Οι συμμετέχοντες στην ημερίδα εξέτασαν τις αναπτυξιακές δυνατότητες των απομονωμένων περιοχών της Ηπείρου με μοχλό τις συνέργειες, την έρευνα και τη βιωσιμότητα, καταθέτοντας σκέψεις και απόψεις για το πώς τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, που παρουσιάζουν, θα αξιοποιηθούν για να οδηγήσουν στην άρση της απομόνωσης. Οι ομιλητές εστίασαν στις ιδιαιτερότητες της Ηπείρου και επισήμαναν την ανάγκη να δημιουργηθούν νέα τουριστικά προϊόντα με έμφαση και στον πρωτογενή τομέα αλλά και στο πολιτιστικό απόθεμα της περιοχής, με τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης.
Στην αγροτική ανάπτυξη και αειφορία εστίασε στην ομιλία του ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σταύρος Κελέτσης, ενώ αναφέρθηκε στη νέα ΚΑΠ 2023-2027, που αποσκοπεί στην περαιτέρω βελτίωση της γεωργίας και υπηρετεί τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης. «Οι στόχοι που θέτει η νέα ΚΑΠ, είναι, η προώθηση ενός ανταγωνιστικού, έξυπνου και ανθεκτικού γεωργικού τομέα, η ενίσχυση και προστασία του περιβάλλοντος, και η ενίσχυση του κοινωνικοοικονομικού ιστού των αγροτικών περιοχών» σημείωσε, προσθέτοντας πως συνολικά οι στόχοι της νέας ΚΑΠ υπηρετούν την αρχή της αειφόρου ανάπτυξης, που θα προσφέρει ποιοτικά προϊόντα κατανάλωσης και ικανοποιητικό εισόδημα στους αγρότες με σεβασμό στο περιβάλλον. «Τα εργαλεία για αειφόρο ανάπτυξη στον αγροτικό τομέα υπάρχουν το μεγάλο στοίχημα είναι να μπορέσουμε να τα εκμεταλλευτούμε στο έπακρο» παρατήρησε ο υφυπουργός, σημειώνοντας ότι χρειάζονται συνεργασία, συνέργειες, καλός σχεδιασμός και συντονισμός. Υπογράμμισε τον ρόλο που πρέπει να παίξει το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «με το ανθρώπινο δυναμικό και τα μέσα που έχει, πρέπει να είναι στην πρωτοπορία αυτής της προσπάθειας».
Την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης των λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών της Ηπείρου με τη δημιουργία νέων τουριστικών πόρων και προϊόντων, έθεσε ως στόχο ο πρόεδρος του ΤΕΕ Ηπείρου Γιάννης Τσίγκρος και υπογράμμισε τη στενή συνεργασία που έχει αναπτύξει το ΤΕΕ Ηπείρου με την Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, την Περιφέρεια Ηπείρου και φορείς, προκειμένου ο κάθε ένας από την πλευρά του να συμβάλλει στην ισόρροπη ανάπτυξη της περιοχής. Σημαντική συνεισφορά, όπως είπε, θα έχει η υλοποίηση των Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων, που γίνεται από την Περιφέρεια Ηπείρου και μπορούν να ενσωματωθούν προτάσεις, που θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη ιδιαίτερα της ευρύτερης περιοχής των Τζουμέρκων.
Ιδιαίτερα αναλυτικός για το σύνολο των προβλημάτων, που αντιμετωπίζουν οι περιοχές της Ηπείρου υπήρξε ο περιφερειάρχης Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο οποίος αναφέρθηκε στις μεγάλες προσπάθειες που καταβάλλει η Περιφέρεια για την βελτίωση της ποιότητας των παραγόμενων προϊόντων, αλλά και των συνθηκών ζωής των εναπομεινάντων κατοίκων, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο και όλοι οι φορείς οφείλουν να συνεργαστούν και να δουλέψουν εντατικά. Ο κ. Καχριμάνης άσκησε έντονη κριτική στο κράτος, λέγοντας λέγοντας ότι «όπου μπαίνει το ελληνικό Δημόσιο, είναι ταφόπλακα στην ανάπτυξη», και σημείωσε ότι είναι η τελευταία ευκαιρία να κάνουμε δουλειά για την ύπαιθρο. «Αν θέλουμε να ξανανοίξει η ύπαιθρος, πρέπει να γίνουν οι αλλαγές εδώ και τώρα. Αν θα γίνουν οι αλλαγές και με τη στήριξη της επιστήμης, θα έχουμε άλλη εικόνα», κατέληξε.
