Αφετηρία νέων ευρωπαϊκών και εθνικών δράσεων για τη διαχείριση του νερού αποτέλεσε το ετήσιο συνέδριο του Δικτύου Πόλεων με Λίμνες, που πραγματοποιήθηκε από τις 2 έως τις 4 Οκτωβρίου 2026 στο Δελβινάκι, υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα.
Το συνέδριο, με τίτλο «Νερό & Ενέργεια: Επιλογές που Διαμορφώνουν το Μέλλον», διοργανώθηκε με την υποστήριξη του Πράσινου Ταμείου και φιλοξενήθηκε από τον Δήμο Πωγωνίου. Στρατηγικοί συνεργάτες ήταν η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, το Πανελλήνιο Δίκτυο Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Κλεισθένης», η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Ηπείρου και το Δίκτυο Ορεινών Δήμων «Πίνδος».
Περισσότεροι από 150 σύνεδροι, εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης, της κυβέρνησης, της Βουλής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της ακαδημαϊκής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών συζήτησαν για τη βιώσιμη διαχείριση του νερού, την κλιματική ανθεκτικότητα, τη σύνδεση νερού και ενέργειας, την ορεινότητα και την τοπική ανάπτυξη.
Οι σημαντικότερες ανακοινώσεις
Μεταξύ των βασικών ανακοινώσεων και δεσμεύσεων του συνεδρίου περιλαμβάνονται:
- Η ανάληψη πανευρωπαϊκής πρωτοβουλίας ειδικά για τις λίμνες.
- Η διεύρυνση της τεχνικής βοήθειας του Πράσινου Ταμείου προς περισσότερους δήμους.
- Η διάθεση 106 εκατ. ευρώ για έργα υδρονομίας.
- Η ενίσχυση των φυσικών και πράσινων λύσεων στις επόμενες χρηματοδοτικές προσκλήσεις.
- Η προώθηση έργων κυκλικής διαχείρισης και επαναχρησιμοποίησης του νερού.
- Η διεκδίκηση ουσιαστικής συμμετοχής των δήμων στον σχεδιασμό της ευρωπαϊκής πολιτικής για το νερό.
- Η ανάπτυξη νέων πρωτοβουλιών για τις ορεινές και ακριτικές περιοχές.
- Η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ Αυτοδιοίκησης και Πανεπιστημίων Ιωαννίνων και Αργυροκάστρου.
Ο Αώος ως γέφυρα συνεργασίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στον ποταμό Αώο, ένα από τα σημαντικότερα διασυνοριακά ποτάμια οικοσυστήματα της Ευρώπης. Ο Αώος αναδείχθηκε σε γέφυρα συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, με σημείο αναφοράς τη σχέση των δήμων Πωγωνίου και Δερόπολης–Πωγωνίου.
Οι δήμαρχοι Πωγωνίου Κώστας Καψάλης και Δερόπολης–Πωγωνίου Δημήτρης Τόλης έστειλαν κοινό μήνυμα για ισχυρότερη διασυνοριακή συνεργασία στη διαχείριση των υδάτων. Ο κ. Καψάλης τόνισε ότι το νερό δεν υπήρξε ποτέ εμπόδιο, αλλά γέφυρα κοινής πορείας, ενώ ο κ. Τόλης ανέδειξε την ανάγκη κοινού σχεδιασμού, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και συλλογικής αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.
Η διακρατική διάσταση της διοργάνωσης επισφραγίστηκε με την ανακοίνωση της ένταξης του Δήμου Δερόπολης–Πωγωνίου της Αλβανίας στο Δίκτυο Πόλεων με Λίμνες.
Έμφαση στις ακριτικές και ορεινές περιοχές
Ο πρόεδρος του Δικτύου Πόλεων με Λίμνες και δήμαρχος Αργιθέας, Ανδρέας Στεργίου, υπογράμμισε ότι στρατηγική επιλογή του Δικτύου είναι η πραγματοποίηση σημαντικών δράσεων στην ελληνική περιφέρεια και ιδιαίτερα στις ακριτικές περιοχές.
