Μάλιστα, το Εργαστήριο Ελέγχου Ποιότητας Γάλακτος Ιωαννίνων θα είναι αυτό που θα πραγματοποιεί τους ελέγχους με δείγματα από ολόκληρη την Ελλάδα, διασφαλίζοντας ότι το γαλακτοκομικό προϊόν προς πώληση και κατανάλωση είναι σίγουρα παρασκευασμένο από τα συστατικά που αναγράφονται στη συσκευασία.
Το Εργαστήριο, ένα από τα επτά εργαστήρια της Διεύθυνσης Διαχείρισης Ελέγχων Γάλακτος και Κρέατος του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού (ΕΛΓΟ) «Δήμητρα», έχει ήδη παραλάβει τον αναγκαίο εξοπλισμό για την εφαρμογή της νέας μεθόδου και αναμένονται τα απαιτούμενα αναλώσιμα. Εκτιμάται πως μέσα στο επόμενο δίμηνο θα ξεκινήσουν οι έλεγχοι, αρχικά με την παρουσία των ερευνητών του Ινστιτούτου Κτηνιατρικών Ερευνών που ανέπτυξαν τη μέθοδο αυτή και θα επιβλέπουν τη διαδικασία.
Η μέθοδος αυτή άρχισε να αναπτύσσεται την τελευταία 20ετία περίπου, ωστόσο ήταν ιδιαίτερα χρονοβόρα, καθώς για κάθε δείγμα έπρεπε να γίνει ξεχωριστή ανάλυση για την προέλευση κάθε γάλακτος, σε περίπτωση για παράδειγμα της φέτας. Ωστόσο, το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του «ΕΛΓΟ-Δήμητρα», με την εφαρμογή νέας μοριακής μεθόδου που ανέπτυξε, ταυτοποιεί τη ζωική προέλευση σε ένα γαλακτοκομικό προϊόν, ανεξάρτητα από τη φυλή του ζώου, την ηλικία του και το στάδιο γαλακτοπαραγωγής, με απόλυτη ακρίβεια 100% και με μεγάλη ευαισθησία, μέχρι και 0,1% προσθήκη άλλου γάλακτος.
Αυτό σημαίνει πως σε ένα δείγμα φέτας, για παράδειγμα, που θα πρέπει να παρασκευάζεται μόνο από αιγοπρόβειο γάλα σε συγκεκριμένες αναλογίες, ένας μόνο εργαστηριακός έλεγχος θα δείχνει με απόλυτη ακρίβεια την προέλευση αλλά και τυχόν προσμείξεις.
«Θα διασφαλίζεται ότι τα αναγραφόμενα συστατικά στην ετικέτα θα ανταποκρίνονται όντως στο προϊόν», σημείωσε η προϊσταμένη του Εργαστηρίου Ελέγχου Ποιότητας Γάλακτος Ιωαννίνων Καλλιόπη Περιστέρη, η οποία μαζί με τα υπόλοιπα στελέχη του Εργαστηρίου, όπως η τεχνολόγος γεωπονίας Βασιλική Δήμου και η τεχνικός εργαστηρίου Δανάη Βαϊμάκη, έχουν εκπαιδευτεί από το Ινστιτούτο, που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη, για την ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή της συγκεκριμένης μεθόδου.
Όπως εξήγησε, το πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι χρησιμοποιείται το DNA των σωματικών κυττάρων (λευκοκύτταρα και επιθηλιακά κύτταρα), που υπάρχουν στο γάλα. Το DNA των σωματικών κυττάρων είναι σχετικά σταθερό, καθώς δεν επηρεάζεται από τις συνθήκες επεξεργασίας του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως η θερμική επεξεργασία, η ζύμωση και η ωρίμανση του τυριού.
Η συγκεκριμένη μέθοδος, βέβαια, θα εφαρμόζεται και για το έλεγχο άλλων προϊόντων πέρα από τυριά, όπως το γάλα, τα γιαούρτια και το βούτυρο. Στόχος είναι να επεκταθεί και στα κρέατα, από τα αντίστοιχα Εργαστήρια ελέγχου.
Η κ. Περιστέρη διαβεβαίωσε πως το έμπειρο προσωπικό του Εργαστηρίου Ιωαννίνων σε αναλύσεις νωπού γάλακτος, καταρτίσθηκε και εκπαιδεύτηκε στο Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών και θα προσφέρει τις υπηρεσίες του με αμεροληψία και εμπιστευτικότητα, όπως κάνει μέχρι σήμερα, ενώ κάλεσε παραγωγούς και μεταποιητές να εφαρμόζουν με προσοχή τις πρακτικές και τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται κατά τον χειρισμό του νωπού γάλακτος (να χρησιμοποιούν καθαρά και στεγνά σκεύη για το γάλα, αν παράγουν παραπάνω από ένα είδος γάλακτος να μην το αναμιγνύουν και να χρησιμοποιούν διαφορετικά σκεύη, να τοποθετούν άμεσα μετά την άλμεξη το γάλα στην παγολεκάνη).
