Αίθουσα Σύνταξης Οικονομία

Υψηλή αποβιομηχάνιση και στην Ήπειρο

Σημαντικές προτάσεις για την ανάσχεση της αποβιομηχάνισης σε ολόκληρο το βορειοελλαδικό τόξο, δηλαδή την Ήπειρο, τη Δυτική και Κεντρική Μακεδονία, την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη καταθέτει ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδα και η ΕΤΒΑ ΒΙΠΕ, με αφορμή την ολοκλήρωση της μελέτης με τίτλο «Η μεταποίηση της Βόρειας Ελλάδας προς το 2020: κύρια μεγέθη, βιομηχανικές συγκεντρώσεις και αναγκαίες προσαρμογές βιομηχανικής πολιτικής».

Η μελέτη, που διενεργήθηκε εντός του 2018 από τη Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Μελετών του ΣΒΒΕ με την υποστήριξη της ΕΤΒΑ ΒΙ.ΠΕ, αποτυπώνει τη σημερινή κατάσταση της βιομηχανίας στις τέσσερις περιφέρειες και προτείνει μέτρα, που θα συμβάλουν ώστε η μεταποίηση να βρεθεί στην πρωτοπορία της αναπτυξιακής δυναμικής που έχει ανάγκη η χώρα την επόμενη δεκαετία.

Ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία για την Ήπειρο και ιδιαίτερα για την κατάσταση στις Βιομηχανικές Περιοχές των Ιωαννίνων και της Πρέβεζας, καθώς στο πλαίσιο της έρευνας έγινε καταγραφή των μεταποιητικών επιχειρήσεων (ΑΕ και ΕΠΕ), που είτε βρίσκονται σε λειτουργία, είτε έχουν αναστείλει τη δραστηριότητά τους μεταξύ των ετών 2002 και 2017. Επιπλέον, για τις ανάγκες της μελέτης του φαινομένου της αποβιομηχάνισης, καταγράφηκε το ποσοστό των ενεργών και ανενεργών επιχειρήσεων, τόσο στις Βιομηχανικές Περιοχές, όσο και σε συνολικό επίπεδο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, τα Ιωάννινα σημειώνουν ποσοστό ενεργών επιχειρήσεων 60%, εντός και εκτός ΒΙ.ΠΕ., ενώ από την έρευνα αποδεικνύεται η «αντοχή» των μεταποιητικών επιχειρήσεων στην οικονομική κρίση, που είναι εγκατεστημένες στους οργανωμένους υποδοχείς. Στην Ήπειρο, το 51% των μεταποιητικών επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες σε ΒΙΠΕ, είναι ενεργό.

Αναλυτικά, στη ΒΙ.ΠΕ Ιωαννίνων είναι εγκατεστημένες 167 επιχειρήσεις, εκ των οποίων 128 μεταποιητικές. Από αυτές οι 71 (ποσοστό 55%) παραμένουν ενεργές. Στην Πρέβεζα, από τις 52 εγκατεστημένες επιχειρήσεις, οι 41 είναι μεταποιητικές και από αυτές οι 16 είναι ενεργές, ενώ ανενεργές είναι οι υπόλοιπες 25.

Αποτέλεσμα είναι η βιομηχανική περιοχή των Ιωαννίνων να παρουσιάζει μικρότερη αποβιομηχάνιση, σε σχέση με τη βιομηχανική περιοχή της Πρέβεζας: η μεν Πρέβεζα εμφανίζει ποσοστό αποβιομηχάνισης της τάξεως του 61%, ενώ η ΒΙΠΕ Ιωαννίνων ποσοστό 45%.

Καταγραφή έχει γίνει και για την αποβιομηχάνιση ανά περιφερειακή ενότητα της Βόρειας Ελλάδας, που αφορά ενεργές και ανενεργές μεταποιητικές επιχειρήσεις.

