Μάλλον δεν γνωρίζουν πολλοί εδώ στα Γιάννενα ότι στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα, η Ερμούπολη ήταν από τις σημαντικότερες -από οικονομική άποψη- πόλεις στη νεαρή Ελλάδα. Με τα σημερινά δεδομένα ακούγεται ίσως παράδοξο, αλλά το Τελωνείο της ήταν (ως το 1870 περίπου) η κυριότερη πηγή εσόδων του κράτους, αφού από αυτό περνούσε το 70% του εισαγωγικού εμπορίου της Ελλάδας. Στο λιμάνι της έδεναν καθημερινά δεκάδες σκάφη, οι εργαζόμενοι στην φορτοεκφόρτωση πλοίων ανέρχονταν σε χιλιάδες και η δυναμική αστική της τάξη άνοιγε καθημερινά επιχειρήσεις, εμπορικούς οίκους, πρακτορεία στο εξωτερικό και έχτιζε μεγάλες κατοικίες και επαύλεις. Μισό αιώνα διήρκησε η άνοδος -μετά το 1880 η παρακμή είχε αρχίσει να γίνεται ορατή.
Ανάμεσα σε αυτούς που έσπευσαν στην Ερμούπολη για οικονομικές ευκαιρίες ήταν δυο Γιαννιώτες, οι αδελφοί Μπαμπαγιώτη, Αλέξανδρος και Φίλιππος. Αρχικά ήταν τρεις οι αδελφοί, όταν μετέβησαν από τα Γιάννενα στην Οδησσό. Εκεί απεβίωσε ο ένας (το όνομά του άγνωστο) και οι δυο μετακόμισαν για ένα διάστημα στην Κωνσταντινούπολη. Κατόπιν, το 1837, μετακόμισαν στην Ερμούπολη όπου δραστηριοποιήθηκαν επιχειρηματικά. Αυτό «γύρευαν» λοιπόν οι δυο Γιαννιώτες στο Αιγαίο, ευκαιρίες για επιχειρηματική δραστηριότητα, που δεν προσφέρονταν τότε αλλού στην Ελλάδα.
Ο μεγαλύτερος αδελφός, Αλέξανδρος Α. Μπαμπαγιώτης γράφτηκε στο δημοτολόγιο Ερμούπολης καθυστερημένα το 1861 δηλώνοντας εκείνη τη μέρα ότι είναι 70 ετών, με πατρίδα τα Ιωάννινα, άγαμος και κτηματίας. Συνεπώς γεννήθηκε το 1791, στα Γιάννενα του Αλή Πασά. Για τον μικρότερο, Φίλιππο, δεν υπάρχουν στοιχεία δημοτολογίου στα ΓΑΚ ν. Κυκλάδων.
Η μεγάλη συνεισφορά των δύο αδελφών ήταν η λειτουργία δύο ορφανοτροφείων, των πρώτων στη Σύρο και από τα πρώτα στην Ελλάδα. Το ορφανοτροφείο αρρένων (απ’ όπου η φωτογραφία) ιδρύθηκε το 1855 από το δήμο αλλά στεγάστηκε δυο χρόνια αργότερα σε κτίριο που αγόρασαν και δώρισαν οι αδελφοί Μπαμπαγιώτη. Ήταν μια μεγάλη αρχοντική κατοικία, στέρεη και λειτουργική ακόμα και σήμερα. Στις μέρες μας είναι φοιτητική εστία και εστία απόρων παιδιών από τις Κυκλάδες.
Το ορφανοτροφείο για τα κορίτσια ιδρύθηκε δυο δεκαετίες αργότερα (1874) με πρωτοβουλία των αδελφών Μπαμπαγιώτη. Με τη διαθήκη του ο Αλέξανδρος Μπαμπαγιώτης (καθώς ο ίδιος δεν είχε τέκνα) άφησε όλη του την περιουσία στο ίδρυμα που το διαχειριζόταν.
Ο νεότερος, Φίλιππος, πέθανε πρώτος, το 1856. Ο Αλέξανδρος απεβίωσε το 1877, σε ηλικία 90 ετών. Η κηδεία του ήταν πάνδημη και η τοπική εφημερίδα «Πανόπη» κυκλοφόρησε την επομένη αποχαιρετώντας το «Τέκνο της ευάνδρου Ηπείρου» με ανταπόκριση από την τελετή στην πρώτη σελίδα της. Γράφει και ένα ανεκδοτολογικό περιστατικό για τον τεθνεώτα (διατηρούμε την ορθογραφία της εφημερίδας): «Εις το ιχθυοπωλείον πορευθείς επρομηθεύετο ιχθύδια μικρά (μαρίδας). Ότε δε τις των ιχθυοπωλών είπεν αυτώ ότι πρέπει να τρώγη καλούς και μεγάλους ιχθύς και ουχί μαρίδας, απεκρίθη ‘όστις έχει τριάκοντα θυγατέρας να αποκαταστήση, δεν δύναται να τρώγη άλλους ιχθύς, παρά μαρίδας’». Με τις 30 θυγατέρες, αναφερόταν προφανώς στα ανήλικα κορίτσια του ορφανοτροφείου θηλέων Σύρου.
Αυτός ήταν ο Γιαννιώτης – Συριανός Αλέξανδρος Μπαμπαγιώτης. Σήμερα στην Ερμούπολη κεντρική οδός στη συνοικία Βαπόρια εξακολουθεί να φέρει το όνομα των «αδελφών Μπαμπαγιώτου».
