Πολύ δε περισσότερο, δε γίνονται κινήσεις για να ανατραπούν το δημογραφικό πρόβλημα αλλά και το «κύμα» της αναγκαστικής αστυφιλίας που συνεχίζεται επί δεκαετίες, προκειμένου οι κάτοικοι των χωριών να παραμείνουν στον τόπο τους.
Η απουσία περιφερειακής, αναπτυξιακής πολιτικής αναδεικνύεται, με τον πιο εύγλωττο τρόπο πλέον, στον διαδραστικό χάρτη που δημιούργησε το Εργαστήριο Εφαρμογών Πληροφορικής και Υπολογιστικών Οικονομικών του τμήματος Οικονομικών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με υπεύθυνο τον αναπληρωτή καθηγητή Αθανάσιο Σταυρακούδη.
Αξιοποιώντας τα στοιχεία από την Ελληνική Στατιστική Αρχή, στον χάρτη αποτυπώνεται η πληθυσμιακή μεταβολή από το 1951 έως το 2021, ανά δήμο, με τα ευρήματα να είναι πραγματικά σοκαριστικά. Το 1951 είναι «έτος σταθμός», καθώς είναι η πρώτη απογραφή του πληθυσμού με τα σημερινά σύνορα της χώρας. Αξίζει να σημειωθεί για την κατανόηση του χάρτη πως έχει γίνει η γεωχωρική αντιστοίχιση με βάση τους σημερινούς δήμους, καθώς έχουν επέλθει διοικητικές αλλαγές.
Σε ό,τι αφορά την Ήπειρο, οι ορεινές περιοχές είναι αυτές που παρουσιάζουν την μεγαλύτερη μείωση του πληθυσμού, ενώ αντίθετα σημαντικά αυξήθηκε ο πληθυσμός του μητροπολιτικού δήμου Ιωαννιτών στον νομό Ιωαννίνων. Μικρότερες είναι οι μεταβολές, με θετικό ή αρνητικό πρόσημο, στους παραθαλάσσιους δήμους.
Στον νομό Ιωαννίνων, θετική είναι η μεταβολή στον Δήμο Ιωαννιτών, ο πληθυσμός του οποίους αυξήθηκε κατά 123,5% τα τελευταία 70 χρόνια, φτάνοντας τα 113.978 άτομα. Ωστόσο, απώλειες καταγράφουν και οι επτά περιφερειακοί δήμοι του νομού, κάποιοι εκ των οποίων μέσα σε αυτή τη διαδρομή των 70 ετών έχασαν πάνω από το 60% του πληθυσμού τους.
Από τις μεγαλύτερες αρνητικές μεταβολές σημειώνει ο δήμος Δωδώνης. Το 1951 αριθμούσε 22.350 κατοίκους και το 2021 7.199, «έχασε» δηλαδή το 67,8% του πληθυσμού του. Ο πληθυσμός του Δήμου Πωγωνίου μειώθηκε κατά 62,6% και από 18.330 κατοίκους έφτασε τους 6.848. Κατά 61,9% μειώθηκε ο πληθυσμός του δήμου Κόνιτσας, που το 1951 είχε 13.915 κατοίκους και το 2021 5.296. Στον δήμο Ζαγορίου, ο πληθυσμός του 2021 ήτα 3.374, όταν το 1951 ήταν 7.872, μειώθηκε δηλαδή κατά 57,1%. Αντίστοιχη είναι η εικόνα στον δήμο Βορείων Τζουμέρκων. Ο πληθυσμός μειώθηκε κατά 54,6% (από 11.130 σε 5.058 το 2021).
Μικρότερες, αλλά υπαρκτές, είναι οι απώλειες στους δήμους Ζίτσας και Μετσόβου. Στον πρώτο, ο πληθυσμός μειώθηκε κατά 33,5% (από 20.433 σε 13,588), ενώ στον δεύτερο κατά 38, 4% (από 8817 σε 5432).
Η εικόνα του νομού Ιωαννίνων είναι ενδεικτική της υπερσυγκέντρωσης του πληθυσμού στον μητροπολιτικό δήμο των Ιωαννίνων και ταυτόχρονα αντίστοιχη την εικόνα ολόκληρης της χώρας, όπου το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού συγκεντρώνεται στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη. Βλέποντας τη «μεγάλη εικόνα», ο πληθυσμός στους δήμους της Αττικής έχει αυξηθεί ακόμη και κατά 3631%, όπως καταγράφεται στον Δήμο Πετρουπόλεως.
Προφανώς, οι λόγοι της μείωσης των γεννήσεων αλλά και της εγκατάλειψης των ορεινών κυρίως περιοχών είναι πολλοί, σύνθετοι και έχουν να κάνουν και με τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες των προηγούμενων δεκαετιών, αλλά και με τις οικονομικές συνθήκες των τελευταίων δεκαετιών, εφόσον οι «απώλειες» συνεχίζονται. Το βέβαιο είναι πως απαιτούνται μέτρα και κίνητρα για την αντιστροφή της κατάστασης, καθώς το «καμπανάκι» σιγά-σιγά μετατρέπεται σε «συναγερμό».
Σε αναστολή δημοτικά και νηπιαγωγεία
Απόρροια του δημογραφικού προβλήματος και της αστυφιλίας είναι η αναστολή λειτουργίας σχολικών μονάδων στην Ήπειρο, λόγω έλλειψης μαθητικού δυναμικού. Τη Δευτέρα δημοσιεύθηκε η απόφαση για την αναστολή λειτουργίας 19 νηπιαγωγείων και 10 δημοτικών σχολείων, κάποια εκ των οποίων τελούσαν σε αναστολή και την προηγούμενη χρονιά.
Στον νομό Ιωαννίνων σε αναστολή για τη σχολική χρονιά 2023-2024 τέθηκαν τα νηπιαγωγεία Αβγού, Βοτονοσίου, Διστράτου, Μηλιωτάδων, Πλατανούσας και Τσεπελόβου, καθώς και τα δημοτικά σχολεία Ασβεστοχωρίου, Ζωοδόχου, Κοντινών, Ποταμιάς Κουκλεσίου. Επίσης, σε αναστολή παραμένει το δημοτικό σχολείο Νεοχωρόπουλου, που ναι μεν έχει ιδρυθεί ως σχολείο, αλλά δεν έχει κατασκευαστεί ως κτίριο.
Στην Άρτα σε αναστολή τίθενται το 7ο Νηπιαγωγείο Άρτας και τα νηπιαγωγεία Κεραμάτων, Κυψέλης, Λουτρότοπου, Πέτρας και Ροδαυγής και τα δημοτικά σχολεία Αγίου Χαραλάμπους, Κάτω Αθαμανίου, Αμπελιών Αμμοτόπου, Λουτροτόπου και Παλαιοκάτουνου.
Στη Θεσπρωτία τα νηπιαγωγεία Γκρίκας, Καρβουναρίου και Κεστρίνης και στην Πρέβεζα τα νηπιαγωγεία Βουβοποτάμου, Καστροσυκιάς και Πέτρας.
