Η «Ντοπιολαλιά» είναι μία πρωτοβουλία που τελεί υπό την επιμέλεια και τον συντονισμό του Πολιτιστικού Δικτύου για την Ντοπιολαλιά, μέσα από το οποίο έγινε πράξη η πρώτη σειρά επιτραπέζιων παιχνιδιών για το τοπικό γλωσσικό ιδίωμα, τις διαλέκτους και τις κοινωνικές ιδιολέκτους της ελληνικής γλώσσας.
Παίζοντας τα «Ηπειρώτικα», θα εξοικειωθεί κανείς με την ηπειρώτικη λαλιά. Θα μυηθεί στην κουλτούρα της περιοχής και θα αποκομίσει συναρπαστικές γνώσεις για την ιστορία, τον πολιτισμό και την παράδοση της πιτομάνας Ηπείρου. Πρωτότυπη, ψυχαγωγική και εκπαιδευτική, η «Ντοπιολαλιά» αποσκοπεί στην καταγραφή, τη διάσωση και την ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και της προφορικής λαϊκής παράδοσης, στη δια-δραστική μύηση των νεότερων γενιών στο συναρπαστικό αυτό κόσμο, αλλά και στην αναβάθμιση της τουριστικής εμπειρίας σε τοπικό επίπεδο.
Η «Ντοπιολαλιά» έχει σχεδιαστεί, έτσι ώστε μέσα από 1.000 ιδιωματικές λέξεις, δομημένες σε μια ευρηματική κι ανατρεπτική πλοκή παιχνιδιού, να παρουσιάζεται η ιστορία, ο πολιτισμός, η παράδοση, η γαστρονομία, η καθημερινή ζωή, η αρχιτεκτονική, η πανίδα, η χλωρίδα και η κουλτούρα κάθε περιοχής.
«Θα την απολαύσεις καλύτερα μαζί με τοπικά εδέσματα ή παρέα με αυθεντικούς ομιλητές. Θα σε επιβραβεύσει με χρήσιμες γνώσεις για τοπωνύμια, υδρωνύμια, θρύλους, ιστορίες, ήθη και έθιμα, φορεσιές, παροιμίες και τραγούδια. Θα σε διασκεδάσει με σκωπτικά αστεία, ντόπια χωρατά και αινίγματα. Θα σε συναρπάσει με την πλοκή, τις εκπλήξεις και τις ανατροπές της. Ήρθε η ώρα γι’ άρμεγμα! Απάντησε σωστά. Λύσε τους γρίφους. Εξουδετέρωσε τις παγίδες και τα ξόρκια. Κέρδισε αντίδοτα. Ξεκλείδωσε φυλακτά. Διαπραγματεύσου με σύνεση στο χωριό και στη ρούγα. Θα κερδίσεις αν χαθείς μέσα της. Θα χάσεις αν δεν την τραγουδήσεις και πού ξέρεις… μπορεί και να τη χορέψεις, αν δε σε ματιάσουν ή δε σε πλανέψουν στον διάβα σου νεράιδες κι αϊρκά…», αναφέρουν οι εμπνευστές του παιχνιδιού.
Όπως προσθέτουν, η «Ντοπιολαλιά» είναι φιλόξενη και μπορεί να αποτελέσει έναν εξαιρετικό βιωματικό τουριστικό οδηγό. Μέσα σε λίγη μόνο ώρα παιχνιδιού, όλοι μπορούν να μάθουν πάρα πολλά για έναν τόπο και να μετουσιώσουν αυτή τη γνώση σε εμπειρία, ζητώντας για παράδειγμα να δοκιμάσουν ένα τοπικό προϊόν, να επισκεφτούν το λαογραφικό μουσείο ή να συμμετέχουν σε ένα πανηγύρι της περιοχής. Σε αυτό το πλαίσιο, η «Ντοπιολαλιά» μπορεί να συμβάλει σημαντικά και στην ενίσχυση του τουρισμού εμπειριών, που ειδικά σήμερα είναι παγκοσμίως εξαιρετικά δημοφιλής, να δώσει μια νέα διάσταση στην έννοια της πατροπαράδοτης ελληνικής φιλοξενίας.
