Το πρόγραμμα «Απόλλων», ύψους 100 εκατομμυρίων ευρώ, είχε σχεδιαστεί ώστε να χρηματοδοτήσει την κατασκευή και λειτουργία σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με αποδέκτες ευάλωτα νοικοκυριά και δήμους. Όμως, λόγω σοβαρών καθυστερήσεων δεν υλοποιήθηκε ποτέ, με αποτέλεσμα να χαθεί κάθε διαθέσιμος πόρος για ενεργειακές κοινότητες στο πλαίσιο του Ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Όπως υπενθυμίζει ο ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ, ήδη από την αρχή υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, δίκτυα ενεργειακών κοινοτήτων αλλά και πολιτικές παρατάξεις, που κατήγγειλαν πως το πρόγραμμα δεν υπηρετούσε το πνεύμα του θεσμού των Ενεργειακών Κοινοτήτων. Ο θεσμός είχε εισαχθεί με τον νόμο 4513/2018 επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, προκειμένου να προωθήσει τον εκδημοκρατισμό της παραγωγής καθαρής ενέργειας και να διασφαλίσει τη συμμετοχή των πολιτών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ενεργειακή μετάβαση.
Η Νομαρχιακή Επιτροπή Ιωαννίνων επισημαίνει ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας όχι μόνο απέτυχε να υλοποιήσει το πρόγραμμα «Απόλλων», αλλά προωθεί ενεργειακές κοινότητες «κατ’ όνομα», που στην πράξη αποτελούν ιδιωτικά έργα, μακριά από τις αρχές της ενεργειακής δημοκρατίας. Τονίζει ότι με αυτό τον σχεδιασμό, και με την απώλεια των 100 εκατ. ευρώ, η Ελλάδα εμφανίζεται να μην προσφέρει φιλικό περιβάλλον για την ανάπτυξη του θεσμού, σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις που θέλουν τους πολίτες συμμέτοχους στη μετάβαση.
«Η κυβέρνηση οικοδομεί ένα μοντέλο ενεργειακής μετάβασης πάνω σε αποκλεισμούς, ιδιωτικά συμφέροντα και περιορισμό της κοινωνικής συμμετοχής», αναφέρει χαρακτηριστικά, καταγγέλλοντας ότι αντί να καταπολεμά την ενεργειακή φτώχεια, εξυπηρετεί τα ενεργειακά καρτέλ. Καταλήγει δε ότι η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί ριζική αλλαγή πολιτικών, με στήριξη σε κοινοτικά και συμμετοχικά έργα και με κεντρικό στόχο μια δίκαιη και κοινωνικά ωφέλιμη πορεία.
Στο περιθώριο οι πολίτες και οι δήμοι από την ενεργειακή μετάβαση
Στην κατηγορία «κόκκινο» κατατάχθηκε η Ελλάδα όσον αφορά τις Ενεργειακές Κοινότητες, σύμφωνα με τον παρατηρητή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Recovery & Resilience Fund Tracker) του ευρωπαϊκού δικτύου REScoop.eu, εξέλιξη που αποδίδεται στην απένταξη του προγράμματος «Απόλλων». Την υποβάθμιση αυτή σχολιάζει με αιχμηρό τρόπο η Νομαρχιακή Επιτροπή Ιωαννίνων του ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ, κάνοντας λόγο για «ιδιωτικοποιημένο μοντέλο ενεργειακής μετάβασης», που αποκλείει την κοινωνία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
