Η ανάγκη στήριξης της ηπειρωτικής υπαίθρου και αντιμετώπισης της δημογραφικής συρρίκνωσης βρίσκεται στο επίκεντρο πρότασης που καταθέτει δημόσια το Κοινό των Ηπειρωτών, καλώντας την Περιφερειακή Αρχή να ανοίξει θεσμικά τη συζήτηση για τη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής αναζωογόνησης και ανθεκτικότητας των ορεινών και αγροτικών περιοχών.
Όπως επισημαίνει, η Ήπειρος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σύνθετη κρίση που εκδηλώνεται με τη γήρανση του πληθυσμού, τη μείωση των κατοίκων, την εγκατάλειψη οικισμών, την υποβάθμιση βασικών υπηρεσιών και τις πιέσεις στις υποδομές, ενώ οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης εντείνουν τις υφιστάμενες δυσκολίες.
Οι επτά άξονες της πρότασης
Η πρόταση του Κοινού των Ηπειρωτών στηρίζεται σε επτά βασικούς άξονες:
- Κίνητρα εγκατάστασης και παραμονής πληθυσμού στην ύπαιθρο, με οικονομικά, στεγαστικά και φορολογικά εργαλεία, καθώς και καταγραφή διαθέσιμων κατοικιών και αναξιοποίητης γης.
- Παραγωγική ανασυγκρότηση και ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, με έμφαση στη δημιουργία θέσεων εργασίας, την επιχειρηματικότητα, τον αγροδιατροφικό τομέα, τη μεταποίηση, τις συνεργατικές μορφές παραγωγής και την τηλεργασία.
- Ενίσχυση βασικών υπηρεσιών στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της κοινωνικής φροντίδας.
- Αναβάθμιση ψηφιακών και φυσικών υποδομών, με πρόσβαση σε γρήγορο διαδίκτυο, βελτίωση των συγκοινωνιών και ενίσχυση του επαρχιακού οδικού δικτύου.
- Ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της πρόληψης απέναντι στις νέες κλιματικές, χωρικές και κοινωνικές συνθήκες.
- Δημιουργία ψηφιακών εργαλείων πληροφόρησης για διαθέσιμες κατοικίες, γη, εργασία και υπηρεσίες.
- Ανάπτυξη εργαλείων εφαρμογής και τοπικής διακυβέρνησης, με Γραφεία Υποδοχής Νέων Κατοίκων, τεχνική υποστήριξη μικρών δήμων, στήριξη ενεργειακών κοινοτήτων και διασύνδεση παραγωγής, μεταποίησης και αγοράς.
Πρόταση για τρία στάδια διαβούλευσης
Παράλληλα, το Κοινό των Ηπειρωτών προτείνει μια διαδικασία τριών σταδίων για τη διαμόρφωση της περιφερειακής στρατηγικής.
Το πρώτο στάδιο αφορά τη συζήτηση του θέματος σε ειδική συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, με στόχο τη διαμόρφωση ενός αρχικού πλαισίου πολιτικής για την ύπαιθρο.
Το δεύτερο περιλαμβάνει οργανωμένη διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς και την κοινωνία των πολιτών, μέσω τεσσάρων ανοικτών ημερίδων, μίας σε κάθε νομό της Ηπείρου, με αντικείμενο το μέλλον της υπαίθρου.
Το τρίτο στάδιο προβλέπει την ολοκλήρωση μιας ενιαίας περιφερειακής πρότασης, με σαφή διάκριση ανάμεσα στις δράσεις που μπορούν να υλοποιηθούν άμεσα από την Περιφέρεια, τους δήμους και τους τοπικούς φορείς και σε εκείνες που απαιτούν κυβερνητικές πρωτοβουλίες, ειδικά προγράμματα και χρηματοδότηση.
Οι άμεσες παρεμβάσεις
Σύμφωνα με την πρόταση, δράσεις όπως η δημιουργία πιλοτικών Γραφείων Υποδοχής και Προσέλκυσης Νέων Κατοίκων, η καταγραφή διαθέσιμων κατοικιών και γης, η ανάπτυξη ψηφιακής πλατφόρμας πληροφόρησης και η τεχνική υποστήριξη των μικρών δήμων μπορούν να προωθηθούν άμεσα.
Το Κοινό των Ηπειρωτών καλεί την Περιφερειακή Αρχή να εντάξει το θέμα στην ημερήσια διάταξη της επόμενης συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου, ώστε να ξεκινήσει θεσμικά η συζήτηση για μια κοινή περιφερειακή ατζέντα για την ύπαιθρο, με τη συμμετοχή της Περιφέρειας, των δήμων, των τοπικών κοινοτήτων, των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων, του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και της κοινωνίας των πολιτών.
Όπως τονίζεται, ζητούμενο είναι η ανάσχεση της δημογραφικής συρρίκνωσης, η συγκράτηση του πληθυσμού και η δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν την επιστροφή και εγκατάσταση νέων ανθρώπων στις ορεινές και αγροτικές περιοχές της Ηπείρου.