Aειφόρος σχεδιασμός και οι προοπτικές για την Ήπειρο
Παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα του προγράμματος «Αειφόρος Ανάπτυξη Λιγότερο Αναπτυγμένων Περιοχών με τη Δημιουργία Νέων Τουριστικών Πόρων και Προϊόντων μέσω Ανάλυσης, Τεκμηρίωσης, Μοντελοποίησης, Διαχείρισης και Διατήρησης Πολιτιστικού Αποθέματος με χρήση Εφαρμογών ΤΠΕ (ΑΕΙ), η ομότιμη καθηγήτρια του ΕΜΠ, επιστημονική υπεύθυνη των ερευνητικών προγραμμάτων ΑΕΙ και RESPECT Αντωνία Μοροπούλου επεσήμανε ότι η αειφόρος ανάπτυξη σχεδιάζεται και υλοποιείται σήμερα, 40 χρόνια αφότου είχε προταθεί στους διεθνείς οργανισμούς και με τη συγκυρία της κλιματικής κρίσης, που απαιτεί πράσινη μετάβαση και ψηφιακό μετασχηματισμό.
«Το στοίχημα είναι πώς μπορεί κανείς να διαχειριστεί το σύνολο των περιβαλλοντικών και πολιτιστικών πόρων, έτσι ώστε, προσελκύοντας εξωτερικές οικονομίες και δημιουργώντας μέσα από το τουριστικό ρεύμα μία λοκομοτίβα τουριστικής ανάπτυξης, να βάλει μπροστά και την παραγωγική διαδικασία, που θα εξισορροπεί αυτή την ανάπτυξη με πρωτογενή, δευτερογενή ανάπτυξη και με τρόπο που να προστατεύει αυτούς τους πόρους που αξιοποιεί», υπογράμμισε η κ. Μοροπούλου. «Κυρίως όμως με τρόπο που να είναι συνδεδεμένος απολύτως με την τοπική βούληση, να την έχει διερευνήσει, να κάνει σχεδιασμό με βάση αυτή και στα δύο επίπεδα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των φορέων ανάπτυξης και κυρίως των νέων ανθρώπων, που είναι αυτοί, που, αν δε μείνουν στον τόπο τους, ο τόπος αυτός δε θα αναζωογονηθεί και θα παραμείνει απομονωμένος, ακόμα και αν υπάρχει τουρισμός», πρόσθεσε.
Αυτή, όπως είπε, ήταν και η πρόκληση που αντιμετώπισε το πρόγραμμα ΑΕΙ και οδήγησε σε συγκεκριμένες προτάσεις. Η κ. Μοροπούλου τόνισε ότι η αξιοποίηση του Περιβαλλοντικού και Πολιτιστικού Αποθέματος, με τρόπο που θα εξασφαλίσει την προστασία του, μπορεί να γίνει μοχλός ανάπτυξης με έξυπνο σχεδιασμό, μικρό κόστος και κοινωνική συμμετοχή να έχουμε νέα τουριστικά προϊόντα, που θα εναρμονίζονται με τις άλλες δραστηριότητες και θα οδηγούν σε ολοκληρωμένο σχεδιασμό. Ενδεικτικά ανέφερε πολιτιστικές, περιβαλλοντικές και ιστορικές διαδρομές, διασύνδεση παραδοσιακών οικισμών με τρόπο που να εγκαθίστανται συστήματα ποιότητας, υλικά φιλικά στο περιβάλλον, διαδραστική δράση, ολοκληρωμένο σχεδιασμό όπου θα συμβάλλουν οι διαδρομές σε νέα τουριστική ανάπτυξη και κατανομή και άλλων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Πιο χαρακτηριστικές επιχειρηματικές δραστηριότητες, που μπορούν να συνδυάσουν τον τουρισμό με την πρωτογενή παραγωγή, είναι ο αγροτουρισμός και η γαστρονομία.
