Κατέκτησαν ισότητα… στην εξάρτηση

Στο γεγονός ότι για πρώτη φορά τα κορίτσια στην Ελλάδα πλησιάζουν ή και ξεπερνούν τα αγόρια σε σημαντικούς δείκτες χρήσης ουσιών και εξαρτητικών συμπεριφορών, εστιάζει το Κέντρο Πρόληψης Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Νομού Ιωαννίνων «Σχεδία», με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, επισημαίνοντας, ταυτόχρονα, ότι γενικότερα τα ποσοστά χρήσης ουσιών και εξαρτητικών συμπεριφορών στην Ελλάδα το 2024 παραμένουν ανησυχητικά υψηλά, σε σχέση με τις άλλες χώρες, που συμμετέχουν στην πανευρωπαϊκή έρευνα ESPAD.
Σε ό,τι αφορά τους δείκτες ανά φύλο, το ποσοστό των κοριτσιών, που έχουν κάνει χρήση κάνναβης τουλάχιστον μία φορά (11%), είναι πλέον σχεδόν ίδιο με αυτό των αγοριών (12%), ενώ τα κορίτσια ξεπερνούν πλέον τα αγόρια και στην κατανάλωση αλκοόλ (86% αγόρια – 87% κορίτσια έχουν καταναλώσει αλκοόλ), στη χρήση εισπνεόμενων ουσιών (13% κορίτσια – 9,3% αγόρια) και στη μη-ιατρική χρήση ψυχοδραστικών φαρμάκων (16% κορίτσια – 15% αγόρια). Επίσης, σε συμπεριφορές όπως η υπερβολική ενασχόληση με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα κορίτσια παρουσιάζουν αυξητικές τάσεις.
«Τα παραπάνω στοιχεία αναδεικνύουν ότι η πρόληψη πρέπει να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται με έμφασή και στα δύο φύλα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες και προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα κορίτσια στην εφηβεία», τονίζεται σε δελτίο τύπου.
Άλλα ευρήματα της ESPAD 2024 για την Ελλάδα είναι τα εξής:
· 13% των 16χρονων έχουν κάνει χρήση τουλάχιστον μίας παράνομης ουσίας, κυρίως κάνναβης – ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 2019 (9,4%).
· 6,2% έχουν κάνει χρήση κάνναβης τον τελευταίο μήνα, ενώ 2% την έχουν δοκιμάσει σε ηλικία ≤13 ετών.
· Το 34% θεωρεί εύκολη την πρόσβαση σε κάνναβη – ποσοστό αυξημένο και πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (26%).
· Το 86% έχει καταναλώσει αλκοόλ, το 59% αναφέρει πρόσφατη χρήση, ενώ το 37% υπερβολική κατανάλωση σε μία μόνο περίσταση και 13% δηλώνουν μέθη.
· Το 54% έχει καπνίσει παραδοσιακά ή/και ηλεκτρονικά τσιγάρα, με το 19% να καπνίζουν καθημερινά.
· Το 15% έχει κάνει μη ιατρική χρήση συνταγογραφούμενων ψυχοδραστικών φαρμάκων.
· Το 36% έχουν παίξει/στοιχηματίσει χρήματα σε τυχερά παιχνίδια μέσα στον τελευταίο χρόνο, με 7% να εμφανίζουν ενδείξεις πιθανού εθισμού.
Τον έντονο προβληματισμό του για τις διαστάσεις, που λαμβάνει το φαινόμενο των εξαρτήσεων στη χώρα μας, εκφράζει το Παράρτημα Ιωαννίνων της Ένωσης Γυναικών Ελλάδος (ΕΓΕ), επισημαίνοντας, παράλληλα, την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των προτεραιοτήτων στην πρόληψη και την υποστήριξη των νέων με βάση τα ευρήματα της έρευνας ESPAD.
«Για πρώτη φορά στην ιστορία των ερευνών, τα κορίτσια στην Ελλάδα δεν αποτελούν πλέον μια “προστατευμένη” ομάδα έναντι των εξαρτήσεων. Η σύγκλιση των ποσοστών με τα αγόρια σε βασικούς δείκτες χρήσης ουσιών και εξαρτητικών συμπεριφορών αναδεικνύει την ανάγκη για πολιτικές πρόληψης και παρέμβασης, που λαμβάνουν υπόψη και τις ιδιαίτερες ανάγκες των κοριτσιών και των νέων γυναικών.
Η αυξανόμενη πίεση, οι κοινωνικές και σχολικές απαιτήσεις, η έκθεση σε ψηφιακά μέσα και η συχνή απουσία υποστηρικτικών δομών δημιουργούν ένα περιβάλλον, που καθιστά τα κορίτσια εξίσου ευάλωτα με τα αγόρια. Παράλληλα, το στίγμα, οι διακρίσεις και η έλλειψη εξειδικευμένων υπηρεσιών καθιστούν συχνά δυσκολότερη για τα κορίτσια την αναζήτηση βοήθειας», επισημαίνει και καλεί την Πολιτεία, τους επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς, τα σχολεία και τις οικογένειες να αναγνωρίσουν έμπρακτα τη νέα αυτή πραγματικότητα και να ενισχύσουν άμεσα:
• Τον σχεδιασμό και την υλοποίηση προγραμμάτων πρόληψης με έμφασή στο φύλο, που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες των κοριτσιών και των νέων γυναικών.
• Την πρόσβαση σε υπηρεσίες ενημέρωσης, ψυχοκοινωνικής στήριξης και θεραπείας, χωρίς διακρίσεις και στιγματισμό και την ενίσχυση των Κέντρων Πρόληψης, όπως είναι η «Σχεδία» στο Νομό Ιωαννίνων.
• Την ενδυνάμωση των κοριτσιών μέσα από την εκπαίδευση, την καλλιέργεια της αυτοεκτίμησης, της κριτικής σκέψης και της ψυχικής ανθεκτικότητας.
• Τη διαρκή ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας για τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης παρέμβασης.
«Η πρόληψη των εξαρτήσεων δεν είναι μόνο υπόθεση της υγείας, αλλά και της ισότητας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της προστασίας των δικαιωμάτων των κοριτσιών και των γυναικών. Αποτελεί συλλογική ευθύνη και επένδυση στο μέλλον της κοινωνίας μας», καταλήγει.