Οι οδηγίες αυτές προκύπτουν από εμπειρία ετών στους ελέγχους του νωπού γάλακτος, με τα αποτελέσματα να είναι πάντως πολύ βελτιωμένα σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες, αναδεικνύοντας την ποιότητα του γάλακτος στην περιοχή μας και το ενδιαφέρον παραγωγών και μεταποιητών.
Εξάλλου, το Εργαστήριο λειτουργεί από το 2001, και όπως όλα του ΕΛΓΟ, είναι διαπιστευμένα κατά ISO 17025 για τις αναλύσεις που διενεργούν. Οι αναλύσεις αυτές περιλαμβάνουν τον έλεγχο για τα κριτήρια του νωπού γάλακτος και μάλιστα τακτικά. Δύο φορές τον μήνα γίνεται ο έλεγχος της ολικής μεσόφιλης χλωρίδας (ΟΜΧ, μια από τις συνηθέστερες αντιμικροβιακές αναλύσεις τροφίμων) για κάθε είδος γάλακτος για κάθε παραγωγό, μία φορά το μήνα έλεγχος για παρουσία αντιμικροβιακών παραγόντων για κάθε είδος γάλακτος και μία φορά το μήνα καταμέτρηση των σωματικών κυττάρων στο αγελαδινό γάλα. Τα Εργαστήρια του ΕΛΓΟ είναι επίσης διαπιστευμένα και για τον έλεγχο της χημικής σύστασης του γάλακτος και το σημείο πήξεως του νωπού γάλακτος στο πλαίσιο των κανόνων παραγωγής και εμπορίας (της κοινής οργάνωσης αγοράς) του γάλακτος.
Παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε μονάδες μεταποίησης γαλακτοκομικών προϊόντων, που δεν έχουν δικό τους εργαστήριο για αυτοέλεγχο, και, σε αυτή την περίπτωση, όταν το αποτέλεσμα ανάλυσης είναι εκτός ορίων, κοινοποιείται άμεσα στον μεταποιητή και τον παραγωγό για τη λήψη διορθωτικών ενεργειών.
Στις επιχειρήσεις που έχουν δικό τους εργαστήριο ή που συνεργάζονται με ιδιωτικό εργαστήριο για τον αυτοέλεγχο τους και είναι αναγνωρισμένα από τον ΕΛΓΟ, πραγματοποιούνται παράλληλες δειγματοληψίες για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους και, αν χρειάζεται, προτείνουν τη λήψη διορθωτικών ενεργειών. Τα εργαστήρια αυτά επιθεωρούνται ετησίως από τα εργαστήρια του ΕΛΓΟ.
Είναι χαρακτηριστικό πως το Εργαστήριο Ελέγχου Ποιότητας Ιωαννίνων για το 2022 έχει πραγματοποιήσει 59.000 αναλύσεις περίπου σε 9.200 δείγματα παραγωγών νωπού γάλακτος. Από αυτά τα 200 ήταν δείγματα νωπού αγελαδινού γάλακτος και βρέθηκαν σύμφωνα με τις προδιαγραφές σε ποσοστό 99% για την ΟΜΧ και 94,5% για τα σωματικά κύτταρα. Τα 2000 ήταν δείγματα νωπού γίδινου γάλακτος και βρέθηκαν σύμφωνα με τις προδιαγραφές σε ποσοστό 90% για την ΟΜΧ, ενώ τα 7000 νωπού πρόβειου γάλακτος σε ποσοστό συμμόρφωσης 92%.
Αξίζει να σημειωθεί πως στο Εργαστήριο απασχολούνται συνολικά επτά άτομα, μαζί με την προϊσταμένη (τρεις αναλυτές, ένας χημικός και δύο δειγματολήπτες) και με δεδομένο τον μεγάλο φόρτο αλλά και αυτόν που θα προκύψει από την εφαρμογή της νέας μεθόδου, αναμένεται ενίσχυση του προσωπικού μακροπρόθεσμα.
«Τα ποσοστά είναι υψηλά και σε αυτό έχει συμβάλει και η συνδεδεμένη ενίσχυση που λαμβάνουν οι παραγωγοί από το υπουργείο και όλες οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί με την βοήθεια της Περιφέρειας, όπως η τοποθέτηση παγολεκανών σε απομακρυσμένες μονάδες, και από τις δικές μας κοινοποιήσεις και διορθωτικά μέτρα που γίνονται άμεσα από το Εργαστήρια», σημείωσε η κ. Περιστέρη.
Για την ίδια χρονιά, και τα επτά Εργαστήρια του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ πραγματοποίησαν 705.301 αναλύσεις σε 117.302 δείγματα νωπού γάλακτος, από τα οποία 115.783 ήταν δείγματα τακτικού ελέγχου και αφορούσαν 416 επιχειρήσεις μη αυτοελεγχόμενες, ενώ έλεγχοι σε 1.519 δείγματα αφορούσαν 52 επιχειρήσεις με δυνατότητα αυτοελέγχου.
