Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα –και όχι μόνο- καλά κρατεί εδώ και 17 συνεχόμενους μήνες, όταν από τον Μάρτιο του 2022 υπερέβη το 10% και συνεχίζει ανοδικά με διψήφια ποσοστά. Την ίδια ώρα, ολοένα και απομακρύνονται οι προσδοκίες για αποκλιμάκωση των τιμών στα τρόφιμα, καθώς στις ανατιμήσεις –απόρροια της αύξησης του κόστους των προηγούμενων μηνών– αναμένεται να προστεθούν κι άλλες το επόμενο διάστημα, λόγω των αυξήσεων των τιμών σε σειρά άλλων παραγόντων του κόστους παραγωγής. Νέες αιτίες «πονοκεφάλου» για τα νοικοκυριά, αλλά και για το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, αποτελούν τα σιτηρά, το ελαιόλαδο και τα καύσιμα, με τις αυξήσεις στις τιμές των τελευταίων να επηρεάζουν άμεσα, αλλά και έμμεσα, τον πληθωρισμό, καθώς προκαλούν ανατιμήσεις και σε σειρά άλλων προϊόντων και υπηρεσιών.
Την ίδια ώρα, βεβαίως, ολοένα και πληθαίνουν από επίσημα χείλη οι διαπιστώσεις περί υπέρμετρων κερδών, κάτι που αποτελεί επίσης αιτία αργής αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.
Οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό του Ιουλίου, που ανακοίνωσε η Eurostat, ήρθαν να επιτείνουν την ανησυχία, καθώς έδειξαν άνοδο του δείκτη τιμών καταναλωτή στην Ελλάδα, αντί για περαιτέρω αποκλιμάκωσή του, κόντρα σε ό,τι συμβαίνει στις περισσότερες χώρες της Ευρωζώνης. Σήμερα Τρίτη ανακοινώνονται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) τα στοιχεία για την εξέλιξη του εθνικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και μένει να δούμε εάν θα επιβεβαιωθεί η τάση, που έδειξαν οι εκτιμήσεις της Eurostat, αλλά και αν οι τιμές των τροφίμων παραμένουν η βασική πηγή του προβλήματος. Τον Ιούνιο, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, καταγράφηκαν ετήσιες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων 12,2%, ενώ σε μηνιαία βάση οι αυξήσεις ήταν επίσης αξιοσημείωτες, κατά 2,1% σε σύγκριση με τον Μάιο του 2023. Σύμφωνα δε με τη Eurostat, στην Ελλάδα καταγράφηκε τον Ιούνιο του 2023 η μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση στις τιμές των τροφίμων μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αύξηση της τάξης του 3,5%.
Οι πλέον ανησυχητικές εξελίξεις στην παρούσα συγκυρία είναι αυτές που αφορούν τα σιτηρά, το ελαιόλαδο και τα καύσιμα. Στα τέλη Ιουλίου οι διεθνείς τιμές του μαλακού σιταριού έφθασαν στο υψηλότερο σημείο από τον Φεβρουάριο, εξέλιξη που προέκυψε ύστερα από την αποχώρηση της Ρωσίας από τη συμφωνία για τα σιτηρά. Αξίζει να σημειωθεί ότι μόνο μετά την επίθεση ρωσικών δυνάμεων σε λιμάνι στον Δούναβη, όπου υπήρχαν αποθήκες με ουκρανικά σιτηρά, η τιμή των μελλοντικών συμβολαίων σιταριού στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων του Σικάγου αυξήθηκε κατά 4%. Στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων στο Παρίσι οι τιμές αποκλιμακώθηκαν τις τελευταίες ημέρες, αλλά εξακολουθούν να είναι ευάλωτες στις όποιες γεωπολιτικές εξελίξεις. Πολλά θα εξαρτηθούν από τη φετινή σοδειά στην Ευρώπη και εν γένει στο βόρειο ημισφαίριο, η οποία αναμένεται τις επόμενες εβδομάδες.
Φόβος πλέον υπάρχει και για τις τιμές του σκληρού σιταριού, που χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή ζυμαρικών, καθώς ήδη ανεβαίνουν οι σχετικοί διεθνείς δείκτες λόγω αφενός των εξελίξεων στην Ουκρανία, αλλά και λόγω της ανησυχίας για μειωμένη παραγωγή στον Καναδά (αποτελεί κορυφαία παραγωγό σκληρού σιταριού παγκοσμίως), καθώς στη χώρα επικράτησαν πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Η εικόνα θα ξεκαθαρίσει τον Σεπτέμβριο, οπότε θα γίνει η συγκομιδή.