Σύμφωνα με τους δημιουργούς, «η τουριστική διάσταση του παιχνιδιού, δηλαδή η προώθηση του ελληνικού τουρισμού σε τοπικό επίπεδο, αποτέλεσε εξ’ αρχής βασικό στόχο και ενσωματώθηκε στο σχεδιασμό του. Κάπως έτσι ξεκίνησε, άλλωστε, και το δημιουργικό ταξίδι της “Ντοπιολαλιάς”, αφού σαν ιδέα γεννήθηκε στο καφενείο ενός ελληνικού χωριού από μια παρέα φίλων, που απολάμβανε την αναζήτηση της σημασίας μιας ντόπιας ιδιωματικής λέξης».
Επίσης, γεφυρώνει το χάσμα των γενεών κι αγαπά την τρίτη ηλικία, καθώς αποτελεί μια ευρηματική δημιουργική απασχόληση για όλη την οικογένεια στην πιο διευρυμένη της μορφή, αλλά και για κάθε είδους συντροφιά. Ενισχύει την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των νεότερων και τους μυεί ψυχαγωγικά στις παραδόσεις και τον πολιτισμό μιας περιοχής. Συμβάλλει στην εξάσκηση της μνήμης κι άλλων δεξιοτήτων, καθώς και στην ψυχική και πνευματική υγεία των ηλικιωμένων. Κοινωνικοποιεί και φέρνει σε επαφή παιδιά, γονείς, γιαγιάδες και παππούδες, γεφυρώνει το χάσμα γενεών.
Ψηφιακή «Ντοπιολαλιά» και Λεξορμήσεις
Η ερευνητική ομάδα της «Ντοπιολαλιάς», αξιοποιώντας τις τεράστιες δυνατότητες που παρέχει ο κόσμος των παιχνιδιών και τα σύγχρονα εργαλεία παιχνιδοποίησης (gamification), σχεδιάζει ήδη την ψηφιακή της έκδοση. Παράλληλα, στο πλαίσιο των ευρύτερων πολιτιστικών και εκπαιδευτικών της δράσεων, υλοποιεί μια σειρά πρωτοβουλιών, με τίτλο «Λεξορμήσεις».
Ένα διαδικτυακό διαδραστικό και συμμετοχικό κυνήγι ξεχασμένων με το πέρασμα του χρόνου λέξεων και φράσεων, στο οποίο μπορούν να συμμετέχουν όλοι, μικροί και μεγάλοι. Στόχος της δράσης είναι η συλλογή, η καταγραφή και η διάσωση ιδιωματισμών, που μιλούν μέχρι και σήμερα αυθεντικοί ομιλητές σε όλη την Ελλάδα. Για τη συγκέντρωση του υλικού, που εκτός από κειμενικό μπορεί να είναι και ηχογραφημένο ή μαγνητοσκοπημένο, θα χρησιμοποιηθούν η Ψηφιακή «Ντοπιολαλιά», η ιστοσελίδα της www.dopiolalia.gr και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι Λεξορμήσεις θα αξιοποιηθούν δημιουργικά για τον εμπλουτισμό με πρώτη ύλη του περιεχομένου των επόμενων παιχνιδιών της «Ντοπιολαλιάς» και αξίζει να συμμετάσχει κανείς, όχι μόνο για να αναδείξει τη λαλιά του τόπου του, αλλά και γιατί -σύμφωνα με την ομάδα της «Ντοπιολαλιάς»- «δεν φαντάζεσαι που μπορεί να έχει “γραδώσει” μια λέξη για χρόνια και σίγουρα θα είναι συναρπαστικό αν την ανακαλύψεις και τη φέρεις στο φως».
Οι πρώτες θεματικές εκδόσεις της «Ντοπιολαλιάς», που ήδη κυκλοφορούν, περιλαμβάνουν τα «Ηπειρώτικα», τα «Ποντιακά», τα «Κρητικά» και τα «Κουτσαβάκικα», αλλά το επόμενο διάστημα η σειρά θα εμπλουτιστεί και με νέες ντοπιολαλιές.