Σημείωσε ότι «η καινοτομία είναι η βασική κατεύθυνση της αγροτικής ανάπτυξης, αυτή που συνδέεται με τον εντοπισμό και την ταυτοποίηση των εμβληματικών αγροτικών προϊόντων για κάθε περιοχή και τα οποία μπορούν να αποτελέσουν “κράχτες” και στον τουρισμό». Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και της βιοπληροφορικής μπορούν να παίξουν ρόλο και να δημιουργήσουν συνέργειες», όπως αυτές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και της ΕΙΣ με τον ΕΛΓΟ για την θωράκιση της ασφάλειας και ποιότητας της αγροδιατροφης που έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ήπειρο, τόνισε.
Κλείνοντας, η κ. Μοροπούλου επισήμανε ότι «τα Τζουμέρκα αποτελούν αντικείμενο, που θα θέλαμε να συζητήσουμε, με τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, του ΤΕΕ και τη συμμετοχή όλων των εταίρων πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς ανάπτυξης. Με τη μεθοδολογία του ΑΕΙ θα μπορούσαμε να έχουμε γρήγορα αποτελέσματα και θα μπορούσαμε να συνυπάρξουμε με σύνθεση διαφορετικών απόψεων και συντονισμό. Και για αυτόν τον συντονισμό οι πρόεδροι του ΤΕΕ ζήτησαν Παρατηρητήριο υλοποίησης των σχεδιασμών».
Πολιτιστική κληρονομιά, βιώσιμη ανάπτυξη και η συμβολή των νέων τεχνολογιών
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Νικόλαος Πατσαβός αναφέρθηκε στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των ορεινών περιοχών και τους τρόπους, που η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών μπορεί να συμβάλλει στην άρση της απομόνωσης των απομακρυσμένων περιοχών της Ηπείρου. «Η πολιτιστική κληρονομιά έχει κρίσιμη αξία, που θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση νέων πολιτικών για κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομικά βιώσιμη ανάπλαση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο», τόνισε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «πολλές περιοχές, που υποφέρουν ειδικά από νεανική ανεργία, διαθέτουν εντυπωσιακό απόθεμα πολιτιστικού και φυσικού κεφαλαίου». Κλείνοντας, επισήμανε ότι «προκειμένου να επενδύσουμε στον πολιτισμό, πρέπει να καταλάβουμε τη διαφορά της αξίας και της τιμής».
Χρήσιμες απόψεις και ιδέες για την εξεύρεση λύσεων κατέθεσε και ο αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Θεόδωρος Ματίκας, προτείνοντας, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο της έλευσης του πιλοτικού προγράμματος για τη θωράκιση της ασφάλειας και της ποιότητας στην αγροδιατροφή, τη δημιουργία καινοτόμου διεπιστημονικού πλαισίου ελέγχου φυτικών προϊόντων αγροδιατροφής με χρήση καινοτόμων τεχνολογιών γονιδιωματικής και τεχνητής νοημοσύνης.
Κλείνοντας την ημερίδα, ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΗ ανέφερε ότι οι προτάσεις θα επεξεργαστούν από το Τεχνικό Επιμελητήριο και θα κατατεθούν στους αρμόδιους φορείς, ώστε να αξιοποιηθούν για την ένταξη δράσεων και έργων σε διάφορα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως είναι αυτή τη στιγμή οι Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις της Περιφέρειας Ηπείρου ή προγράμματα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
