Μια ανακοίνωση που τυχαία πρόσεξα στον παλιό τοπικό Τύπο της Χίου το 1921 μου γέννησε την περιέργεια να αναζητήσω τα πέρα δώθε ενός εκπαιδευτικού και προ αιώνος συντοπίτη μου.
Την ανακοίνωση -εν είδει μικρής αγγελίας- τη βρήκα στο αφιέρωμα του περιοδικού Πελινναίο με τίτλο «Τετράδια Μνήμης – Χίος 1921» που εξέιδε ως το 2010 ο Χιώτης συγγραφέας Γιάννης Μακριδάκης.
Σε εκείνο το τεύχος σταχυολογούνται μικρές ειδήσεις από τη Χίο του 1921, ένα νησί που έζησε από κοντά τον πόλεμο και κατόπιν την Μικρασιατική Καταστροφή.
Γράφει λοιπόν η μικρή αγγελία που δημοσιεύθηκε το καλοκαίρι 1921: «Ο καθηγητής της Γαλλικής του Γυμνασίου Σύρου κ. Ιωσήφ Συρίγος, παρεπιδημών ενταύθα κατά τους μήνας των θερινών διακοπών παραδίδει μαθήματα γαλλικής».
Ώστε ένας καθηγητής γαλλικών σε δημόσιο γυμνάσιο θέλει να συνδυάσει τις διακοπές του στη Χίο με ένα μικρό έσοδο. Μικρό σίγουρα, γιατί πόσους μαθητές θα έβρισκε που να θέλουν να κάνουν ιδιαίτερα μαθήματα γαλλικών για ένα δυο μήνες μόνο; Παρόλα αυτά, υπολογίσιμο -όπως φαίνεται- για κάποιον που διέθετε μόνο το μισθό του εκπαιδευτικού το 1921.
Η αναφορά της εργασίας του στο Γυμνάσιο Σύρου θα μπορούσε να δείχνει ένα κάποιο κύρος του συγκεκριμένου Γυμνασίου στο Αιγαίο, μιας και ήταν το πρώτο που λειτούργησε στην μικρή ελεύθερη Ελλάδα το 1833, με αρκετούς γνωστούς εκπαιδευτικούς και μαθητές (ανάμεσά τους Νεόφυτος Βάμβας, Ελευθέριος Βενιζέλος, Γιαννούλης Χαλεπάς, Ανδρέας Συγγρός κ.ά.). Ή, πάλι, θα μπορούσε η πληροφορία να απαιτεί τυπικό μέρος μιας αγγελίας εκπαιδευτικού της εποχής, αφού έτσι δηλώνεται ότι διαθέτει σχετικό πτυχίο (για να εργάζεται σε κρατικό σχολείο) και δεν είναι κάποιος απλός γνώστης της γλώσσας.
Αναζήτησα περισσότερες πληροφορίες στα ΓΑΚ Κυκλάδων, περίεργος αν επέλεξε τη Χίο για διακοπές επειδή ενδεχομένως καταγόταν από εκεί (η Ερμούπολη ιδρύθηκε από πρόσφυγες, οι περισσότεροι Χιώτες). Προέκυψε ότι αντίθετα είχε γεννηθεί στη Θήρα το 1887 και είχε φτάσει στη Σύρο ενήλικας, αφού εγγράφηκε στο δημοτολόγιο 34 ετών. Και ενώ για κάποια χρόνια δίδαξε γαλλικά στο Γυμνάσιο Σύρου (τουλάχιστον μέχρι και το σχολικό έτος 1923-1924 με το βαθμό του Καθηγητή Β’ – δεν γνώριζα τη διαβάθμιση της εποχής) διεγράφη από το δημοτολόγιο Σύρου το 1926 με αίτημά του, λόγω μεταδημότευσης στη Χίο.
Πώς βρέθηκε στη Χίο;
Στο ληξιαρχείο Χίου αναζητήθηκε και εντοπίστηκε ο λόγος της μετακόμισης στο νησί. Αρκετά χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 1932 και ενώ πλέον ζούσε στη Χίο, ο Συρίγος προσήλθε στον ληξίαρχο και δήλωσε ότι είχε παντρευτεί στο ίδιο νησί στις 6 Μαρτίου 1921, την Αμελία Ιωάννου Καλομάτη, κάτοικο Χίου. Να λοιπόν γιατί διάλεξε για διακοπές τη Χίο μόλις έκλεισαν τα σχολεία. Το ζευγάρι θα περνούσε λίγους μήνες μαζί (αν η Αμελία είχε στο μεταξύ παραμείνει Χίο) ή λίγους μήνες με τους γονείς της νύφης (αν εκείνη είχε ακολουθήσει αμέσως τον Ιωσήφ στην Ερμούπολη).
Το πράγμα όμως γίνεται λίγο πιο περίπλοκο στη συνέχεια, όταν στο βίο της οικογένειας μπαίνει και τέταρτο νησί, η Νάξος. Την ίδια βδομάδα που ο Ιωσήφ δήλωσε στη Χίο το γάμο του, δήλωσε (πολύ καθυστερημένα) και τη γέννηση του πρώτου τέκνου του με την Αμελία. Ήταν η Σουσάννα, ένα κοριτσάκι που ήταν ήδη οχτώ χρονών τη στιγμή της δήλωσης, αφού είχε γεννηθεί στις 12 Απριλίου 1924 στη Χώρα της Νάξου όπου φέρεται να κατοικούσε εκείνη την περίοδο η Αμελία!
Γιατί όμως στη Νάξο και όχι στη Σύρο που υπηρετούσε ο Ιωσήφ; Λόγω καταγωγής της Αμελίας ίσως, και ύπαρξης κάποιας πατρικής κατοικίας; Μπορεί. Σε κάθε περίπτωση το ζευγάρι ζούσε με τον τρόπο αυτό πλησιέστερα (Σύρος – Νάξος, παρά Σύρος – Χίος).
Το ζευγάρι έκανε δεύτερο παιδί το 1928, τη Μαλβίνα και τρίτο το 1931, την Ιωάννα. Από τις ληξιαρχικές πράξεις γέννησης προκύπτει ότι το αργότερο το 1928 είχαν πλέον μόνιμα μετακομίσει στη Χίο, όπου ο Ιωσήφ εργαζόταν ως καθηγητής γαλλικής στο Γυμνάσιο του νησιού.
Δουλειά, έρωτας, οικογένεια…
Εν κατακλείδι: σε δύσκολες μη ειρηνικές και μεταπολεμικές εποχές οι εκπαιδευτικοί, με μικρό μισθό, μετακινούνταν εκεί που υπήρχε δουλειά, έρωτας και οικογένεια. Περίπου όπως κάνουν και σήμερα.
Να ευχηθούμε στους δικούς μας εκπαιδευτικούς, που ετοιμάζονται να υπηρετήσουν από το Σεπτέμβρη μακριά από την οικογένεια, αναπληρωτές ή στην οργανική τους θέση, δύναμη και καλή σχολική χρονιά.
