Το Άγαλμα του Πραξιτέλη του Κώστα Στοφόρου
Εκδόσεις Κύφαντα
Ο Κώστας Στοφόρος, με το παιδικό μυθιστόρημα «Το άγαλμα του Πραξιτέλη», μας ταξιδεύει σε μια Αθήνα που ζει και αναπνέει ανάμεσα στην Ιστορία και τον μύθο. Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κύφαντα και ανοίγει μια νέα σειρά ιστορικών περιπετειών για παιδιά, που συνδυάζουν το μυστήριο με τη γνώση, τη φαντασία με την αλήθεια των γεγονότων. Η πρώτη ιστορία στήνεται στα Αναφιώτικα και μας θυμίζει ότι κάθε σοκάκι αυτής της γειτονιάς έχει κάτι να ψιθυρίσει από το παρελθόν. Η χαρά της ανακάλυψης της Πλάκας.
Η πλοκή κινείται γύρω από την αναζήτηση ενός χαμένου αγάλματος του Πραξιτέλη, ενός Σάτυρου που εξαφανίστηκε στα χρόνια της Κατοχής. Μια Γερμανίδα αρχαιολόγος, η Αντρέα Ρίτερ, έρχεται στην Ελλάδα κρατώντας σημειώσεις και φωτογραφίες του παππού της, αξιωματικού των Ναζί, και μαζί της η κόρη της, που γνωρίζει δύο ελληνόπουλα που θα γίνουν σύντροφοί της σε ένα απρόβλεπτο κυνήγι θησαυρού. Οι διαδρομές τους διασταυρώνονται με παλιές ιστορίες, σπίτια γεμάτα μυστικά, ανθρώπους που κουβαλούν τύψεις και μια πόλη που φυλά ακόμη τα σημάδια της Κατοχής.
Ο κύριος Στοφόρος καταφέρνει να παντρέψει το αστυνομικό στοιχείο με τη μνήμη μιας δύσκολης εποχής, δίχως να πληγώνει, χωρίς να κρύβει τα θέματα «κάτω από το χαλί». Έτσι, τα παιδιά μαθαίνουν να σέβονται τα μνημεία μέσα απ’την ιστορία του τόπου τους, κατανοώντας τη σημασία της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Οι σκηνές από την Αθήνα της δεκαετίας του ’40 δεν λειτουργούν ως φόντο αλλά ως ενεργό κομμάτι της αφήγησης, μέσα από μαρτυρίες, ημερολόγια και αφηγήσεις που φέρνουν κοντά στους μικρούς αναγνώστες έννοιες όπως η Αντίσταση, η αρχαιοκαπηλία και η ευθύνη απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά. Η γλώσσα παραμένει καθαρή, χωρίς διδακτισμό, με ρυθμό που κρατά ζωντανό το ενδιαφέρον και επιτρέπει στα παιδιά να «μπαίνουν» στην ιστορία, χωρίς να βαραίνουν από πληροφορίες.
Η γραφή του βιβλίου είναι απλή, ζεστή και κινηματογραφική. Οι ήρωες έχουν αληθινές αντιδράσεις, γελούν, φοβούνται, θυμώνουν, κάνουν λάθη και μαθαίνουν μέσα από αυτά. Η ατμόσφαιρα της Πλάκας και των Αναφιώτικων αποδίδεται με γοητευτική λεπτομέρεια, ώστε το βιβλίο λειτουργεί σαν γέφυρα ανάμεσα στη λογοτεχνία, την Ιστορία και την αγάπη για τον τόπο. «Το άγαλμα του Πραξιτέλη» δεν είναι απλώς μια περιπέτεια, αλλά μια ευκαιρία να θυμηθούμε πως πίσω από κάθε πέτρα αυτής της πόλης υπάρχει μια ιστορία που αξίζει να σωθεί.
Η Φάρμα Christmas Tree
Laurie Gilmore – Εκδόσεις Ψυχογιός
Η Laurie Gilmore επιστρέφει με ένα ακόμη γλυκό, χειμωνιάτικο ανάγνωσμα, το «Η Φάρμα Christmas Tree», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός και μας μεταφέρει ξανά στη μικρή παραθαλάσσια πόλη του Ντριμ Χάρμπορ. Το βιβλίο κινείται ανάμεσα στο κλασικό χριστουγεννιάτικο ρομάντζο και σε μια ιστορία προσωπικής αναζήτησης, με ηρωίδα μια γυναίκα που μαθαίνει να ξαναφτιάχνει τη ζωή της από την αρχή.
Η Κίρα Νορθ αγοράζει μια φάρμα χριστουγεννιάτικων δέντρων, χωρίς να αντέχει τα Χριστούγεννα. Θέλει να ξεφύγει από τη ζωή που την έπνιγε και από τις προσδοκίες των άλλων, να βρει τον δικό της ρυθμό σε μια πόλη όπου όλα μοιάζουν πιο ήρεμα. Εκεί γνωρίζει τον Μπένετ Έλις, έναν άντρα που αναζητά επίσης μια νέα αρχή. Οι δυο τους, διαφορετικοί σε όλα, αναγκάζονται να συνεργαστούν και να συνυπάρξουν, ανακαλύπτοντας πως καμιά φορά η οικειότητα γεννιέται μέσα από τη σύγκρουση και την ανάγκη.