Έντονη ανησυχία υπάρχει και για την εξέλιξη της τιμής του ηλιελαίου, κάτι το οποίο επηρεάζει συνολικά τη βιομηχανία τροφίμων. Εξαιρετικά δύσκολη φαίνεται η κατάσταση με το ελαιόλαδο, η τιμή του οποίου ήταν ήδη σε πολύ υψηλά επίπεδα από πέρυσι. H παραγωγή στην Ε.Ε. εκτιμάται ότι θα είναι φέτος μειωμένη κατά 40%, κάτι που έτσι κι αλλιώς πυροδοτεί νέες ανατιμήσεις. Η απόφαση, εξάλλου, της Τουρκίας να αναστείλει τις εξαγωγές ελαιολάδου μέχρι την περίοδο συγκομιδής του Νοεμβρίου, αναμένεται να μειώσει περαιτέρω την προσφορά, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη αύξηση των τιμών. Η αύξηση, βεβαίως, των τιμών εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε κάμψη της κατανάλωσης στις βασικές ελαιοπαραγωγές χώρες, εκεί όπου γίνεται άλλωστε και η μεγαλύτερη κατανάλωση ελαιολάδου.
Διατήρηση των τιμών σε υψηλά επίπεδα, όχι μόνον στα τρόφιμα, αλλά σε σειρά προϊόντων και υπηρεσιών, αναμένεται να προκαλέσει, τέλος, η αύξηση στις τιμές των καυσίμων. Η τιμή της απλής αμόλυβδης αυξήθηκε τον Ιούλιο κατά 4,56% (στο 1,945 ευρώ/λίτρο η μέση τιμή πανελλαδικά στις 31 Ιουλίου, από 1,863 ευρώ/λίτρο την 1η Ιουλίου) και η τιμή του πετρελαίου κίνησης κατά 5% (σε 1,658 ευρώ/λίτρο στις 31 Ιουλίου από 1,579 ευρώ/λίτρο στις 31 Ιουλίου).
Μέτρα «ασπιρίνες» από το Υπουργείο Ανάπτυξης
Σειρά μέτρων, στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών της κυβέρνησης για στήριξη των καταναλωτών στο περιβάλλον των διεθνών πληθωριστικών πιέσεων, έθεσε ο υπουργός Ανάπτυξης, Κώστας Σκρέκας στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε με το ΔΣ της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας.
Μέτρα, ωστόσο, που είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν μπορούν να αποτελέσουν τροχοπέδη στο νέο κύμα αυξήσεων
Συγκεκριμένα ζητήθηκε από τις αλυσίδες:
-Να περιληφθεί στο «Καλάθι του Νοικοκυριού» τουλάχιστον ένα επώνυμο προϊόν ανά κατηγορία, εφόσον διαθέτει προϊόν στην εν λόγω κατηγορία.
-Να καθιερωθεί 2ο σημείο πώλησης ιδιαίτερης προβολής για τα προϊόντα του «Καλαθιού του Νοικοκυριού» σε καταστήματα σούπερ μάρκετ όπου είναι χωροταξικά εφικτό.
-Να διασφαλιστούν προσιτές τιμές σχολικών ειδών εν όψει της έναρξης της νέας σχολικής περιόδου.
Στη συνάντηση εκφράστηκε η πρόθεση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Ανάπτυξης να επικοινωνεί τόσο μέσω τόσο της ψηφιακής πλατφόρμας e-katanalotis όσο και με άλλους τρόπους τα προϊόντα, για τα οποία οι προμηθευτές θα ανακοινώσουν μόνιμη μείωση, μεγαλύτερη από 5% στους επίσημους τιμοκαταλόγους τους, μέχρι τέλος του 2023.
«Το μήνυμά μου προς την Ένωση των Σούπερ Μάρκετ όσο και γενικότερα προς όλους τους παράγοντες στην αγορά (βιομηχανία, χονδρικό και λιανικό εμπόριο) είναι ξεκάθαρο: πρέπει να βάλουμε όλοι πλάτη για να στηρίξουμε την ελληνική οικογένεια, ορθώνοντας δίχτυ προστασίας απέναντι στις διεθνείς πληθωριστικές πιέσεις. Ως υπουργείο Ανάπτυξης, ταυτόχρονα με τους αυστηρούς ελέγχους που ενεργούμε σε όλα τα προϊόντα για το μεικτό περιθώριο κέρδους, σε εφαρμογή του Νόμου 4818/2021, την ισχύ του οποίου παρατείναμε έως το τέλος του 2023, με έμφαση στα σχολικά και τα προϊόντα αλευροποιίας, επεξεργαστήκαμε και καταθέτουμε δέσμη θετικών προτάσεων, λογικών και εφαρμόσιμων, που είναι βέβαιο ότι θα ωφελήσουν τους καταναλωτές και κυρίως τους πιο ευάλωτους. Επαναλαμβάνω ότι ως κυβέρνηση κάνουμε και θα κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο για να περάσουμε με το μικρότερο δυνατό κόστος για όλους αυτήν την δύσκολη περίοδο», δήλωσε ο Κ. Σκρέκας.
