Τρεις μεγάλες δίκες παρωδία στήνονται στα έκτακτα Στρατοδικεία, γνωστές ως «υπόθεση Φαρίδη», «δίκη της Πρίντζου» και «δίκη των γιατρών». Η περιβόητη «δίκη της Πρίντζου», που πήρε το όνομά της από τη γραμματέα της Νομαρχιακής Επιτροπής του ΚΚΕ Ευτυχία Πρίντζου, ξεκίνησε στις 8 Ιουλίου 1948 στην αίθουσα τελετών της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας ενώ είχε προηγηθεί τον Ιούνιο του ίδιου καλοκαιριού η δίκη παρωδία της Σοφίας Φαρίδου και η εκτέλεσή της μαζί με άλλους τρεις αγωνιστές.
Στη δίκη της Ευτυχίας Πρίντζου και των συντρόφων της, 48 άτομα καταδικάστηκαν σε θάνατο και οι 16 εκτελέστηκαν στο Σταυράκι σε τρεις ομάδες. Στις 27 Ιουλίου εκτελέστηκαν οι Χρήστος Πρέντζας, Απόστολος Μπίτης, Ελπινίκη Μπίτη, Παναγιώτης Μαρνέλης και η Ευτυχία Πρίντζου». Στις 9 και 10 Αυγούστου ακολουθούν οι Ιωάννης Ασπρίδης, Ευάγγελος Ευαγγελίδης, Τιμολέων Ζουρνάς, Ιωάννης Καλαντζής, Κωνσταντίνος Ράπτης, Γεώργιος Στεργίου, Ευάγγελος Χαρίτων, Άγγελος Χατζής, Κωνσταντίνος Χολέβας, Απόστολος Χόνδρος και Κωνσταντίνος Χρόνης.
Το κατηγορητήριο για τους 114 συνολικά Γιαννιώτες, που οδηγήθηκαν στο έκτακτο στρατοδικείο στη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία, βασίστηκε στις προκηρύξεις που είχε ρίξει στην πόλη η ΕΠΟΝ και στους εράνους αλληλεγγύης για συγγενείς εξορισμένων. Οι δύο αυτές πράξεις θεωρήθηκαν προσπάθειας ανατροπής του καθεστώτος. Στις 23 Ιουλίου 1948, το στρατοδικείο καταδίκασε 48 εκ των κατηγορηθέντων σε θάνατο και έντεκα σε ισόβια ή σε μικρότερες ποινές.
Στη «δίκη των γιατρών», που ξεκίνησε λίγες μέρες μετά τις εκτελέσεις στο Σταυράκι, υπήρξαν επίσης καταδίκες σε θάνατο, που δεν εκτελέστηκαν όμως.
«Στεκόμαστε σήμερα μπροστά σε ένα Μνημείο, που μας θυμίζει τον πόνο, την ταπείνωση και τη δυστυχία, που φέρνει ο εθνικός διχασμός. Μπορεί να ακούγεται τετριμμένο, όμως οφείλουμε να επαναλαμβάνουμε σε κάθε ευκαιρία την ανάγκη της εθνικής ομοψυχίας και της ενότητας. Και στη σημερινή εποχή -κάτω από άλλες ιστορικές συνθήκες- η χώρα μας βιώνει δύσκολα χρόνια και είναι σημαντικό να μην ξεχνάμε ότι μόνο με κοινή προσπάθεια, ενότητα και ομοψυχία ξεπερνιούνται οι αντιξοότητες», τόνισε στην ομιλία της η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης – Προστασίας, Προσχολικής Ηλικίας, Ισότητας, Αντιμετώπισης Διακρίσεων και Έμφυλης Βίας του Δήμου Ιωαννιτών Σοφία Μαρκούλα, κλείνοντας με τα τελευταία λόγια της ίδιας της Ευτυχίας Πρίντζου, λίγο πριν βρεθεί μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα: «Εύχομαι να είμαι το τελευταίο θύμα αυτής της ανθρωποσφαγής. Η αγάπη και η ειρήνη να βασιλέψει στην πατρίδα μας».
«Υψώνουμε τη φωνή μας για ενότητα και αλληλεγγύη, τα μόνα όπλα ενάντια στο μίσος και τον φασισμό που απειλούν την κοινωνία μας», τόνισε σε δήλωσή της η βουλευτής Ιωαννίνων της Νέας Αριστεράς Μερόπη Τζούφη, σημειώνοντας πως η απόδοση τιμής στους άδικα εκτελεσθέντες αγωνιστές αποτελεί κάλεσμα για ένα καλύτερο αύριο, για δημοκρατία, ειρήνη και αντιμετώπιση των ανισοτήτων.
Τίμησαν τη μνήμη των 16 εκτελεσθέντων στο Σταυράκι
Φόρο τιμής στους 16 Γιαννιώτες, που οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα το καλοκαίρι του 1948, μετά την καταδίκη σε θάνατο από τα έκτακτα στρατοδικεία που στήθηκαν και στα Γιάννενα την περίοδο του εμφυλίου πολέμου, τίμησαν το Σάββατο, σε μια σεμνή τελετή στο μνημείο που έχει φιλοτεχνηθεί στο Σταυράκι, ο Δήμος Ιωαννιτών, εκπρόσωποι των αρχών και φορέων της πόλης, η βουλευτής Μερόπη Τζούφη και συγγενείς των εκτελεσθέντων.