Η περιφέρεια Ηπείρου εμφανίζει παρόμοια ποσοστά αποβιομηχάνισης με τις υπόλοιπες τρεις περιφέρειες του Βορειοελλαδικού τόξου, ενώ σημειώνεται η αξιοσημείωτη «αντοχή» της μεγαλύτερης βιομηχανικής συγκέντρωσης της Ηπείρου, αυτής του νομού Ιωαννίνων, για τον οποίο το ποσοστό αποβιομηχάνισης είναι στο 40%. Μεγαλύτερη αποβιομηχάνιση εμφανίζουν η Πρέβεζα σε ποσοστό 53% και η Άρτα 51%. Η Θεσπρωτία, νομός που κι αυτός δεν εμφανίζει ισχυρή μεταποιητική βάση, εμφανίζει το μικρότερο ποσοστό αποβιομηχάνισης, και συγκεκριμένα 33%.

Αναλυτικά, στην Πρέβεζα υπάρχουν 102 μεταποιητικές επιχειρήσεις, εκ των οποίων οι 48 ενεργές (47%), στην Άρτα 55 με τις 27 να είναι ενεργές (49%), στα Γιάννενα σε σύνολο 312 επιχειρήσεων, οι 188 είναι ενεργές (60%) και στη Θεσπρωτία σε σύνολο 30 επιχειρήσεων ενεργές είναι οι 20 (67%). Για όλη την Ήπειρο, οι ενεργές μεταποιητικές επιχειρήσεις ανέρχονται σε 283 σε σύνολο 499, ποσοστό 57%.

 

Άλλα ευρήματα

Παρά το δυσμενές περιβάλλον δραστηριοποίησης των μεταποιητικών επιχειρήσεων της Βόρειας Ελλάδας, αυτές επιδεικνύουν σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα. Οι τέσσερις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας πραγματοποίησαν το 2016 εξαγωγές ύψους 5,6 δισ. ευρώ. Αναλύοντας τη συμμετοχή των προϊόντων στη συνολική αξία των εξαγωγών της κάθε περιφέρειας, επιβεβαιώνεται και με όρους εξαγωγών η σημασία του κλάδου των τροφίμων. Ειδικότερα, η αξία των εξαγωγών τροφίμων διαμορφώνεται στο 22% για την περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης και για την περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, στο 32% για την περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, ενώ στην περιφέρεια Ηπείρου διαμορφώνεται στο 71%. Βέβαια, λόγω του διαφορετικού επιπέδου της συνολικής αξίας των εξαγωγών της κάθε περιφέρειας, οι εξαγωγές του κλάδου τροφίμων στην περίπτωση της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας διαμορφώνεται σε 1,3 δισ. ευρώ, όταν για την Ήπειρο ανέρχονται σε 187 εκατ. ευρώ, για την Ανατολική Μακεδονία-Θράκη σε 168,5 εκατ. ευρώ και για τη Δυτική Μακεδονία σε 68,5 εκατ. ευρώ.

Σημαντικό στοιχείο είναι ότι και οι τέσσερις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας εμφανίζουν επανάκαμψη του ποσοστού απασχόλησης σε κλάδους υψηλής έντασης τεχνολογίας και σε υπηρεσίες έντασης γνώσης. Μάλιστα, στην περιφέρεια Ηπείρου ο σχετικός δείκτης το 2017 διαμορφώνεται σε επίπεδα υψηλότερα από αυτά του 2008. Η επανάκαμψη αυτή παρατηρείται παρά το γεγονός ότι σε επίπεδο ΕΕ καταγράφεται υποχώρηση, αν και οι επιδόσεις των ελληνικών περιφερειών εξακολουθούν να υπολείπονται του ευρωπαϊκού μ.ο..