Ο Ειδικός Γραμματέας Ορεινών Περιοχών, Δημήτρης Κυριαζής, παρουσίασε το νέο πλαίσιο πολιτικής για την ορεινή Ελλάδα. Κεντρικό εργαλείο αποτελεί η λεγόμενη «ρήτρα ορεινότητας», ώστε κάθε κυβερνητική πολιτική να αξιολογείται και με βάση τις επιπτώσεις της στις ορεινές περιοχές.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται η αξιοποίηση της τηλεργασίας, η ψηφιακή αποκέντρωση και η παροχή κινήτρων για την εγκατάσταση νέων ανθρώπων στην περιφέρεια. Σε αυτήν την κατεύθυνση εντάσσεται και το πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση», το οποίο προβλέπει οικονομική ενίσχυση έως 10.000 ευρώ για μόνιμη εγκατάσταση σε περιοχές με έντονο δημογραφικό πρόβλημα.
Πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τις λίμνες
Ο ευρωβουλευτής και πρώην υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Γιάννης Μανιάτης, ανακοίνωσε ότι αναλαμβάνει πρωτοβουλία για την προώθηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μιας νέας Πανευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τις Λίμνες.
Στόχος είναι τα λιμναία οικοσυστήματα να αποκτήσουν διακριτή θέση στην εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων. Παράλληλα, πρότεινε την καθιέρωση της αρχής «Ανθεκτικότητα εκ Σχεδιασμού», ώστε η κλιματική ανθεκτικότητα να αποτελεί βασική προϋπόθεση κάθε ευρωπαϊκής πολιτικής, χρηματοδότησης και δημόσιας επένδυσης.
Τεχνική υποστήριξη και έργα υδρονομίας
Ο πρόεδρος του Πράσινου Ταμείου, Ιωάννης Ανδρουλάκης, δήλωσε ότι το Ταμείο θα είναι σταθερός αρωγός και στρατηγικός σύμμαχος του Δικτύου Πόλεων με Λίμνες.
Όπως ανακοίνωσε, η επόμενη πρόσκληση του Πράσινου Ταμείου για την περίοδο 2027–2028 θα διευρύνει την τεχνική βοήθεια προς περισσότερους δήμους. Η παρέμβαση αφορά κυρίως μικρούς και υποστελεχωμένους δήμους, οι οποίοι δυσκολεύονται να προετοιμάσουν ώριμες προτάσεις, παρά την ύπαρξη διαθέσιμων χρηματοδοτικών ευκαιριών.
Στην πρόσκληση «Περιβαλλοντικό Ισοζύγιο 2025–2026» προβλέφθηκε ήδη τεχνική βοήθεια για 87 δήμους, ενώ η δυνατότητα αυτή αναμένεται να επεκταθεί κατά την επόμενη περίοδο.
Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι κατά το τρέχον έτος διατέθηκαν 106 εκατ. ευρώ για έργα υδρονομίας, με αφετηρία τη Θεσσαλία. Οι επόμενες χρηματοδοτικές προσκλήσεις θα δίνουν μεγαλύτερο βάρος στις φυσικές και πράσινες λύσεις και μικρότερο στις απλές προμήθειες.
Επενδύσεις στα δίκτυα νερού
Ο ευρωβουλευτής Δημήτρης Τσιόδρας ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει δεσμευτεί να διαθέσει συνολικά 15 δισ. ευρώ κατά την επόμενη διετία για τον εκσυγχρονισμό των δικτύων μεταφοράς νερού.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε χρηματοδότηση 13 δισ. ευρώ από την Πολιτική Συνοχής για έργα διαχείρισης υδάτων κατά την περίοδο 2021–2027. Παρά τους διαθέσιμους πόρους, το ετήσιο επενδυτικό κενό για το νερό στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζεται σε περίπου 25 δισ. ευρώ.
