Η προχθεσινή είδηση της δικαστικής καταδίκης του κ. Θεοδόση Μούγιου, πρώην συμβούλου του σημερινού υπουργού Εσωτερικών Θανάση Λιβάνιου, έχει σημασία για τους δημοκρατικούς θεσμούς και τη λειτουργία της δημόσιας ενημέρωσης. Φοβάμαι όμως ότι το 97% των Ελλήνων ούτε που την άκουσε. Ή, την προσπέρασε αυτοστιγμής.
Η καταδίκη και πώς φτάσαμε σ’ αυτήν
Όλα ξεκίνησαν από το χρήστη Georgy Zhukov του πρώην twitter και νυν Χ. Τι εστί στρατηγός Ζούκοφ στη Σοβιετική Ένωση του 1941-1956 λίγο πολύ το ξέρουμε. Τι εστί όμως Georgy Zhukov στο Σύμπαν των ελληνικών social media αναγκάστηκα να το ψάξω για να το μάθω. Προκύπτει ότι είναι ένας χρήστης πολιτικά προσκείμενος στη ΝΔ που αναρτά υπό την κάλυψη ψευδώνυμου. Ούτε ο πρώτος φυσικά, ούτε ο τελευταίος, ούτε το φαινόμενο περιορίζεται στους οπαδούς της ΝΔ. Τη διαφορά του νεοδημοκράτη Zhukov από όλους τους άλλους ψευδω/ανώνυμους των social, θα τη δούμε παρακάτω.
Καταρχάς, για να έχουμε σφαιρική εικόνα των απόψεων και του τρόπου γραφής του, ρίξαμε μια ματιά σε 15-20 αναρτήσεις του, όπως τυχαία παρουσιάστηκαν μετά από αναζήτηση στο προφίλ του. «Αυτό που κάνει ο Άδωνις Γεωργιάδης δεν έχει προηγούμενο. Κάθε εμφάνισή του είναι οδοστρωτήρας. Για αυτό και τον μισούν θανάσιμα» (2023). «Απλώς θυμηθείτε τα πόσα βρισίδια και πόση λάσπη ανέχτηκε η Μενδώνη από τα γνωστά μισάνθρωπα δίποδα, για να μπορεί αυτή η κοπέλα να επισκεφθεί το αρχαίο μνημείο με το αναπηρικό αμαξίδιό της (στη φωτ. ανάπηρη γυναίκα στην Ακρόπολη, 2024»). «’Η Κύπρος είναι ελληνική, γ@μιέται η Τουρκία’. Σε όποιον δεν αρέσει, να κλείσει τα ευαίσθητα αυτάκια του» (στη φωτ. παρέλαση ένστολων την 25η Μαρτίου 2025, ενώ φωνάζουν γηπεδικά συνθήματα). «Ο πρωθυπουργός της χώρας μας μιλάει στο αμερικανικό κογκρέσο. Αφήστε τα κουτοπόνηρα μικροκομματικά καπρίτσια, γεμίστε υπερηφάνεια και χειροκροτήστε. Γράφεται ιστορία αυτή τη στιγμή (2022)». «Δεν είναι μετανάστες, είναι εισβολείς που καθοδηγούνται από την Τουρκία και τις ΜΚΟ που θησαυρίζουν. Όποιος μιλάει για ανθρωπισμό είναι ή αφελής ή πληρωμένος πράκτορας».
Τι χαρακτηρίζει συνεπώς τις αναρτήσεις του: Επιθετική και προσβλητική γλώσσα, άμεση αντίδραση στα συμβάντα της επικαιρότητας, εξύμνηση κυβερνητικών στελεχών. Και ένα αφοσιωμένο κοινό, που ικανοποιείται επειδή (ο Ζούκοφ) «λέει έξω απ’ τα δόντια αυτά που δεν μπορούν να πουν οι υπουργοί και οι βουλευτές». Έτσι, μιλώντας με τη ασφάλεια της ανωνυμίας λειτουργεί ως πυροδότης και πολλαπλασιαστής αντιδράσεων, όπως σαφώς προκύπτει από τα σχόλια του κοινού στις αναρτήσεις του.
Πού έκανε το λάθος ο Έλληνας Zhukov
Ως εδώ, οι εκφράσεις και οι απόψεις του δεν διαφέρουν από πολλές άλλων επώνυμων ή ανώνυμων στο δίκτυο και θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στην κατηγορία της πολιτικής έκφρασης (αν και βέβαια δύσκολα ένας σώφρων πολίτης θα μπορούσε να δεχτεί ότι οι Έλληνες αξιωματικοί και οπλίτες έχουν την ευχέρεια να φωνάζουν υβριστικά συνθήματα κατά άλλων κρατών στις εθνικές παρελάσεις). Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο Ζούκοφ συχνά ξεπερνούσε το νόμιμο όριο, γνωρίζοντας ότι ήταν αδύνατο να δικαιωθούν όσοι έθιγε. Είναι πολύ δύσκολο στα social media να ταυτοποιηθούν οι ανώνυμοι χρήστες -και το έχει κάνει ακόμα πιο δύσκολο στο Χ ο Μασκ, προστατεύοντας ιδεολογικά το κοινό του. Για αυτό το Χ είναι η προτιμώμενη πλατφόρμα των ανώνυμων χρηστών.
