αφού στις περισσότερες χώρες ακολουθήθηκε ο κανόνας -ακόμα και στην Αγγλία (όπου η οδηγία συχνά ήταν βαδίζετε αριστερά, δηλαδή και πάλι λανθασμένη, λόγω της κίνησης των οχημάτων στην αριστερή πλευρά του δρόμου). Πλέον εδώ και δυο τουλάχιστον δεκαετίες, η οδηγία έχει αλλάξει σχεδόν παντού. Σε όλη την ηπειρωτική Ευρώπη η ασφάλεια επιβάλλει «βαδίζετε αριστερά» ενώ στην Αγγλία και τις υπόλοιπες χώρες με κίνηση οχημάτων αριστερά η ορθή οδηγία είναι φυσικά η αντίστροφη, ήτοι «βαδίζετε δεξιά».
Αυτήν όμως την παρωχημένη λογική τάξης, το ελληνικό κράτος αποφάσισε να την ντύσει με ιδεολογικό περιεχόμενο, με τους ανώτατους αξιωματικούς της Αστυνομίας και την Χωροφυλακής να συνδέουν το «δεξιά στο δρόμο» με το «δεξιά στις ορθές πολιτικές πεποιθήσεις». Σχετικά αποσπάσματα οδηγιών χρωματισμένων ιδεολογικά σε έντυπα της Αστυνομίας, παραθέτει ο επίκουρος καθηγητής Παιδαγωγικού Υλικού και Τέχνης πανεπιστημίου Αιγαίου Γιάννης Κουκουλάς, σε άρθρο του στην Εφημερίδα Συντακτών, με το οποίο μου θύμισε τις παιδικές οδηγίες και με έκανε να γράψω αυτό το άρθρο. Ενδεικτικό είναι και το χουντικό διαφημιστικό με τον τροχονόμο (βλ. φωτ).
Δυστυχώς, το κύριο σήμερα παραμένει άλλο: η ανάγκη τα πεζοδρόμια να επεκταθούν παντού, να είναι ποιοτικά προστατεύοντας και εξυπηρετώντας έτσι όλους τους συνανθρώπους μας (από μικρά παιδιά ως ηλικιωμένους και ανθρώπους με αναπηρία) και με ευθύνη των δήμων να απελευθερωθούν από τα αυθαίρετα εμπόδια!
