Ποια σχέση έχει το μαρτυρικό χωριό Λιγκιάδες με το κασκαβάλι; Ιδού το ερώτημα. Ίσως να ακουστεί παράξενο το γεγονός ότι, την ημέρα της εκδήλωσης μνήμης των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας, που συνέβη στις 3 Οκτωβρίου 1943 στο χωριό Λιγκιάδες, τη θέση του είχε και το βλάχικο τυρί με την ονομασία κασκαβάλ.
Ο τα πάντα ερευνών Αλέκος Ράπτης, ανάμεσα σε όλα τα άλλα τα οποία ανέφερε, παρουσιάζοντας την έρευνά του για τη μελέτη του Μουσείου Πολιτιστικής Κληρονομιάς που πρόκειται να γίνει στο χωριό, με το σπάνιο φωτογραφικό του υλικό, αποκάλυψε ότι στους Λιγκιάδες, πριν συμβούν όλα αυτά τα μαρτυρικά γεγονότα, οι τυροκόμοι ασχολούνταν με το τυρί κασκαβάλι.
Βρήκε έγγραφο της κοινότητας με αναφορά στο τυρί, με αποτέλεσμα ο περιφερειάρχης Αλέκος Καχριμάνης να χαμογελά και να επιβεβαιώνει τη μαρτυρία μαζί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα. Και οι τρεις τότε επιδόθηκαν σε μια μικρή διαλογική κουβέντα επί τόπου σχετικά με το συγκεκριμένο γεγονός. Να συμπληρώνει κιόλας τη δική του άποψη ο ένας Αλέκος στον άλλο. Λίγο έλειψε, μάλιστα, να πάρει και τα… εύρετρα ο ερευνητής, όπως λέμε όταν κάποιος ανακαλύπτει κάτι ίσως άγνωστο στους πολλούς.
Και να πώς εξηγεί απλοϊκά τη διαδικασία παρασκευής του περιλάλητου τυριού, που προσομοιάζει με το κασέρι, ο Νίκος Φούκας, ο πατέρας του προέδρου της Κοινότητας Λιγκιάδων, Κώστα Φούκα. Στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχαμε μαζί του, όλα τα εξηγεί ο ίδιος, συνεπικουρούμενος από τη γυναίκα του, τη Σταυρούλα.
Κασκαβάλι σημαίνει, λέει, τυρί πάνω στο μουλάρι. Το έδεναν μέσα στην τσαντίλα, ένα αριστερά κι ένα δεξιά τουλπάνι στο σαμάρι του μουλαριού. Το πανί της τσαντίλας το ύφαιναν στους αργαλειούς με τέχνη, μάλιστα, το πήγαιναν στη νεροτριβή να χτυπηθεί καλά, το έβραζαν να σφίξει και να μην αφήνει ούτε τρίχα να περάσει από τις σχισμές του, αν υπήρχαν κι αυτές. Γιατί η τσαντίλα σε είκοσι μέρες γινόταν σαν κουβέρτα.
Το τυρί παρασκεύαζαν με αγελαδινό ή με πρόβειο γάλα ή και με τα δυο μαζί. Το αλάτιζαν επί τόπου και το κατέβαζαν από το χωριό προς διάθεση σε σπίτια πλουσίων στα Γιάννενα. Το θεωρούσαν και ήταν πραγματικά εκλεκτό έδεσμα.
