Πέτρινα γεφύρια: Η τεκμηρίωση ως όχημα μελλοντικής αξιοποίησης

Μετά την ολοκληρωμένη τεκμηρίωση έξι γεφυριών και δύο νερόμυλων σε Παλαιόπυργο, Ωραιόκαστρο, Πωγωνιανή, Δολό και Μερόπη πέρυσι, φέτος σειρά έχουν το ιστορικό γεφύρι των Αγιών στη Ζαραβίνα και γεφύρια στην περιοχή της Λάβδανης, ώστε να ολοκληρωθεί η καταγραφή στην περιοχή. Το θετικό είναι ότι στο σύνολό τους σχεδόν τα γεφύρια βρίσκονται σε πάρα πολύ καλή κατάσταση, χωρίς να εντοπίζονται προβλήματα στατικής επάρκειας, με τις όποιες παρεμβάσεις απαιτούνται, να αφορούν κυρίως καθαρισμούς.
Το 2ο Διεθνές Εργαστήριο Τεκμηρίωσης και Ανάδειξης Πέτρινων Γεφυριών ξεκίνησε την Κυριακή 13 Ιουλίου και θα συνεχιστεί έως τις 20 Ιουλίου, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών και ερευνητικών φορέων από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Ειδικότερα, συμμετέχουν, εκτός από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, που είναι και ο συντονιστής, το Τμήμα Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, το UNESCO Research Lab του Πολυτεχνείου του Μιλάνου, το Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας του Ιόνιου Πανεπιστημίου, το Τμήμα Τεχνικών Επιστημών του University of Priština in Kosovska Mitrovica, το Τμήμα Αρχιτεκτονικής, Πολιτικών Μηχανικών και Γεωδαισίας του University of Banja Luka και η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων & Τεχνικών Έργων Ηπείρου, Βορείου Ιονίου και Δυτικής Μακεδονίας.
Το Εργαστήριο υλοποιείται σε τρεις φάσεις:
• Στην πρώτη φάση, πραγματοποιείται βιβλιογραφική και αρχειακή έρευνα, συλλογή ιστορικών και γεωχωρικών δεδομένων, καθώς και εντοπισμός σημείων πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Η χαρτογραφική τεκμηρίωση υποστηρίζεται με δορυφορικές μεθόδους εντοπισμού (GNSS).
• Στη δεύτερη φάση, πραγματοποιείται τρισδιάστατη σάρωση των γεφυριών και, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, αεροφωτογράφηση με ΣμηΕΑ (Συστήματα Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών). Το παραγόμενο υλικό συνδυάζεται με θεματικούς χάρτες, προσφέροντας πλήρη χωρική τεκμηρίωση.
• Τέλος, στην τρίτη φάση, το σύνολο των δεδομένων θα ενσωματωθεί στον διαδικτυακό τόπο του Δήμου Πωγωνίου, ώστε να είναι προσβάσιμο στο κοινό και να αξιοποιηθεί τόσο σε τουριστικό όσο και σε εκπαιδευτικό επίπεδο.
Στη σημασία της επιστημονικής δράσης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αναφέρθηκε, κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου, ο δήμαρχος Πωγωνίου Κώστας Καψάλης. «Το 2ο Διεθνές Εργαστήριο δεν είναι απλώς μια επιστημονική δράση. Είναι μια πράξη ευθύνης απέναντι στην πολιτιστική μας κληρονομιά. Τα πέτρινα γεφύρια του Πωγωνίου είναι μνημεία που φέρουν μνήμη, ταυτότητα και δεξιοτεχνία. Η τεκμηρίωση και η ανάδειξή τους με τη βοήθεια της επιστήμης διασφαλίζει ότι αυτά τα έργα θα συνεχίσουν να εμπνέουν τις επόμενες γενιές», σημείωσε και ευχαριστησε όλους τους επιστημονικούς φορείς που συμμετέχουν και ιδιαίτερα το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής για την άψογη συνεργασία, λέγοντας πως «το Πωγώνι έχει παρελθόν, παρόν και –με τέτοιες δράσεις – ένα ελπιδοφόρο μέλλον».
Από την πλευρά του ο καθηγητής της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής Βασίλης Παγούνης, με καταγωγή από το Δολό, ανέφερε ότι η πολιτιστική κληρονομιά της Ηπείρου είναι ένα ζωντανό εργαστήριο για την επιστήμη της τεκμηρίωσης και της γεωπληροφορικής. «Μέσα από το Εργαστήριο, εφαρμόζουμε καινοτόμες μεθόδους τρισδιάστατης αποτύπωσης και γεωχωρικής ανάλυσης, δημιουργώντας μια βάση δεδομένων υψηλής ακρίβειας για μνημεία που κινδυνεύουν να λησμονηθούν. Θα αξιοποιήσουμε ό,τι πιο σύγχρονο υπάρχει σαν μεθοδολογία τεκμηρίωσης και η βάση που δημιουργείται θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ποικιλοτρόπως. Το Πωγώνι προσφέρει αυθεντικότητα, ιστορικότητα και συμβολισμό. Η συνεργασία με τον Δήμο είναι πρότυπο για το πώς η τοπική αυτοδιοίκηση και η επιστήμη μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, με κοινό στόχο τη διατήρηση και ανάδειξη της πολιτιστικής μας ταυτότητας», τόνισε αρχικά και στάθηκε ιδιαίτερα στην ημερίδα παρουσίασης των αποτελεσμάτων του 1ου Εργαστηρίου, που θα γίνει την Παρασκευή 18 Ιουλίου στο συνεδριακό κέντρο Πωγωνιανής.
«Τα πέτρινα γεφύρια και οι παρακείμενοι νερόμυλοι αποτελούν ένα θεμελιώδες στοιχείο της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς και παράδοσης. Δεν περιοριζόμαστε μόνο στο εκπαιδευτικό – ερευνητικό κομμάτι, αλλά υπάρχει και ένα όφελος και για την τοπική κοινωνία. Βραχυπρόθεσμο, που έχει να κάνει με το ότι νέοι άνθρωποι έρχονται σε επαφή με τον ακριτικό τόπο, και μακροπρόθεσμο, καθώς θα δημιουργηθεί μία επιστημονικά τεκμηριωμένη βάση δεδομένων, που θα μπορεί να αξιοποιηθεί από ερευνητές και άλλους θεσμικούς και επιστημονικούς φορείς», κατέληξε.