Γιατί υπάρχουν και πολλές ακόμη που είτε δεν εξιχνιάζονται και κατά συνέπεια δεν περιλαμβάνονται στα αστυνομικά δελτία, είτε δεν καταγγέλλονται ποτέ, με τα θύματα να θεωρούν ότι είναι χαμένος κόπος, ειδικά στις περιπτώσεις που η οικονομική ζημιά δεν είναι μεγάλη.
Όπως αποδεικνύεται, ολοένα και περισσότεροι είναι οι απατεώνες, που «βάζουν χέρι» στους τραπεζικούς λογαριασμούς των ανυποψίαστων θυμάτων, βρίσκοντας κυρίως πεδίο δράσης στο διαδίκτυο. Βασιζόμενοι στην άγνοια, από την πλευρά των θυμάτων, βασικών κανόνων ασφαλούς λειτουργίας των ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών, καταφέρνουν εύκολα να τους εξαπατούν, οδηγώντας τους να καταβάλλουν χρήματα μέσω e-banking για αγορές που δεν ολοκληρώνονται ποτέ, ενώ συχνές είναι και οι περιπτώσεις υποκλοπής κωδικών, μέσω των οποίων αποκτούν πρόσβαση σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Και σε αυτές τις περιπτώσεις οι συνέπειες είναι τις περισσότερες φορές ιδιαίτερα οδυνηρές. Και υπάρχουν και αρκετοί συμπολίτες μας, οι οποίοι έπεσαν θύματα, χωρίς ποτέ να βρουν που κατέληξαν τα χρήματα από τους λογαριασμούς τους.
Κρυπτονομίσματα (bitcoin), phishing, pharming, ransomware, ερωτικές απάτες και πάσης φύσεως διαδικτυακοί ιοί οδηγούν σε ηλεκτρονικές απάτες και είναι μερικά μόνο από τα στοιχεία που συνθέτουν τη σκοτεινή πλευρά του διαδικτύου.
«Οι απάτες πλέον είναι πιο εξελιγμένες και οι δράστες περισσότερο καταρτισμένοι τόσο σε τεχνικά όσο και σε οικονομικά ζητήματα», αναφέρει στο Αθηναϊκό/ Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων διευθυντής της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος (ΥΔΗΕΒΕ) Γεώργιος Αποστολίδης, διευκρινίζοντας πως «η ισχυρή παρουσία των κρυπτονομισμάτων ως μέσο τέλεσης παραβατικών πράξεων, καταδεικνύει την πολυπλοκότητα εξιχνίασης υποθέσεων απατών, δεδομένου ότι η χρήση μηχανισμών ανάμειξης συναλλαγών κρυπτονομισμάτων (τα λεγόμενα mixing services ή tumblers) οδηγεί στην απόκρυψη της ροής του χρήματος και δυσκολεύει σημαντικά την ταυτοποίηση του τελικού αποδέκτη.
Οι πιο δημοφιλείς απάτες είναι οι απάτες επενδύσεων σε κρυπτονομίσματα (bitcoin) και οι περιπτώσεις «ransomware», που είναι οι επιθέσεις στα λογισμικά. «Ανοίγουμε μια σελίδα, που υπάρχει ένας ιός, και όταν την ανοίγουμε, κλειδώνει ουσιαστικά τα αρχεία και αποκρυπτογραφεί όλα τα στοιχεία του υπολογιστή μας, διότι μας αναφέρει ότι υποτίθεται πως μπήκαμε σε σελίδα πορνογραφικού περιεχομένου. Οι δράστες, παριστάνουν την αστυνομία και ζητούν για να ξεκλειδώσουμε τα αρχεία μας, να πληρώσουμε κάποια χρήματα σε κρυπτονομίσματα. Αυτή είναι μια περίπτωση από τις πολλές, “ransomware”. Βέβαια, η Ελληνική Αστυνομία δεν υπάρχει περίπτωση να ζητήσει ποτέ bitcoin κι αυτό πρέπει να το γνωρίζουν όλοι οι πολίτες», αναφέρει ο κ. Αποστολίδης.
Διαδεδομένες είναι και οι περιπτώσεις «pharming», όπου αποστέλλονται email υποτίθεται από κάποια τράπεζα, στο οποίο υπάρχει κάποιο link που μεταφέρει τον χρήστη σε ένα περιβάλλον πανομοιότυπο με αυτό της τράπεζας και εκεί του ζητούν τους προσωπικούς του κωδικούς. Αν ο αποδέκτης του μηνύματος κάνει το λάθος και τους δώσει, τότε ουσιαστικά έχει δώσει πρόσβαση στους λογαριασμούς του και σύντομα θα διαπιστώσει ότι τα χρήματά του έχουν κάνει… φτερά.
Παρεμφερείς είναι και οι περιπτώσεις «phishing», οι οποίες συνίστανται στα απατηλά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, που σκοπό έχουν να εξαπατηθούν οι παραλήπτες τους και να γνωστοποιήσουν στους απατεώνες, προσωπικές και οικονομικές τους πληροφορίες ή κωδικούς ασφαλείας.
