Η κ. Πρέσβειρα ήταν μια γυναίκα μεσαίου ύψους. Αν όχι κοντή, με κορμί μυώδες και νευρώδες περπάτημα που παρέπεμπε σε ανατροφή σε αγροτικό περιβάλλον. Το πρόσωπο της είχε την συνήθη έκφραση των βόρειων γυναικών μεσαίας ηλικίας: σπασμένο δέρμα, έντονα βαμμένα κόκκινα χείλη και πολύ θλίψη στο βλέμμα. Είχε σπουδάσει ψυχολογία και ήταν σύζυγος του πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα.
Οι φίλοι της την έλεγαν «τρομερή», γιατί ποτέ δεν ησύχαζε. Διακατεχόταν συνήθως από διάφορες κοινωνικές ανησυχίες και προβληματισμούς για θέματα όπως ο ρατσισμός, τα δικαιώματα των γυναικών και άλλα, και πάλευε να τα αντιμετωπίσει. Οι λιγότερο φίλοι της λέγαν για αυτήν πως ήταν εγωίστρια και αγύριστο κεφάλι, παρορμητική και αλαζόνας. Όλοι πάντως της αναγνωρίζανε ότι ήταν ιδιαίτερα έξυπνη, επίμονη και στοχοπροσηλωμένη. Και βέβαια κανείς δεν ξεχνούσε πως ήταν η σύζυγος του πρέσβη της μόνης υπερδύναμης του πλανήτη.
Πριν έρθουν οικογενειακά στην Αθήνα, βρισκόντουσαν σε μια άλλη πρωτεύουσα άλλου βαλκανικού κράτους. Εκεί η κ. Πρέσβειρα είχε ασχοληθεί ιδιαίτερα με τις γυναίκες θύματα εμπορίας (trafficking), γυναίκες, δηλαδή, που είχαν εξαναγκαστεί σε σεξουαλική ή άλλη καταναγκαστική εργασία όπως επαιτεία, οικιακή δουλεία. Και όταν ήρθε εδώ, στην Αθήνα, ήθελε πολύ να βοηθήσει σε αυτό το θέμα. Για αυτό, άμα τη αφίξει τους, εκείνη είχε φροντίσει να φέρει μαζί της και ένα σημαντικό χρηματικό ποσό που είχε συλλέξει από δωρεές στις ΗΠΑ για να δοθούν σε μια πολύ γνωστή ΜΚΟ της χώρας, για να φτιαχτεί επιτέλους και στην Ελλάδα ένας ξενώνας για τα θύματα trafficking. Ένας ξενώνας όπου θα μπορούσαν αυτές οι γυναίκες να μένουν με ασφάλεια, όταν θα κατάφερναν να ξεφύγουν από την ομηρία των δεσμωτών τους. Μια άλλη πρωτοβουλία της ήταν η σύσταση μιας άτυπης Ομάδας που θα προωθούσε τη συνεργασία μεταξύ ΜΚΟ, προσωπικοτήτων και κρατικών υπηρεσιών που ασχολούνταν με το trafficking. Μιας Ομάδας, που συντόνιζε η ίδια και στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι ΜΚΟ, όπως Οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα», το «Stop Now», το «ΕΚΥΘΚΚΑ», η Act-Up κ.ά., η διεθνής διακυβερνητική οργάνωση Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) όπως και δημόσιες υπηρεσίες, όπως η Ελληνική Αστυνομία, αλλά και άνθρωποι από διάφορα Υπουργεία -μερικές φορές συμμετείχε ο ίδιος ο Υφυπουργός Εξωτερικών. «Για να επιταχυνθούν οι εξελίξεις και να γίνουν επιτέλους και εδώ πράγματα», όπως η ίδια έλεγε, «γιατί η Ελλάδα σε αυτό το θέμα είχε μείνει πολύ πίσω». Αυτή, η ενεργός και δραστήρια στάση της στο θέμα του trafficking έδωσε λαβή να κατηγορηθεί από κάποιους για παρεμβατισμό και να της αποδοθεί η ευθύνη για τη σύνταξη μιας δυσμενούς έκθεσης αξιολόγησης των ΗΠΑ για την ελληνική κυβέρνηση σχετικά με το φαινόμενο του trafficking.
