Οι μετρήσεις μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου, πριν έρθει ο χειμώνας, καταγράφουν 22 ημέρες με υπέρβαση του ημερήσιου ορίου, που θέτει η Οδηγία της Ευρωπαϊκή Ένωσης (50 mg) των αιωρούμενων σωματιδίων PM10, όταν το ετήσιο όριο είναι 35 ημέρες. Το 2024 τα Γιάννενα το ημερήσιο όριο ξεπεράστηκε για 58 ημέρες, το 2023 για 71 ημέρες, το 2022 για 47, το 2021 για 42, το 202 για 65 ημέρες και το 2019 για 37. Για τα όρια αυτά υπάρχουν ήδη αυστηρότερες συστάσεις (ημερήσιο όριο 45 mg και 18 ημέρες ετησίως), που μέχρι το τέλος της δεκαετίας θα ενσωματωθούν ως Οδηγία στο ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο.
Για τα πιο επικίνδυνα, λόγω της μικρότερης διαμέτρου, PM2,5, τα οποία αποτελούν πάνω από το 80% των συγκεντρώσεων στα Γιάννενα, δεν υπάρχει οδηγία της Ε.Ε. για το ημερήσιο όριο. Υπάρχει όμως σύσταση του 2022, που τα επόμενα χρόνια θα γίνει Οδηγία, για ημερήσιο όριο 25 mg και 18 ημέρες ετησίως. Οι ημέρες που τα σωματίδια PM2,5 ξεπέρασαν το όριο της σύστασης είναι 63 τη φετινή χρονιά (χωρίς τους μήνες Οκτώβριο-Δεκέμβριο), 115 το 2024, 111 το 2023, 99 το 2022, 83 το 2021, 110 το 2020 και 73 το 2019, σύμφωνα με τις μετρήσεις από τον περιβαλλοντικό σταθμό του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων στην οδό Βηλαρά.
Μάλιστα, τα παραπάνω όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πιο «χαλαρά» από αυτά που θέτει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, όπως ανέφερε ο κ. Χατζηαναστασίου, ο οποίος αναφέρθηκε και στα ευρήματα παλιότερων εκστρατειών του προγράμματος ΠΑΝΑΚΕΙΑ (2019-2020), που κατέγραφαν τις πηγές αιθάλης (καύση βιομάζας ή κυκλοφορία), δηλαδή τον μαύρο άνθρακα, η μέτρηση του οποίου απαιτεί εξειδικευμένο όργανο. Και αυτές οι μετρήσεις δείχνουν ξεκάθαρα, μαζί με όλα τα στοιχεία που προκύπτουν από τις καταγραφές των σταθμών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, πως οι υψηλές συγκεντρώσεις οφείλονται κυρίως στην καύση βιομάζας και όχι στους ρύπους κυκλοφορίας.
Από την ίδια εκστρατεία, προκύπτουν και άλλα ιδιαίτερα σημαντικά αποτελέσματα και κυρίως για τη σύσταση της αιθαλομίχλης. Στα Γιάννενα, το βενζοπυρένιο, το οποίο είναι καλός δείκτης των πολυαρωματικών υδρογονάθρακων, δείχνει μία εντυπωσιακά αυξημένη τιμή, η οποία σε μέση ετήσια βάση είναι 2,5 φορές μεγαλύτερη από το όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πάνω από άλλες ελληνικές πόλεις όπως Αθήνα, Πειραιάς, Βόλος, Ξάνθη, Ηράκλειο.
«Καταλαβαίνουμε ότι υπάρχουν πολλές δυνατότητες παρακολούθησης, με διάφορους δείκτες, διάφορα χαρακτηριστικά, διάφορα όργανα… Υπάρχει η προοπτική για να γίνουν και πιο εξειδικευμένες μετρήσεις και από το δικό μας Πανεπιστήμιο και μένει να πυκνώσουμε το δίκτυο και να κάνουμε καλύτερη καταγραφή. Αλλά όλα αυτά είναι κατά τη γνώμη μου δευτερεύουσας σημασίας, γιατί λίγο-πολύ είναι αποτυπωμένο το πρόβλημα. Το θέμα είναι η αντιμετώπιση», έκλεισε την εισήγησή του ο κ. Χατζηαναστασίου.
Το πρόβλημα είναι γνωστό σε όλους και υπάρχουν δεδομένα από τις μετρήσεις της ρύπανσης του αέρα στα Γιάννενα την τελευταία δεκαετία, που δεν αμφισβητούνται. Ούτε υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία πως η μακροχρόνια, αλλά ακόμη και η βραχυχρόνια έκθεση στη ρύπανση, έχει σημαντικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.
Αυτά, μαζί με ενδιαφέροντα επιμέρους στοιχεία, αποτυπώθηκαν για μια ακόμη φορά στην εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δήμος Ιωαννιτών, με τη μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής που έχει συγκροτηθεί, με στόχο να αναδείξει τα αίτια σχηματισμού και διασποράς των σωματιδίων της αιθαλομίχλης, τις σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.
Τζάκια… μόνο σε οθόνη
Στις συνέπειες της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία αναφέρθηκε ο κ. Κωστίκας δίνοντας στοιχεία από διάφορες διεθνείς και ευρωπαϊκές μελέτες, που καθιστούν σαφές πως η ατμοσφαιρική ρύπανση ευθύνεται για εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο και επηρεάζει αρνητικά την υγεία παιδιών και ενηλίκων πολλαπλώς.
Όπως ανέφερε συνοπτικά, η ρύπανση του περιβάλλοντος ευθύνεται για πάνω από το 40% των θανάτων αλλά και της νοσηρότητας από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, για το 25% των θανάτων αλλά και της νοσηρότητας από ισχαιμική καρδιοπάθεια και εμφράγματα του μυοκαρδίου, για το 17% των θανάτων και της νοσηρότητας από λοίμωξη του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος και για σχεδόν 1 στους 3 θανάτους από καρκίνο του πνεύμονα.
Έδωσε παράλληλα συμβουλές για τις ημέρες που η ατμόσφαιρα στην πόλη είναι επιβαρυμένη, επαναλαμβάνοντας τη σημασία του περιορισμού της καύσης βιομάζας στα τζάκια όχι μόνο για την ατμόσφαιρα στην πόλη, αλλά και για την ποιότητα του αέρα εντός των κατοικιών.
«Το τζάκι από… άθλημα θα πρέπει να σταματήσει και ο λόγος γι’ αυτό δεν είναι μόνο για την ποιότητα του αέρα έξω, αλλά και για την ποιότητα του αέρα μέσα στα σπίτια μας. Αυτό που λέω πλέον στους ανθρώπους, είναι “σκεφτείτε πόσες φορές πλένετε τις κουρτίνες στο σπίτι σας εάν έχετε τζάκι”», σημείωσε, για να καταλήξει προτείνοντας τζάκι μόνο σε… οθόνη.
«Νομίζω ότι το πιο σημαντικό είναι τι κάνει ο καθένας μας, γιατί δε θα μας σώσει κανένας όλους μαζί. Και ναι, πρέπει η συντεταγμένη πολιτεία να κάνει όλα αυτά που προτάθηκαν, αλλά θα πρέπει ο καθένας μας να κάνει ό,τι μπορεί», ανέφερε.