Στο σημείο αυτό σημειώνεται βέβαια το γεγονός ότι το «μονοπάτι» τεχνολογικής ανάπτυξης των κλάδων εξαρτάται από την ένταση τεχνολογίας και γνώσης. Το γεγονός αυτό αντανακλάται στις σημαντικά υψηλότερες επιδόσεις των τεσσάρων περιφερειών της Βόρειας Ελλάδας αναφορικά με την επιχειρηματική καινοτομία, σε σχέση με τους δείκτες που συνδέονται με την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. Ειδικότερα, περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις (53%) της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας αναφέρουν ότι εφαρμόζουν έναν τουλάχιστον τύπο καινοτομίας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης διαμορφώνεται σε 37%.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας επιτυγχάνουν το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής καινοτόμων προϊόντων στον κύκλο εργασιών, ενώ υψηλή είναι και η επίδοση της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας. Αναλυτικότερα, το ποσοστό συμμετοχής καινοτόμων προϊόντων στον κύκλο εργασιών διαμορφώνεται σε 17,8%, με τον μέσο όρο της χώρας να είναι 12%. Ακολουθεί η περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας 10,9%, η περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης 8,4%, ενώ η περιφέρεια Ηπείρου καταγράφει τη χαμηλότερη επίδοση της χώρας με ποσοστό 1,3%.

 

Αίτια της αποβιομηχάνισης

Με βάση τα ευρήματα και από την έρευνα γνώμης που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της μελέτης, τα βασικά συμπεράσματα – παράγοντες που συνετέλεσαν στην αποβιομηχάνιση είναι τα «αργά» αντανακλαστικά για τη στρατηγική ανταπόκριση στις αλλαγές από το εξωτερικό περιβάλλον δραστηριοποίησης, ο υψηλός ανταγωνισμός, και κυρίως ανταγωνισμός τιμών από χώρες χαμηλού κόστους, η έλλειψη ρευστότητας-αδυναμία πρόσβασης σε χρηματοδότηση, η έλλειψη κουλτούρας για την αντιμετώπιση μεγάλης έκτασης κρίσεων και άλλοι παράγοντες όπως αδυναμία διαρκούς βελτίωσης προϊόντων, παραγωγής καινοτομίας, μεταφοράς τεχνολογίας κ.λπ.

Παρά ταύτα, όπως σημειώνεται, η ανθεκτικότητα της μεταποίησης προήλθε εξαιτίας ακριβώς του παραγωγικού της χαρακτήρα και της δυναμικής εξωστρεφούς δραστηριότητας των μεταποιητικών επιχειρήσεων στη Βόρεια Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό καταγράφηκε η έντονη εξωστρεφής δραστηριότητα των μεταποιητικών επιχειρήσεων, γεγονός το οποίο υποδηλώνει μία υγιή αντίδραση στις πολυεπίπεδες συνέπειες από την οικονομική κρίση. Για το λόγο αυτό απαιτείται παγίωση της στρατηγικής εξωστρέφειας, ως βασικού προσανατολισμού της δραστηριοποίησης των επιχειρήσεων.

Ανάμεσα στις προτάσεις βιομηχανικής πολιτικής, που παρουσίασαν ο πρόεδρος του ΣΒΒΕ Αθανάσιος Σαββάκης και ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΤΒΑ ΒΙ.ΠΕ. Αθανάσιος Ψαθάς, είναι η ουσιαστική αξιοποίηση του νεοσύστατου υπουργείου Βιομηχανίας και η ενίσχυση του ρόλου της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας, η άσκηση έμμεσης κλαδικής βιομηχανικής πολιτικής, η κωδικοποίηση και η απλοποίηση της νομοθεσίας που αφορά στην επιχειρηματικότητα, η αναμόρφωση του αναπτυξιακού νόμου και η αλλαγή του πλαισίου ελέγχου και εποπτείας της αγοράς.

Σχετικά άρθρα

Στα Γιάννενα συνεδριάζει ο ΠΑ.Σ.Ε.ΒΙ.ΠΕ.

Εκ νέου πρόεδρος ο Λ. Αραμπατζής στον Σ.Ε.ΒΙ.Π.Ι.

Στενεύουν τα περιθώρια για το Κτηματολόγιο