anastasi agiografia troulos
ΑπόψειςΑίθουσα Σύνταξης

Νηστεία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή

Στο νόημα της νηστείας και της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, πέρα από την επιφανειακή αντίληψη της στέρησης, εστιάζει στο κείμενό του ο πατήρ Θεοχάρης Χάιδος, αναδεικνύοντας τη βαθύτερη πνευματική της διάσταση ως πορεία εσωτερικής μεταμόρφωσης και επαναπροσδιορισμού της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.

Νηστεία, λέξη αρνητικά φορτισμένη, όπου στο νου του σύγχρονου ανθρώπου είναι συνυφασμένη με την στέρηση. Κάθε τι που έρχεται σε αντίθεση με την πρόσκαιρη επιθυμία, λαμβάνεται ως κατάλυση της ανθρώπινης ελευθερίας και κατ’ επέκταση κατακριτέα. Όλες οι αρχαίες φιλοσοφικές τάσεις και θρησκείες προτείνουν έναν δρόμο εγκράτειας και νηστείας με σκοπό την ανύψωση του πνεύματος.

Αυτή η κατάπτωση του πνεύματος ενός εκάστου οδηγεί αβίαστα στο συμπέρασμα ότι η σύγχρονη ζωή χαρακτηρίζεται από διάσπαση και απομόνωση, αμοραλισμό και φιλαυτία. Τα κηρύγματα της παντός είδους ευδαιμονίας έχουν γκρεμιστεί, διαλυμένες ζωές και σχέσεις πλέον είναι κοινός τόπος. Οι ματαιώσεις του βίου έρχονται να ολοκληρώσουν το σκηνικό μιας κοινωνίας που βρίσκεται σε αποδρομή. Σύγχρονα φιλοσοφικά ρεύματα υπόσχονται μια ευδαιμονία χωρίς κόστος, μια ευδαιμονία που θα ικανοποιήσει ποικιλότροπος τις αισθήσεις και κατ’ επέκταση η εσωτερική πλήρωση θα υπάρξει δεδομένα.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής διδάσκει τον άνθρωπο ότι η λύτρωση θα έρθει μέσω των υλικών απολαύσεων. Ο Χριστός αποφαίνεται ότι «οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος» και η εκκλησία το αποδέχεται. Η τροφή είναι βασικό συστατικό της ύπαρξης, αλλά όχι το μόνο. Η εκκλησία το γνωρίζει και καλεί τον άνθρωπο, όχι να υπερβεί τα φυσικά μέτρα, αλλά να βάλει τα πράγματα στην πραγματική τους διάσταση. Η νηστεία δεν εκλαμβάνεται συνεπώς ως στέρηση, αλλά ως ευκαιρία. Ευκαιρία που δίνεται στον άνθρωπο για μεταμόρφωση του εσωτερικού του κόσμου, μία μεταμόρφωση που σκοπό έχει την ενότητα του ανθρώπου τόσο με τον Θεό όσο και με τον συνάνθρωπό του.

Η άσκηση δεν έχει νόημα αν δεν οδηγεί σε κοινωνία· αν δεν ανοίγει την καρδιά προς τον Θεό και προς τους άλλους. Η εκκλησία καλεί τον κάθε πιστό σε μία ενδοσκόπηση, να δει τον εαυτό του στις πραγματικές του διαστάσεις, αφήνοντας πίσω του τους παραμορφωτικούς φακούς και να καθρεφτίσει τον εαυτό του επάνω στο φως του Ευαγγελίου. Το Ευαγγέλιο γίνεται καθρέφτης ούτως ώστε ο άνθρωπος να δει τις πληγές του και απευθυνόμενος στον Χριστό να ζητήσει την θεραπεία του.

Ο Χριστός προσφέρει τον εαυτό του και καλεί τους πάντες, αλλά η ανταπόκριση είναι δική μας επιλογή. Είμαστε ελεύθεροι να αρνηθούμε ή να απαντήσουμε θετικά. Ο δρόμος οδηγεί στην Ανάσταση, αλλά η πορεία περνάει από τα Πάθη και τον Γολγοθά. Αυτό το ξέρουν οι χριστιανοί, άλλα ξέρουν επίσης ότι ο Χριστός ως άλλος Κυρηναίος θα βαστάξει τον προσωπικό μας σταυρό.

