Το σχέδιο νόμου προβλέπει μια σημαντική, δομική αλλαγή στο σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας των ΟΤΑ, που είναι η κατάργηση των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ), τα οποία ενσωματώνονται στον πυρήνα λειτουργίας των δήμων. Το πάσης φύσεως προσωπικό δε, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού ορισμένου χρόνου, μεταφέρεται πλέον στον δήμο. Ίδια λογική θα ισχύσει και για τη διαχείριση των σχολικών μονάδων, που σήμερα γίνεται από τις σχολικές επιτροπές, οι οποίες πλέον περνούν στους δήμους. Τα χρήματα που θέλει ένα σχολείο για θέρμανση ή για βελτίωση του σχολικού κτιρίου θα τα διαχειρίζεται ο δήμος κεντρικά και όχι η σχολική επιτροπή.
Σήμερα με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, υπάρχουν 488 ΝΠΔΔ και κοινωφελείς επιχειρήσεις δήμων και 631 σχολικές επιτροπές. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα, από τα 488 νομικά πρόσωπα τα 133 (ποσοστό 27% επί του συνόλου) έχουν μέσο ετήσιο προϋπολογισμό την τελευταία πενταετία μικρότερο των 500.000 ευρώ, δηλαδή, μικρότερο από 41.600 ευρώ σε μηνιαία βάση. Ισάριθμα είναι τα νομικά πρόσωπα με μέσο όρο ετήσιου προϋπολογισμού μεγαλύτερο από 2.000.000 ευρώ, δηλαδή, περίπου 167.000 ευρώ σε μηνιαία βάση.
Το συνολικό τους μέγεθος (με όρους προϋπολογισμού) ανέρχεται περίπου στα 870.000.000 ευρώ και αντιστοιχεί περίπου στο 6% του συνολικού μεγέθους των 271 δήμων που τα έχουν συστήσει (14,1 δισ. ευρώ). Για τους 75 εξ αυτών, η αναλογία είναι μικρότερη του 3%, ενώ για 44 δήμους η αναλογία είναι μεγαλύτερη του 10%. Επιπλέον, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία προσωπικού, σήμερα υπηρετούν σε αυτά τα νομικά πρόσωπα 16.978 υπάλληλοι (μόνιμοι, ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, με συμβάσεις μίσθωσης έργου, βάσει δικαστικών αποφάσεων κλπ). Από τους συγκεκριμένους, 7.860, ήτοι ποσοστό 46% επί του συνόλου, είναι τακτικό προσωπικό. Τα 127 ΝΠΔΔ έχουν έως 5 μόνιμους εργαζόμενους, τα 81 έχουν μεταξύ 6 και 10 ατόμων, ενώ μόλις σε 7 νομικά πρόσωπα υπηρετούν πάνω από 100 εργαζόμενοι. Αν αφαιρεθούν τα 7 μεγαλύτερα σε προσωπικό νομικά πρόσωπα, στα υπόλοιπα 481 υπηρετούν κατά μέσο όρο 12 εργαζόμενοι.
Επισημαίνεται εξάλλου, αναφορικά με την οργάνωσή τους, ότι κάθε ένα από τα 488 νομικά πρόσωπα οφείλει να διαθέτει αφενός οικονομική υπηρεσία επαρκώς στελεχωμένη και εφοδιασμένη με τους απαραίτητους πόρους -κυρίως σε επίπεδο πληροφοριακών συστημάτων και γνώσης- προκειμένου να είναι εφικτή η ορθή εφαρμογή των κανόνων χρηστής οικονομικής διαχείρισης και λειτουργίας που προβλέπονται στις ισχύουσες δημοσιονομικές διατάξεις και στην κείμενη νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων, και αφετέρου ειδική οργανική μονάδα για τη διαχείριση του προσωπικού τους. Επιπλέον, οφείλουν να εφαρμόζουν το σύνολο των διατάξεων του Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ΝΠΔΔ, σχετικά με την επιλογή προϊσταμένων οργανικών μονάδων.
Τομή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, που στόχο έχει να αναβαθμίσει τους δήμους και τις περιφέρειες, χαρακτήρισε το νομοσχέδιο η υπουργός Εσωτερικών Νίκη Κεραμέως και απαντώντας στις επικρίσεις που δέχεται η κυβέρνηση για τον χρόνο που κατατέθηκε στη Βουλή αυτό το νομοσχέδιο, δηλαδή, λίγες ημέρες πριν τις αυτοδιοικητικές εκλογές, ανέφερε ότι έρχεται ενόψει των επικείμενων εκλογών και της νέας θητείας της αυτοδιοίκησης, που θα ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου, με τρόπο ώστε να υπάρχει ασφάλεια δικαίου για τους αιρετούς. «Οι αιρετοί θα γνωρίζουν, εκ των προτέρων, τις αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης, και θα έχουν τη δυνατότητα να προετοιμαστούν, γι’ αυτές τις αλλαγές, έως την ανάληψη των καθηκόντων τους», είπε η Νίκη Κεραμέως.
Οι βασικοί στόχοι του νομοθετήματος, είπε η υπουργός Εσωτερικών, είναι η λειτουργικότητα, ο εξορθολογισμός και η λογοδοσία. Προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι ευεργετικές δράσεις του νομοσχεδίου στο πεδίο του εξορθολογισμού, έθεσε τα ερωτήματα αν σε έναν δήμο που έχει δέκα νομικά πρόσωπα, χρειάζονται δέκα λογιστήρια, και γιατί οι διαθέσιμες πιστώσεις για προσωπικό για τον Δήμο να κατακερματίζονται σε όλα τα νομικά πρόσωπα και να μην μπορεί ο Δήμος να κατανείμει το προσωπικό και να το προσαρμόζει ανάλογα με τις ανάγκες;
«Προβλέπεται λοιπόν η κατάργηση νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και κοινωφελών επιχειρήσεων των ΟΤΑ για καλύτερη οργάνωση και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού των δήμων, με ενοποίηση υπηρεσιών, για ευκολότερο εντοπισμό και τεκμηρίωση, εκ μέρους του δήμου, των αναγκών σε προσωπικό. Καθώς και για καλύτερη οικονομική διαχείριση, για παράδειγμα μέσω ενιαίων διαγωνισμών για προμήθειες, με αποτέλεσμα την επίτευξη καλύτερων τιμών προς όφελος των δημοτών. Παράλληλα, χορηγείται πάγια προκαταβολή, απ’ ευθείας πλέον στους διευθυντές των σχολικών μονάδων, για άμεση κάλυψη των αναγκών των σχολείων και αποφυγή περιττής γραφειοκρατίας και καθυστερήσεων», τόνισε και κατέληξε, λέγοντας: «Επιδιώκουμε να απαλλάξουμε τους ΟΤΑ από βαρίδια του παρελθόντος, δίνοντας κίνητρα και προοπτικές. Δήμοι και περιφέρειες που λειτουργούν αποτελεσματικά, δημοκρατικά, με έλεγχο από την αντιπολίτευση, και με λογοδοσία στους πολίτες».
