Έχω γράψει επανειλημμένα για την απειλή (π.χ. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΠΕΙΛΗ ΚΑΙ ΑΜΥΝΑ, 16.12.2023). Άμυνα είναι η αναγκαία προσβολή του επιτιθέμενου στην οποία προβαίνει το άτομο, για να υπερασπισθεί τον εαυτό του ή άλλον από άδικη και παρούσα επίθεση που στρέφεται εναντίον τους. (Ποινικός Κώδικας). Απαραίτητοι όροι είναι η απειλή να είναι παρούσα και άδικη. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά προβλήματα για να αποδειχτεί η παρουσία των δύο όρων.
Ως τις αρχές του 20ου αιώνα θεωρούσαμε ότι υπάρχουν δύο ακατάλυτα μεγέθη, ενέργεια και ύλη, αλλά ο Αϊνστάιν (Albert Einstein) απέδειξε ότι η ύλη είναι ένα είδος συμπυκνωμένης ενέργειας. Συνδέονται μεταξύ τους με την εξίσωση W=mc2, (W ενέργεια, m μάζα (ύλη) και c ταχύτητα του φωτός). Η ύλη είναι άμεσα αισθητή επειδή έχει αδράνεια. Ενέργεια είναι η κίνηση (κινητική ενέργεια) και ό,τι μπορεί να μετατραπεί σε κίνηση (δυναμική ενέργεια, όπως το έργο). Τη δυναμική ενέργεια την αντιλαμβανόμαστε σαν θέση. Ένα βάρος τοποθετημένο ψηλά έχει δυναμική ενέργεια. Αν αφεθεί να πέσει, η δυναμική ενέργεια μετατρέπεται σε κινητική και τη βλέπομε σαν κίνηση. Η ανθρώπινη συμπεριφορά αφορά το αισθητό Εγώ μας και από φυσική πλευρά είναι ένα είδος κινητικής ενέργειας. Πριν εκδηλωθεί σαν πράξη όμως έχει προηγηθεί στον άνθρωπο η νοητή εικόνα της σαν βούληση, ένα στοιχείο του νοητού Εγώ. Να μεταφέρω όμως τη διαβάθμιση αυτή από τη φυσική στην ανθρώπινη συμπεριφορά.
Κάποιος με επιβουλεύεται. Η βούληση είναι στοιχείο του νοητού Εγώ. Μπορεί όμως να εκφράζεται. Μέσα του βράζει από οργή εναντίον μου, αλλά και αρχίζει να με βρίζει, να με απειλεί και επιδεικνύει την πρόθεσή του. Τώρα αρχίζει να διολισθαίνει στη δεύτερη φάση της απειλής. Παίρνει την κατάλληλη στάση για να με απειλήσει. Δυναμική ενέργεια. Σηκώνει ψηλά το χέρι του για να με χτυπήσει ή βγάζει το πιστόλι του. Θα ακολουθήσει η τρίτη φάση της κινητική ενέργειας. Με χτυπά. Σε ποια από αυτές τις φάσεις αν ανταποκριθώ προσβάλλοντάς τον, θα θεωρηθώ ότι αμύνομαι; Αμιγώς αμυντικό όπλο δεν υπάρχει. Μπορώ να κοπανίσω το κεφάλι του άλλου με την ασπίδα μου και να τον σκοτώσω. Παρ΄ όλα αυτά, στη φάση των λεκτικών απειλών είναι δύσκολο να ισχυριστώ πως αν σκοτώσω τον απειλητικό άνθρωπο, βρίσκομαι σε άμυνα.
Τι γίνεται όμως όταν έχει πάρει επιθετική θέση, έχει εφοδιαστεί με δυναμική ενέργεια; Θα το καταλάβουμε ίσως καλύτερα αν μεταφερθούμε από το προσωπικό στο κοινωνικό επίπεδο. Η Σοβιετική Ένωση και οι ΗΠΑ ανταγωνίζονταν η μια την άλλη στον ψυχρό πόλεμο με ποικίλα προπαγανδιστικά μέσα. Πρώτο στάδιο. Κάποια στιγμή η Σοβιετική Ένωση με τον Χουρτσώφ (Никита Хрущёв) , επιχειρεί να οπλίσει την Κούβα με πυραύλους που μπορούν να πλήξουν τις ΗΠΑ. Τώρα παίρνει επιθετική θέση. Οι ΗΠΑ με τον Κένεντι (John Fitzgerald Kennedy) αντιδρούν δυναμικά. Γιατί αντιδράτε; Εμείς δεν μπήκαμε στις ΗΠΑ όπως είχαν εισβάλει στη χώρα μας οι Γάλλοι, οι Γερμανοί και άλλοι παλιότερα, έλεγε ο Χρουστσώφ. Θα ήταν σε άμυνα οι ΗΠΑ αν κήρυσσαν τον πόλεμο στη Σοβιετία τότε; Η Ουκρανία και ο δυτικός κόσμος ετοιμάζονταν να αναπτύξουν στην Ουκρανία βάσεις του ΝΑΤΟ που μπορούν να προσβάλουν τη Ρωσία. Ανέτρεψαν με πραξικόπημα τον εκλεγμένο ρωσόφιλο Πρόεδρό της. Αμύνεται η Ρωσία που κάνει επίθεση στην Ουκρανία; Η εισβολή στρατού σε ένα κράτος είναι το αντίστοιχο της κινητικής ενέργειας. Η επιθετική θέση, όπως οι βάσεις στα σύνορα ενός άλλου κράτους, είναι αντίστοιχο της δυναμικής ενέργειας. Η καθυστέρηση αντίδρασης μπορεί να έχει μοιραία αποτελέσματα. Η ΕΣΣΔ του Χρουστσώφ πείσθηκε και τελικά δεν εγκατέστησε βάσεις στην Κούβα. Η Δύση δεν πείσθηκε να αποκλείσει την εγκατάσταση βάσεων στην Ουκρανία. Και ο πόλεμος μαίνεται τώρα εδώ και 4 χρόνια και τον παρακολουθούμε με κομμένη ανάσα και υποφέροντας όλοι μας.
