«Χρέος» η διαφύλαξη της κληρονομιάς του βλαχόφωνου ελληνισμού

Το Συνέδριο διοργανώθηκε υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων και του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με τις ανακοινώσεις να καλύπτουν ευρύτερα θέματα και να δίνονται απαντήσεις σε πολλαπλά ερωτήματα.
Μεταξύ άλλων, αναδείχθηκε η σημαντική παρουσία και η προσφορά Βλάχων Ευεργετών και Λογίων στους θεσμούς της ελληνικής Εκπαίδευσης και στον ευρύτερο εθνικό βίο. Σε αυτή τη συνάφεια παρουσιάστηκαν μέσα από αρχειακές πηγές το έργο κι η προσωπικότητα επιφανών Ελληνοβλάχων, όπως οι Ζάππα, ο Ζωγράφου, οι Σίνα, ο Κωλέττης και οι Δούμπα.
Παρουσιάστηκε, επίσης, η πρόοδος των εργασιών καταγραφής των ελληνοβλάχικων ιδιωμάτων, με το ελληνικό αλφάβητο, και επιβεβαιώθηκε η ανάγκη ολοκλήρωσης της καταγραφής και παραπέρα μελέτης τους.
Ειδικότερα αναλύθηκε η γεωγραφική και ιστορική διασπορά των βλαχόφωνων πληθυσμών από τον 17ο αιώνα έως σήμερα, καθώς και η συμβολή τους σε οικονομικές, κοινωνικές και θρησκευτικές διεργασίες στις περιοχές εγκατάστασης.
Επιπρόσθετα, αναδείχθηκαν οι παραδόσεις των Ελληνοβλάχων ως ζωντανή έκφραση του σύγχρονου Ελληνισμού, με έμφαση στην ανάγκη επαναπροσδιορισμού και ενσωμάτωσης της παράδοσης σε σύγχρονα εκπαιδευτικά και πολιτιστικά εργαλεία, συμπεριλαμβανομένων και των νέων τεχνολογιών (π.χ. τεχνητή νοημοσύνη).
Ακόμη, παρουσιάστηκαν οι εθνογενετικές διαδικασίες αλλά και οι θεωρίες για τους Βλάχους με έμφαση στο ποιοί είναι οι Βλάχοι στο Μεσαίωνα αλλά και στους νεότερους χρόνους. Αναδείχθηκαν έτσι τα κριτήρια συγκρότησης της βλαχικότητας ως ρωμαϊκότητας και ειδικό βάρος δόθηκε στην απόρριψη θεωριών που αμφισβητούν την ελληνικότητα των βλαχόφωνων πληθυσμών.
Κλείνοντας οι ανακοινώσεις, δόθηκε έμφαση μέσα από μια δομημένη και τεκμηριωμένη παρουσίαση της εργαλειοποίησης του γλωσσικού, και των συναφών δραστηριοτήτων που επιχειρούν κι αποσκοπούν με όχημα το γλωσσικό, από τη μια να αμφισβητηθεί η ελληνικότητα των Ελληνοβλάχων κι από την άλλη κατασκευή μιας επινοημένης «αρμάνικης γλώσσας» και συνακόλουθα «διακριτής αρμάνικης εθνικής ταυτότητας. Παρουσιάστηκαν εναργώς οι δράσεις και οι παράγοντες των οργανώσεων του Εξωτερικού, που, εργαλειοποιώντας τα βλάχικα ιδιώματα, επινοούν και κατασκευάζουν τεχνητούς διαχωρισμούς, εμφανίζοντας τα ως «εθνική αρμάνικη ταυτότητα».
Τέλος, κατά τις δύο στρογγυλές τράπεζες της Κυριακής, διαμορφώθηκε ένα ουσιαστικό βήμα διαλόγου μεταξύ Ελληνοβλάχων από την Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βουλγαρία, Καναδά και Σερβία, με κοινό στόχο τη διατήρηση και προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των αποδήμων αλλά και την ενίσχυση των δεσμών τους με την Ελλάδα.
«Το 2ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της ΠΟΠΣΒ κατέδειξε με σαφήνεια ότι ο βλαχόφωνος Ελληνισμός αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής και πολιτισμικής συνέχειας του Ελληνισμού», τόνισε ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων και της Παγκόμσιας Βλάχικης Αμφικτιονίας Μιχάλης Μαγειρίας, και κατέληξε, λέγοντας: «Είναι χρέος μας να διαφυλάξουμε αυτή την κληρονομιά, να την αναδείξουμε και να την εντάξουμε δυναμικά στον σύγχρονο δημόσιο διάλογο, δημιουργώντας γόνιμο έδαφος για μελλοντικές δράσεις, επιστημονική τεκμηρίωση και διεθνή συνεργασία».