Η κ. Πρέσβειρα ήταν γεμάτη ενέργεια. Και για να την ξοδέψει έκανε και άλλα πράγματα, όπως το να διδάσκει «Ψυχολογία» σε γνωστό Κολλέγιο των Αθηνών. Της άρεσε η διδασκαλία και ακόμη πιο πολύ της άρεσε η επαφή με νέους ανθρωπους -έλεγε πως έπαιρνε λίγη από την αύρα και τον αέρα τους. Και όπου την προσκαλούσαν να μιλήσει, πήγαινε. Παρ’ εκτός αν υπήρχαν λόγοι να μην πάει -για αυτό όμως την πληροφορούσαν σχετικά οι υπηρεσίες της Πρεσβείας. Κάπως έτσι συνέβη και με εμάς, στα Γιάννενα. Την προσκαλέσαμε από το ΕΚΥΘΚΚΑ να μιλήσει σε μια Ημερίδα που ετοιμάζαμε για το trafficking και εκείνη αμέσως αποδέχτηκε. Μαζί με εκείνη είχαν προσκληθεί και άλλοι, καθηγητές Πανεπιστημίων, εκπρόσωποι ΜΚΟ και δημόσιων υπηρεσιών, ερευνητές.
Οι διοργανωτές της Ημερίδας αλλά και η κ. Πρέσβειρα έλπιζαν να μην επαναληφθεί εδώ, αυτό που είχε συμβεί λίγες μόνο μέρες νωρίτερα στη Θεσσαλονίκη. Τότε που εκείνη ήταν προσκεκλημένη σε μια εκδήλωση παρουσίασης ενός βιβλίου της που ασχολούταν με την επικοινωνία των εκπαιδευτικών με τους μικρούς μαθητές τους. Τα έξοδα της έκδοσης αυτού του βιβλίου είχαν καλυφτεί πρόθυμα από την Prokter & Gamble που έσπευσε με χαρά να εξυπηρετήσει την σύζυγο του κ. πρέσβη. Όσον αφορά την επιτυχία της έκδοσης, δεν υπήρχε θέμα αφού ο υπουργός Παιδείας της ελληνικής κυβέρνησης, εκείνο τον καιρό, είχε αποφασίσει ότι «λόγω του ελλείμματος που παρουσιάζει η χώρα μας σε επιστήμονες που κατέχουν το αντικείμενο σε βάθος», θα διανέμονταν 30.000 αντίτυπα από αυτό το βιβλίο, με έξοδα του κράτους, δωρεάν στα σχολεία. Για να εκμεταλλευθούν οι έλληνες εκπαιδευτικοί και οι σχολιόπαιδες τις ειδικές γνώσεις που «κατείχε σε βάθος» η κ. Πρέσβειρα!
Κατά την εκδήλωση της Θεσσαλονίκης, όμως, κάποιοι από το ακροατήριο, άρχισαν να φωνάζουν και να χειρονομούν εναντίον της. Ήταν ο καιρός που οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία είχαν μόλις ξεκινήσει την εισβολή στο Ιράκ. Και αυτό είχε ξεσηκώσει πολλές αντιπολεμικές και αντιαμερικανικές αντιδράσεις σε όλο τον κόσμο. Όπως και στην Ελλάδα. Και μέσα από το ακροατήριο, σηκώθηκε κάποια, που αργότερα θα γινόταν και βουλευτής του ΚΚΕ, κι άρχισε να λέει: «Το βιβλίο σας έχει ζωγραφιές παιδιών και συμβουλές για τη σωστή διαπαιδαγώγησή τους, δεν έχει όμως φωτογραφίες από τα νεκρά παιδιά του Ιράκ, θύματα του πολέμου που εξαπέλυσε η χώρα σας εναντίον τους. Θεωρώ υποκρισία να μιλάτε για την επικοινωνία με τα παιδιά, όταν σκοτώνετε χιλιάδες άλλα παιδιά. Ντροπή σας. Είστε ανεπιθύμητη στην πόλη μας». Και ο Ριζοσπάστης εκείνων των ημερών, από κοντά, θεώρησε κι αυτός το βιβλίο της «ιδεολογικό εργαλείο» με το οποίο «επιχειρείται να κάνουν τα παιδιά μας Αμερικανάκια» και «με μία σειρά από ιδεολογήματα προσπαθούν το υλικό αυτό να το περάσουν στους εκπαιδευτικούς και στους μικρούς μαθητές, το πως πρέπει να γίνουν καλοί εργαζόμενοι, να σέβονται και να προστατεύουν την διεθνή επιχειρηματικότητα και να ζητούν ερεθίσματα κοινωνικού διαλόγου και όχι διεκδίκησης».