Μια επιθετική θέση είναι η τοποθέτηση στρατιωτικών δυνάμεων έξω από την επικράτεια ενός κράτους. Γίνεται με τις στρατιωτικές βάσεις. Τις περισσότερες τις έχουν οι ΗΠΑ (~750–800 σε πάνω από 70 χώρες). Ακολουθούν το Ενωμένο Βασίλειο (~10–20), η Γαλλία ~10–15), Ρωσία (~10–15), Τουρκία (~5–10), Ιταλία (2–5), Κίνα (1 κύρια βάση). Με κριτήριο τον αριθμό βάσεων έξω από την επικράτεια του κράτους, το πιο επιθετικό κράτος στον κόσμο φαίνεται να είναι οι ΗΠΑ. Είναι δύσκολο πραγματικά να κατανοήσει κάποιος πώς μια βάση στην κεντρική Ασία συμβάλλει στην άμυνα των ΗΠΑ.
Ο Ερντογάν (Recep Tayyip Erdoğan) είπε κάποτε: «Δεν σας απειλούμε, αν δεν μας απειλήσετε». Μόνο που δεν ξεκαθάρισε ποιος αποφασίζει αν τον απειλούμε. Πάντως βρίσκεται στο ολισθηρό έδαφος της μετάβασης από τη λεκτική απειλή στη δυναμική απειλή. Λέει: Αν επεκτείνετε τα χωρικά σας ύδατα στα 12 μίλια θα σας κάνουμε πόλεμο. Λέει: Αυτά τα νησιά ανήκουν σε εμάς όχι σε εσάς. Λέει: Η πατρίδα μας, η Γαλάζια πατρίδα, εκτείνεται καταλαμβάνοντας περιοχές των νησιών που ισχυρίζεστε, Έλληνες, πως σας ανήκουν. Λέει: Δεν μπορείτε να επικοινωνείτε επαρκώς μεταξύ της στεριανής Ελλάδας και των νησιών που λέτε πως σας ανήκουν, χωρίς την άδειά μας. Λέει και άλλα πολλά. Όμως δεν σταματά σε ό,τι λέει. Τοποθετεί σε κατάλληλη θέση πολεμικά πλοία που μας εμποδίζουν να ενωθούμε για αμιγώς οικονομικούς σκοπούς με την Κύπρο. Διατηρεί στρατό (40 000 άνδρες) πάνω σε μια ξένη χώρα, την ομοεθνή Κύπρο.
Η παρουσία ξένων βάσεων πάνω στη χώρα μου είναι ανεπιθύμητη. Πριν από 84 χρόνια δεν υπήρχε ξένος ένοπλος στην επικράτειά μας. Έκτοτε είχαμε Ιταλούς, Γερμανούς, Βουλγάρους, Βρετανούς, Αμερικανούς. Ως τώρα δεν έχομε δει Ρώσους, Ισραηλινούς κλπ. Οι βάσεις δεν είναι ακίνδυνες απλώς για πολιτικά συνθήματα του τύπου «Κάτω οι βάσεις του θανάτου». Οι υπάρχουσες μας προστατεύουν πιθανώς από μια Ρωσική επίθεση, αλλά δεν ξέρω αν θα μας προστάτευαν από μια Τουρκική. Από την άλλη, είμαστε εμείς υποχρεωμένοι να τις προστατεύουμε. Και τα πρόσφατα γεγονότα με Ιρανικούς πυραύλους σε χώρες που διατηρούν Αμερικανικές βάσεις είναι σαφώς ανησυχητικά. Αλλά και κάτι άλλο. Η επίσημη πολιτική μας δεν είναι επιθετική. Στην Κύπρο στείλαμε δυνάμεις για να την υπερασπιστούμε επειδή δέχτηκε πυραύλους που κατευθύνονταν σε Αμερικανικές βάσεις. Μας το ζήτησε η Κύπρος εξάλλου. Στείλαμε όμως και στη Σαουδική Αραβία συστήματα που αναχαίτισαν Ιρανικούς πυραύλους. Αυτό δεν κατάλαβα πώς μας προστατεύει. Αντίθετα δημιουργήσαμε ένα εχθρό (Ιράν) εναντίον του οποίου δεν έχομε τίποτε. Χωρίς να έχουμε καμιά υποχρέωση, αφού η Σαουδική Αραβία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