Ενώ όμως ο Ζούκοφ απέφευγε τις συνέπειες όταν απευθυνόταν σε πολιτικούς και δημοσιογράφους, έκανε το σφάλμα να συκοφαντήσει την έμπειρη δικηγόρο Γιάννα Κούρτοβικ. Ισχυρίστηκε ότι η κα Κούρτοβικ συντόνιζε επιθέσεις στα ΜΑΤ σε συγκεκριμένη διαδήλωση, με ύφος το οποίο νομίζω μπορείτε πλέον να αναγνωρίσετε: «Η Άννα Κούρτοβικ συντονίζει – κατευθύνει τα επεισόδια δίνοντας σε real time τη θέση των ΜΑΤ στους μπαχαλάκηδες. Το παρακράτος της Αριστεράς με ονοματεπώνυμο» (στη φωτ. η Κούρτοβικ μιλούσε απλώς στο τηλέφωνο).
Η διαφορά είναι ότι η Κούρτοβικ, με ιστορικό επιθέσεων σε βάρος της από πραγματικούς παρακρατικούς (όπως ο Georgy Zhukov σήμερα) δεν κάθισε με σταυρωμένα χέρια. Εξηγεί στη δημοσιογράφο Φωτεινή Λαμπρίδη: «Είχαν απαγορευθεί οι συγκεντρώσεις (σ.σ. λόγω περιορισμών επί πανδημίας) κατέβηκαν όμως όλες οι οργανώσεις στο δρόμο. Το ΚΚΕ ήταν εκεί και έγινε επίθεση από την αστυνομία, γι’ αυτό και βρεθήκαμε εκεί δικηγόροι». Φυσικά η Κούρτοβικ δεν κατηύθυνε κανέναν μπαχαλάκη. Ο δε φωτογράφος ήταν στην πραγματικότητα αστυνομικός εν υπηρεσία, αφού κανείς πολίτης δεν βρισκόταν στο σημείο να τραβήξει τη φωτογραφία, λόγω των ιδιαίτερων περιστάσεων. Η ανάρτηση του Ζούκοφ έγινε αμέσως, αποδεικνύοντας το δίαυλο επείγουσας επικοινωνίας ανάμεσα στα χουντικά «σταγονίδια» της ΕΛΑΣ με τους μαχητικούς δεξιούς και ακροδεξιούς λογαριασμούς των social media. Κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία στην καταδικαστική απόφαση, όπως θα διαβάσετε στη συνέχεια.
Την ανάρτηση του Ζούκοφ ακολούθησαν πολλά προσβλητικά για την κα Κούρτοβικ σχόλια, όπως συνηθίζεται.
Παρά ότι η Κούρτοβικ προσέφυγε στη Δικαιοσύνη καταθέτοντας μήνυση, αυτή μπήκε στο αρχείο λόγω αδυναμίας ταυτοποίησης του δράστη. Παρέμεινε αρχειοθετημένη περίπου πέντε χρόνια, μέχρι που κάποια διάσπαρτα δημοσιεύματα αναφέρθηκαν στο πρόσωπο πίσω από το χρήστη Georgy Zhukov. Μετά από αίτησή της η υπόθεση ανασύρθηκε και έφτασε σε δικάσιμο, στην οποία προσήλθε ως μάρτυρας εκδότης εφημερίδα που φιλοξενεί πρωτότυπα άρθρα του Georgy Zhukov (συνεπώς γνωρίζει ποιος είναι, αφού δεν νοείται μόνιμη στήλη… άγνωστου στον εκδότη δημοσιογράφου). Στο δικαστήριο προκλήθηκε ένταση όταν ο εκδότης αρνήθηκε να αποκαλύψει το συνεργάτη του (ενώ σύμφωνα με το νόμο είναι υπεύθυνος για αυτά). Μετά από διαδικασία τριών ωρών και με τη συνεκτίμηση πολλών στοιχείων, το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο Georgy Zhukov είναι στην πραγματικότητα ο Θεοδόσης Μούγιος και τον καταδίκασε σε φυλάκιση 12 μηνών και πρόστιμο 1.000€.