Τέλος πάντων, αν και παρόμοιους φόβους, μην τυχόν εξελιχθεί κατά τον ίδιο τρόπο και η Ημερίδα στα Γιάννενα είχαμε και εμείς, όλα κύλησαν ομαλά. Κατά τα ειωθότα βέβαια, πραγματοποιήθηκε μια μικρή πορεία διαμαρτυρίας έξω από την αίθουσα της εκδήλωσης αλλά τίποτα περισσότερο. Ένα ολιγομελές πλήθος ανθρώπων που φώναξε συνθήματα, κρατώντας πλακάτ και κόκκινες σημαίες, του τύπου «φονιάδες των λαών Αμερικάνοι» και «Πρέσβη δεν σε θέλει ο λαός, πάρ’ την Πρέσβειρα κι μπρός». Κάνοντας την κ. Πρέσβειρα να με ρωτήσει «γιατί με αντιμετωπίζουν ως εξάρτημα του συζύγου μου, γιατί δεν γίνομαι ορατή ως ανεξάρτητος άνθρωπος από αυτόν; Εγώ ως επιστημόνισσα και ως ακτιβίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είμαι εδώ και αυτοί δεν με βλέπουν σαν τέτοια». Πράγματι, οι διαδηλωτές την έβλεπαν μόνο σαν σύζυγο του αμερικάνου πρέσβη, εξάρτημα του άντρα της και συνυπεύθυνη της αμερικανικής διοίκησης!
Σε λίγους μήνες αργότερα, η κ. Πρέσβειρα ανταπόδωσε στα ίσια τη φιλοξενία που της είχαμε προσφέρει στην πόλη μας. Μας κάλεσε με τη σειρά της στην πρεσβευτική κατοικία τους στην Αθήνα, στο γνωστό ως Jefferson house, στο Κολωνάκι, πίσω από το κτήριο της αμερικανικής πρεσβείας. Μας πρόσφερε σούσι, που της είχα αποκαλύψει πως μου άρεσε ιδιαίτερα, σερβιρισμένο από οικιακούς βοηθούς με επίσημη στολή στη μεγάλη τραπεζαρία της Πρεσβείας. Και αργότερα τον ίδιο χρόνο, την 4η Ιουλίου, στην Ημέρα της Ανεξαρτησίας, ήμασταν και εμείς καλεσμένοι στην πρεσβευτική κατοικία. Και παραστήκαμε, όπως έκανε και πλήθος άλλου κόσμου, που πλημύρισε τα σαλόνια της πρεσβευτικής κατοικίας και ξεχύνονταν στην αυλή. Όλοι τους να εκδηλώνουν αισθήματα χαράς που ήταν εκεί. Γνωστοί διπλωμάτες, στρατιωτικοί, πολιτικοί, επιχειρηματίες, celebrities. Εγώ ελάχιστους γνώριζα από όλους αυτούς. Και τον περισσότερο χρόνο τον πέρασα πίσω από μια κολόνα, πίνοντας ήσυχα το ποτό μου, παρατηρώντας τον κόσμο. Αναλογιζόμενος πόσο γρήγορα ως έθνος περάσαμε από τον θαυμασμό του 19ου αιώνα προς τις ΗΠΑ, στην ένταξη μετά το Β’ ΠΠ στη σφαίρα επιρροής τους και μετά την δικτατορία στον αντιαμερικανισμό που ήταν κυρίαρχος ανάμεσα στον ελληνικό πληθυσμό και ταυτοτικό στοιχείο της ελληνικής αριστερής κουλτούρας που τότε δέσποζε στην ελληνική κοινωνία. Για να φτάσουμε τελευταία στην τωρινή, πιο αδιάφορη στάση του κόσμου που βασίζεται στην πραγματιστική αντίληψη που θέλει τις ΗΠΑ «έναν στρατηγικό εταίρο σε ένα περιβάλλον πολλαπλών κρίσεων».
Τον ίδιο πάλι συλλογισμό επανέλαβα και φέτος που έμαθα από τα ειδησεογραφικά σάιτς ότι η τωρινή πρέσβης των ΗΠΑ στη χώρα μας, η κ. Γκίλφοιλ, προσκάλεσε φέτος για να γιορτάσει την 250η επέτειο της Αμερικάνικης Ανεξαρτησίας, 3.000 άτομα στη δεξίωση που παρέθεσε σε χώρο του Ιδρύματος Λάτση. Ανάμεσά τους και τον αριστερό Δήμαρχο Αθηνών, αρκετούς πολιτευτές του ΠΑΣΟΚ αλλά και εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ, που παρέστησαν εκδηλώνοντας και αυτοί τα ανάλογα αισθήματα χαράς που παρευρίσκονταν στην εκδήλωση!