Ο κ. Τσιόδρας επισήμανε επίσης ότι οι δήμοι πρέπει να συμμετέχουν στον σχεδιασμό και όχι μόνο στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών, υπογραμμίζοντας ότι «δεν αρκεί να καλούνται να υλοποιήσουν αποφάσεις που έχουν σχεδιαστεί αλλού».
Συνεργασία με τα πανεπιστήμια
Στο συνέδριο κατατέθηκε πρόταση για θεσμική συνεργασία μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των Πανεπιστημίων Ιωαννίνων και Αργυροκάστρου, με την υπογραφή σχετικού μνημονίου.
Η πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Άννα Μπατιστάτου, τόνισε ότι το Πανεπιστήμιο οφείλει να ακούει τις ανάγκες της κοινωνίας και να παράγει λύσεις που στηρίζουν την περιφερειακή ανάπτυξη. Η Antoneta Polo, από το Πανεπιστήμιο Αργυροκάστρου, παρουσίασε τον Αώο ως πεδίο κοινής αναπτυξιακής στρατηγικής, με έμφαση στον ποιοτικό τουρισμό, τη βιώσιμη γεωργία, την οικονομία της γνώσης, τις πράσινες θέσεις εργασίας και τις βιώσιμες υποδομές.
Οι παρεμβάσεις από την Ήπειρο
Οι εκπρόσωποι του Ελληνικού Κοινοβουλίου ανέδειξαν το νερό ως κρίσιμο ζήτημα για το περιβάλλον, τις υποδομές, την παραγωγή και τη συνοχή των ακριτικών κοινωνιών.
Ο Γιώργος Αμυράς στάθηκε στις μεγάλες απώλειες των δικτύων και στην ανάγκη προστασίας της Παμβώτιδας, επισημαίνοντας ότι «μία στις δύο σταγόνες» χάνεται. Ο Ιωάννης Τσίμαρης συνέδεσε τη βιώσιμη ανάπτυξη με το δημογραφικό και ζήτησε ενιαίο στρατηγικό σχέδιο. Η Μερόπη Τζούφη έθεσε στο επίκεντρο τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού και τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση, ενώ η Μαρία Κεφάλα συνέδεσε τη διαχείριση του νερού και της ενέργειας με την ποιότητα ζωής.
Ο πρόεδρος της ΠΕΔ Ηπείρου, Παναγιώτης Νταής, υπογράμμισε ότι τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος δεν γνωρίζουν σύνορα και χαρακτήρισε τον Αώο παράγοντα συνένωσης προσπαθειών και δυνάμεων.
Ο αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος Ηπείρου, Βασίλειος Γοργόλης, αναφέρθηκε στη σύνδεση νερού, ενέργειας και βιοποικιλότητας, ζητώντας σαφείς χωροταξικούς κανόνες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα μικρά υδροηλεκτρικά και τα μεγάλα έργα αντλησιοταμίευσης.
Στη συζήτηση παρενέβη και ο αντιδήμαρχος Οικονομικών του Δήμου Ιωαννιτών, Αριστείδης Κασσής, ο οποίος επισήμανε την ανάγκη επιμερισμού των ευθυνών και παρουσίασε τις προτεραιότητες του Δήμου για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων.
Στο πλαίσιο του συνεδρίου πραγματοποιήθηκε και η Γενική Συνέλευση του Δικτύου, με τη συμμετοχή δημάρχων και αιρετών εκπροσώπων από τους 55 δήμους-μέλη του σε Ελλάδα και Κύπρο. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με επισκέψεις στη λίμνη Ζαραβίνα, στο Πολεμικό Μουσείο Καλπακίου, στο Μνημείο του Μαχητή, στη Δερόπολη και στο Αργυρόκαστρο.
Τις εργασίες του συνεδρίου συντόνισε ο δημοσιογράφος Αργύρης Δεμερτζής.