Η Gilmore παίζει με γνώριμα ρομαντικά μοτίβα όπως το «opposites attract» και το «forced proximity», αλλά αποφεύγει τα εύκολα κλισέ. Η Κίρα δεν είναι μια χαριτωμένη πρωταγωνίστρια που περιμένει τη σωτηρία, μοιάζει κλειστή, αντιδραστική, αληθινή. Ο Μπεν, αντίθετα, είναι ο άνθρωπος που προσπαθεί να επιδιορθώσει τα πάντα, ακόμη κι όταν αυτό σημαίνει ότι παραμελεί τον εαυτό του. Μέσα από τη συνάντησή τους, η συγγραφέας φωτίζει την ανάγκη για σύνδεση και την αποδοχή του ότι η δύναμη δεν βρίσκεται πάντα στην αυτάρκεια, αλλά και στο να αφήνεις κάποιον να σε βοηθήσει.
Η ατμόσφαιρα είναι γιορτινή, με το χιόνι, τα λαμπιόνια και τα ζεστά ροφήματα να δημιουργούν το σκηνικό ενός cozy αναγνώσματος που λειτουργεί σαν καταφύγιο από την καθημερινότητα. Παρότι η ιστορία δεν φτάνει σε μεγάλη συναισθηματική ένταση, παραμένει ζεστή και ανθρώπινη, με μια απλή αλλά ουσιαστική υπενθύμιση: πως καμιά φορά το πραγματικό θαύμα των Χριστουγέννων δεν είναι να τα αγαπήσεις, αλλά να επιτρέψεις σε κάποιον να σταθεί δίπλα σου, όσο γύρω πέφτει το χιόνι.
Χάλκινα κατώφλια – Ισίδωρος Ζουργός
Με τα «Χάλκινα κατώφλια» του Ισίδωρου Ζουργού βρέθηκα μπροστά σε έναν διαφορετικό Όμηρο: όχι από την πλευρά των ηρώων, αλλά από τις σκιές που κουβαλούν τα δόρατα, δένουν τα σανδάλια, μαζεύουν τα πτώματα. Ο κόσμος της Τροίας και των Αχαιών ανοίγεται από μια χαραμάδα που συνήθως μένει κλειστή κι εκεί μέσα τοποθετεί ο κύριος Ζουργός έναν αφηγητή χωρίς όνομα, έναν δούλο που ακούει «φωνές» και σπρώχνεται να γίνει μάρτυρας όλων. Δεν πρόκειται για μια ακόμη αναδιήγηση του Τρωικού πολέμου, αλλά για μια ριζική ανατροπή της οπτικής: τι βλέπει αυτός που δεν μετράει, αυτός που υπηρετεί χωρίς να επιλέγει, αυτός που δεν θα κερδίσει κλέος ούτε θα μπει ποτέ στα έπη.
Το μυθιστόρημα -αυθαίρετο κτίσμα που ακροβατεί πλάι στην έπαυλη του ομηρικού κόσμου- κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη και φέρνει στην επιφάνεια μια ιστορία που ο Όμηρος άφησε στο σκοτάδι. Ο συγγραφέας μάς μεταφέρει στη γη της Παιονίας, πριν ακόμη γεννηθούν οι αοιδοί που θα τραγουδήσουν τους ήρωες. Το αγόρι που «ακούει» φωνές που δεν ακούν οι άλλοι σώζεται από τη μάνα του μέσα από μια σφαγή, χάνει τον τόπο του και την ταυτότητά του, καταλήγει στη μανία του πολέμου και βαφτίζεται Λύκαστος.
Από τις όχθες του Αξιού μέχρι τα τείχη της Τροίας και τα καράβια των Αχαιών, η διαδρομή του είναι μια συνεχής απογύμνωση των μύθων: βασιλιάδες χωρίς τη χρυσή πανοπλία του έπους, παρασκήνια των δοξασμένων αποφάσεων -μικροπρέπειες, αμφιβολίες, φόβος που κρύβεται πίσω από τη λαμπρότητα-, πόσο λίγο μετρά μια ζωή όταν γράφεται ιστορία.
Εκεί που το μυθιστόρημα ξεχωρίζει είναι στον τρόπο που δουλεύει το δίπολο αφέντης–δούλος, μια σχέση που δεν είναι ούτε απλή ούτε μονόπλευρη. Ο Λύκαστος δεν είναι ούτε παθητικό θύμα ούτε κρυφός ήρωας που περιμένει τη στιγμή του να λάμψει∙ είναι ένας άνθρωπος που προσπαθεί να επιβιώσει μέσα στους μηχανισμούς της εξουσίας, να καταλάβει τους κανόνες ενός κόσμου που δεν τον ρώτησε ποτέ αν θέλει να παίξει και, μέσα από μικρές μετατοπίσεις, μια λέξη εδώ, μια σιωπή εκεί, μια επιλογή που φαίνεται ασήμαντη, να τους στραβώσει.
Η σχέση του με τον Οδυσσέα, σχέση εξάρτησης και ταυτόχρονα αμφισβήτησης, γίνεται ο άξονας πάνω στον οποίο ο συγγραφέας σχολιάζει την ανάγκη μας να θαυμάζουμε «μεγάλους άντρες» την ίδια στιγμή που πατάνε πάνω σε ανώνυμες πλάτες. Ο Οδυσσέας εδώ δεν είναι ο πανέξυπνος ήρωας του έπους αλλά ένας άνθρωπος με αντιφάσεις, με στιγμές αδυναμίας, με επιλογές που κοστίζουν σε άλλους περισσότερο απ’ όσο κοστίζουν σε αυτόν.