Οι προηγούμενες «επιτυχίες» του Θ. Μούγιου
Το όνομα Μούγιος δεν έρχεται πρώτη φορά στη δημοσιότητα. Το 2020, δεύτερη χρονιά της κυβέρνησης ΝΔ, έρευνα του δημοσιογράφου Δημήτρη Τερζή, τον είχε εντοπίσει συνεργάτη του τότε υφυπουργού Εσωτερικών Θ. Λιβάνιου. Ποιο ήταν το πρόβλημα σε μια τέτοια επιλογή; Ότι ο Μούγιος ήταν πρώην αστυνομικός, αποταγμένος από το Σώμα μετά από καταδίκες για απιστία, υπεξαίρεση και πλαστογραφία. Σύμφωνα με πολλαπλά δημοσιεύματα στον Τύπο έχει στο «ενεργητικό του» πενταετή καταδίκη και διετή στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων για τα παραπάνω (παράδειγμα πηγής για όλα αυτά: Βασίλης Γαλούπης, εφ. Δημοκρατία). Κι όμως, αυτό το μπουμπούκι εμφανιζόταν άλλοτε «ειδικός σύμβουλος» και άλλοτε «νομικός» στο πλευρό του κ. Λιβάνιου, να τον συνοδεύει και στη Βουλή. Δημοσιεύματα και πάλι στον Τύπο τον αναφέρουν μισθοδοτούμενο της Blue Skies, της εταιρείας από την οποία πέρασαν πολλά μέλη της λεγόμενης Ομάδας Αλήθειας, βασικού προπαγανδιστικού μηχανισμού της κυβέρνησης στα social media.
Μετά από αυτό παύει να αναρωτιέται κανείς πώς έλαβε αστραπιαία τη φωτογραφία της Κούρτοβικ (πρώην συνάδελφοι την τράβηξαν…) και πώς οι αναρτήσεις του για κάθε θέμα της επικαιρότητας γίνονταν με τέτοια τακτικότητα και αμεσότητα. Όπως θα έλεγε ο Μπιλ Κλίντον, «είναι ο τακτικός μισθός, βλάκα»!
Συνέπειες για τη Δημοκρατία και την ενημέρωση
Πολλά μπορεί να προσάψει κανείς στον Τύπο και τα ΜΜΕ (ιδιαιτέρως τα ελληνικά). Με το βαθύ έλλειμμα αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης του κοινού, λειτουργούν πάντως (συνήθως) στη βάση ενός στοιχειώδους μηχανισμού ελέγχου των ειδήσεων. Ακόμα και τα μικρομεσαία, διατηρούν μια ιεραρχία που ελέγχει και εγκρίνει τα δημοσιεύματα. Θέλοντας και μη, αφού τυχόν συκοφαντίες και κραυγαλέες ανακρίβειες οδηγούν σε ποινές με σοβαρές οικονομικές και κυκλοφοριακές συνέπειες.
Τίποτα από αυτά δεν ισχύει στα social media. Εκεί, οι χρήστες δημοσιεύουν ότι τους «φανεί», αδιαφορώντας για οποιαδήποτε τεκμηρίωση και διασταύρωση.
Έτσι, οι αναρτήσεις στα social «προλαβαίνουν χρονικά» τα επίσημα ΜΜΕ σε αρκετά θέματα όπως δυστυχήματα, έκτακτα συμβάντα και τα συναφή. Μετά από τρεις δεκαετίες παρακολούθησης του CNN γνωρίζουμε ότι έρχεται σχεδόν πάντοτε τελευταίο στη δημοσίευση ειδήσεων για έκτακτα συμβάντα στις ΗΠΑ (όπως μαζικοί φόνοι, φυσικές καταστροφές, πτώση ενός αεροπλάνου και τα ανάλογα). Όταν τελικώς το δημοσίευμα «ανέβει», δίνει αμέσως την εντύπωση ότι στο διάστημα που ετοιμαζόταν, υποβαλλόταν σε διασταύρωση από πολλές πηγές. Συνεπώς η δημοσιογραφική ομάδα το δούλευε όσο τα social «βοούσαν». Αυτό είναι το κόστος για ένα σωστό ΜΜΕ: ο χρόνος για να διασταυρωθεί η είδηση και να αφαιρεθεί από μέσα της η έξαψη της πρώτης εντύπωσης, κοστίζει σε κλικ. Και αυτό είναι το κέρδος για τον αναγνώστη: ότι δεν διαβάζει ανακρίβειες ή «ειδήσεις» που κατόπιν αποσύρονται άρον άρον. Από κει και πέρα, τι στηρίζουμε ως αναγνώστες με το πρώτο κλικ, είναι στο χέρι μας.
Με το συγκεκριμένο συμβάν όμως, ξεδιπλώνεται στα μάτια μας και μια άλλη όψη της σημερινής διακυβέρνησης. Άνθρωποι με ποινικό παρελθόν, προκύπτει ότι χρηματοδοτούνται από εταιρίες που βιοπορίζονται από κρατικά συμβόλαια για να στηρίζουν πολιτικά την κυβέρνηση. Μια τέτοια αποκάλυψη σε άλλες εποχές και άλλες δυτικές χώρες θα οδηγούσε σε παραίτηση της κυβέρνησης. Στην Ελλάδα του Μητσοτάκη όμως, έχουμε κουραστεί να το βιώνουμε αυτό όπως και πολλά άλλα σκάνδαλα, χωρίς καμία συνέπεια.
(στη φωτ. η κα Ιωάννα Κούρτοβικ / eurokinnisi και tvxs.gr)