Ο κ. Αποστολίδης τονίζει πως «οι εγκληματίες στον κυβερνοχώρο βασίζονται στο γεγονός ότι οι άνθρωποι είναι απασχολημένοι και βιαστικοί, ενώ τα απατηλά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, μοιάζουν να είναι νόμιμα». Όπως αναφέρει, «τα τελευταία δύο χρόνια εν μέσω πανδημίας, οι ηλεκτρονικές απάτες έχουν παρουσιάσει σημαντική αύξηση. Συγκεκριμένα το 2020 είχαμε 6019 νέες υποθέσεις και το 2021 η διεύθυνση δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος ασχολήθηκε με 7.328 υποθέσεις με αύξηση 21,75% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Οι απάτες μέσω διαδικτύου το 2021, σε σχέση με το 2020, σημείωσαν αύξηση 27%».
Σε περίπτωση που κάποιος πολίτης πέσει θύμα διαδικτυακής απάτης σε εμπορική συναλλαγή, πρέπει άμεσα να το αναφέρει στην τράπεζά του, εάν το προϊόν πληρώθηκε με πιστωτική, χρεωστική ή προπληρωμένη κάρτα. Ίσως να έχει το δικαίωμα επιστροφής των χρημάτων. Δεδομένου ότι η απάτη είναι κατ’ έγκληση διωκόμενο αδίκημα, θα πρέπει επίσης να προσφύγει στην πλησιέστερη στον τόπο κατοικίας του, αστυνομική ή εισαγγελική αρχή, προκειμένου να καταγγείλει σχετικά, προσκομίζοντας τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία.
Συμβουλές για ασφαλείς online συναλλαγές
Σύμφωνα με την ΥΔΗΕΒΕ, για ασφαλείς οnline συναλλαγές θα πρέπει να πραγματοποιούμε έρευνα αγοράς πριν προβούμε σε οποιαδήποτε συναλλαγή, να αγοράζουμε από αξιόπιστες πηγές. Σημαντικό είναι να ελέγχουμε τις επαναλαμβανόμενες χρεώσεις και να αποφεύγουμε την αποθήκευση των στοιχείων πληρωμής. Βεβαιωνόμαστε για την ασφαλή διαδικασία μεταφοράς δεδομένων. Αναζητούμε το σύμβολο του λουκέτου στη γραμμή URL και τη χρήση των πρωτοκόλλων HTTPS και SSL κατά την περιήγηση στο διαδίκτυο και αποφεύγουμε διαδικτυακές αγορές σε ιστοσελίδες που δεν χρησιμοποιούν πλήρη αυθεντικοποίηση (Verified by Visa/Mastercard Secure Code).
Επίσης θα πρέπει να αποθηκεύουμε πάντα όλα τα παραστατικά (έγγραφα) που σχετίζονται με διαδικτυακές αγορές και όταν αγοράζουμε μέσω διαδικτύου από ιδιώτη, να μην στέλνουμε χρήματα προκαταβολικά στον πωλητή. Δεν στέλνουμε χρήματα σε κάποιον που δε γνωρίζουμε και προστατεύουμε τις κάρτες μας, όπως θα προστατεύαμε τα μετρητά μας. Δεν αποκαλύπτουμε το PIN μας σε κανέναν ειδικά μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail). Καλό είναι να έχουμε εγκατεστημένο στον υπολογιστή κάποιο πρόγραμμα προστασίας από ιούς (antivirus και αποφεύγουμε να κάνουμε τις αγορές μέσω κοινόχρηστων υπολογιστών.
Είναι γνωστό πως τις περισσότερες φορές για να πραγματοποιήσουμε μια αγορά ή συναλλαγή σε κάποιο ηλεκτρονικό κατάστημα, το πιθανότερο είναι ότι θα χρειαστεί να δημιουργήσουμε ένα λογαριασμό και να επιλέξουμε κωδικό πρόσβασης (password). Για να μπορούμε να προστατευθούμε θα πρέπει να δημιουργούμε ισχυρό κωδικό πρόσβασης, τον οποίο πρέπει να αλλάζουμε τακτικά. Δε χρησιμοποιούμε το ίδιο όνομα χρήστη και κωδικό σε διαφορετικές υπηρεσίες του Διαδικτύου, ώστε αν κάποιος παραβιάσει τον κωδικό μας σε μία υπηρεσία, να μην έχει πρόσβαση παντού. Τα ονόματα, οι ημερομηνίες γέννησης και οι αριθμοί τηλεφώνου μπορεί να φαίνονται ως η κατάλληλη λύση για να θυμόμαστε τους κωδικούς μας αλλά δεν είναι ασφαλή γι’ αυτό χρησιμοποιούμε συνδυασμό λέξεων, αριθμών και συμβόλων ή και ολόκληρες φράσεις.
Τέλος θα πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί όταν συναντάμε «μεγάλες» προσφορές που λήγουν άμεσα, καθώς συνήθως κρύβουν παγίδες. Επίσης, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνουμε εάν υπάρχει ασυνταξία ή ορθογραφικά λάθη στην ιστοσελίδα του ηλεκτρονικού καταστήματος.