Οι χριστιανοί γνωρίζουν ότι «οὐδὲ μένουσαν πόλιν ἔχομεν, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν». Εδώ υπάρχουμε για να μάθουμε να αγαπάμε και να περικόψουμε τις φίλαυτες εκφράσεις του χαρακτήρα μας, που μας οδηγούν σε υπαρξιακή αποτυχία. Η αγάπη δεν εκφράζεται κατά μόνας, αλλά εν συνόλω και η εκκλησία αυτό το γνωρίζει και προσπαθεί να βοηθήσει ποικιλοτρόπως τον άνθρωπο που το αναζητά.

Η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι η κατ’ εξοχήν περίοδος που η εκκλησία προσφέρει αφειδώς τον πλούτο της διδασκαλίας της στα τέκνα της και οι κατά τόπους μητροπόλεις  προσεύχονται στον Θεό για να χαρίσει τα πνευματικά και υλικά του αγαθά στον κόσμο.

Την περίοδο αυτήν βλέπουμε εναργέστερα την ενότητα των πιστών εν τη εκκλησία. Φωτεινό παράδειγμα ο Μητροπολίτης Νικοπόλεως & Πρεβέζης κ. κ. Χρυσόστομος, άξιος ιεράρχης με πατερικό φρόνημα που ξέρει να οδηγεί τους πιστούς στην βασιλεία του Θεού. Ο Χρυσόστομος εμπνεόμενος από τα πατερικά νάματα και γνωρίζοντας σε βάθος την θεολογία της εκκλησίας πραγματώνει στην μητρόπολη του τον ευαγγελικό λόγο και την ενότητα της εκκλησίας.  Από την Κυριακή της Τυρινής έως και την Ε΄ Κυριακή των νηστειών και κάθε Κυριακή ο πιστός λαός της Πρέβεζας, κλήρος και λαός συναζότανε σε έναν από τους περικαλλείς ναούς της πόλεως και ομοθυμαδόν αναπέμπανε ευχές και δοξολογίες στον Θεό. Άξιοι ομιλητές, με πρώτο τον ίδιο τον μητροπολίτη Χρυσόστομο, εγνωσμένης αρετής και βαθιάς θεολογικής παιδείας, προσκαλούμενοι από τον τοπικό ιεράρχη, όπως ο αρχιμανδρίτης Νικόδημος Αθανασίου πρωτοσύγκελος της Ι.Μ. Αχαρνών, Ηλιού και Πετρουπόλεως, ο αρχιμ Αλέξιος Γιαννιός καθηγούμενος του Ιερού Μετοχίου Παμμεγίστων Ταξιαρχών Αστερίου, της Ιεράς Μονής Πετράκη, ο Θεοφιλέστατος επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος, διευθυντής του ιδρύματος ποιμαντικής επιμορφώσεως της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και βοηθός αυτής, ο Αρχιμ. Φιλούμενος Ρούμπης κληρικός της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και ο Θεοφιλέστατος επίσκοπος Σκιάθου κ. Ιωάννης αρχιγραματεύς της Ιεράς Συνόδου της εκκλησία της Ελλάδος και βοηθός επίσκοπος της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, συνετέλεσαν ούτως ώστε η ενότητα της εκκλησίας να φανερωθεί εν τοις πράγμασι και ο λόγος του Θεού να ακουστεί από άξιους ανθρώπους.

Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή οδηγεί στα Πάθη, την Σταύρωση και νομοτελειακά στην Ανάσταση. Είθε ο κάθε ένας από εμάς να συναντήσει τον Χριστό και να βιώσει εμπειρικά την προσωπική του Ανάσταση. Καλή Ανάσταση και καλό Πάσχα!

Σχετικά άρθρα

Ευχέλαιο και ύμνος της αγάπης

Λουκία Τζάλλα

Η σημασία της μετάνοιας και οι αντιφάσεις της Μεγάλης Εβδομάδας

Λουκία Τζάλλα

Το πρόγραμμα των Ιερών Ακολουθιών της Μεγάλης Εβδομάδας στα Ιωάννινα

Θύμιος Τζάλλας