Ιστορική χαρακτηρίζεται η απόφαση που εξέδωσε την Τρίτη 12 Μαΐου το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κρίνοντας ότι τα κράτη-μέλη μπορούν νόμιμα να επιβάλλουν στις ψηφιακές πλατφόρμες την καταβολή δίκαιης αμοιβής προς τους εκδότες Τύπου –και κατ’ επέκταση προς τους δημοσιογράφους– όταν αξιοποιούν δημοσιογραφικό περιεχόμενο.
Η απόφαση εκδόθηκε στο πλαίσιο της αντιδικίας μεταξύ της Meta Platforms Ireland και της AGCOM, της ιταλικής ρυθμιστικής αρχής τηλεπικοινωνιών και ταχυδρομείων, και αφορά την ερμηνεία του συγγενικού δικαιώματος των εκδοτών Τύπου, όπως θεσπίστηκε με την ευρωπαϊκή οδηγία του 2019 για τα πνευματικά δικαιώματα στην Ενιαία Ψηφιακή Αγορά.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η χρήση δημοσιευμάτων από πλατφόρμες απαιτεί προηγούμενη άδεια και, κατά συνέπεια, οικονομική αποζημίωση, ενώ αναγνώρισε τη δυνατότητα των εθνικών αρχών να παρεμβαίνουν, ακόμη και με την επιβολή κυρώσεων, ώστε να διασφαλίζεται δίκαιη αμοιβή για τους εκδότες.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην κρίση ότι οι πλατφόρμες υποχρεούνται να διαπραγματεύονται με τους εκδότες και να παρέχουν τα αναγκαία στοιχεία για τον καθορισμό της αμοιβής, ενώ δεν μπορούν να περιορίζουν την ορατότητα ειδησεογραφικού περιεχομένου κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Άμεσες προεκτάσεις και για την Ελλάδα
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα και για την ελληνική πραγματικότητα, καθώς –όπως επισημαίνει ο ΟΣΔΕΛ– το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο για το συγγενικό δικαίωμα των εκδοτών έχει διαμορφωθεί ακολουθώντας το ιταλικό μοντέλο, το οποίο κρίθηκε συμβατό με το ενωσιακό δίκαιο.
Σύμφωνα με τον ΟΣΔΕΛ, η απόφαση ουσιαστικά επικυρώνει την επιλογή του Έλληνα νομοθέτη να αναθέσει στην ΕΕΤΤ τη ρύθμιση των κριτηρίων καθορισμού της αμοιβής και τη δυνατότητα επιβολής διοικητικών κυρώσεων στις πλατφόρμες που δεν συμμορφώνονται.
Ο διευθυντής του ΟΣΔΕΛ Γιωργανδρέας Ζάννος έκανε λόγο για μια απόφαση που «επιβεβαιώνει ότι το διαχρονικό αίτημα εκδοτών και δημοσιογράφων απέναντι στις μεγάλες πλατφόρμες για αμοιβή και διαφάνεια είναι και δίκαιο και αυτονόητο», τονίζοντας παράλληλα ότι στην Ελλάδα, τέσσερα χρόνια μετά την ψήφιση του σχετικού νόμου, δεν έχει ακόμη εκδοθεί ο κανονισμός της ΕΕΤΤ που θα καθορίζει τη μεθοδολογία και τη διαδικασία υπολογισμού της αμοιβής.
Ο ΟΣΔΕΛ είναι ο οργανισμός συλλογικής διαχείρισης έργων λόγου στην Ελλάδα και εκπροσωπεί χιλιάδες συγγραφείς, δημοσιογράφους, μεταφραστές, εικαστικούς δημιουργούς και εκδότες.
