Αντικείμενο της πρότασης δεν αποτελεί απλώς η συγκατοίκηση σε ενιαίο κτίριο ή σε μικρότερα διαφορετικά κτίρια, με διαμονή σε μικρά studios, με παράλληλη ύπαρξη κοινοχρήστων χώρων, αλλά και η προσφορά διατροφής, βασικής ιατρικής παρακολούθησης και πολιτιστικών, ψυχαγωγικών και τουριστικών υπηρεσιών.
Οι κοινότητες συγκατοίκησης ενεργών ενηλίκων και αυτοεξυπηρετούμενων ηλικιωμένων είναι κάτι γνωστό εδώ και χρόνια στην Ευρώπη και στην Αμερική, ενώ τα τελευταία χρόνια άρχισαν να ξεπροβάλλουν δειλά –δειλά και στην Ελλάδα (Αθήνα, Θεσσαλονίκη).
Αναπτύσσονται ως μοντέλο εναλλακτικής ιδιοκτησίας και κοινωνικής κατοικίας και προσφέρει ασφάλεια, κοινωνικότητα και φροντίδα, μειώνοντας το κόστος κατοικίας και την απομόνωση, αποτρέπει την κερδοσκοπία και καθιστά την κατοικία βασικό κοινωνικό δικαίωμα, ενώ περιλαμβάνουν συνήθως χώρους διαμονής και διατροφής, καθώς και πολυχώρους δραστηριοτήτων.
Το προτεινόμενο μοντέλο
Στην Ευρώπη υπάρχουν διάφορες εναλλακτικές μορφές cohousing, όπως οι συλλογικές μορφές κατοίκησης (co-living), η συνεταιριστική κατοικία (Housing cooperatives), η κοινοτική γη (Community Land Trusts – CLTs) και η δημοτική ή κοινωνική κατοικία με συλλογική διαχείριση.
Το μοντέλο, που προτείνεται για τα Γιάννενα, είναι αυτό της συνεταιριστικής κατοικίας (Co-Housing cooperative) με παραχώρηση κτιρίου (για δημιουργία αυτόνομων διαμερισμάτων) ή γης (για ανέγερση οικίσκων) από τον Δήμο, την Περιφέρεια, την Εκκλησία ή από Κληροδοτήματα.
Προβλέπεται να αναπτυχθεί μια πρότυπη μονάδας συνεταιριστικής συγκατοίκησης σε ενιαίο κτίριο ή σε μικρότερα διαφορετικά κτίρια, με διαμονή σε μικρά studios (με κρεβατοκάμαρα, μπάνιο και κουζινάκι), με παράλληλη ύπαρξη κοινοχρήστων χώρων (κουζίνα, τραπεζαρία βιβλιοθήκης και αίθουσα δραστηριοτήτων) και πληθώρα υπηρεσιών, όπως διαμονή, διατροφή (τρία γεύματα), ιατρική παρακολούθηση, ψυχαγωγικές, πολιτιστικές και τουριστικές δραστηριότητες, καθώς και διασύνδεση με τοπικούς φορείς,( σχολεία, εθελοντές, συλλόγους) για δράσεις αλληλοεπίδρασης των γενεών.
«Η δημιουργία ενός μοντέλου Αυτοδιαχειριζόμενης Κοινότητας Συγκατοίκησης (Co-Housing) αποτελεί μια πρωτοποριακή, κοινωνικά υπεύθυνη και ρεαλιστικά υλοποιήσιμη απάντηση στις προκλήσεις της γήρανσης. Δεν πρόκειται απλώς για στέγαση, αλλά για καθολική προσέγγιση διαβίωσης με ανθρώπινο πρόσωπο, συνεργασία και αμοιβαία φροντίδα, και με τη συμμετοχή των ίδιων των ηλικιωμένων στη λήψη αποφάσεων, στον σχεδιασμό της καθημερινότητάς τους και στην ενεργή κοινωνική τους παρουσία. Η επένδυση σε τέτοιες δομές είναι επένδυση στην αξιοπρέπεια, στον σεβασμό των ανθρώπινων αναγκών και στην αναγέννηση της κοινότητας. Το co-housing δεν είναι το μέλλον. Είναι το παρόν που χρειάζεται να υλοποιηθεί – με συνεργασία, όραμα και κοινωνική επιχειρηματικότητα. Ένας κόσμος καλύτερος και πιο ανθρώπινος ξεκινά από μια κοινή αυλή, ένα τραπέζι που μας χωρά όλους και μια ΚοινΣΕπ που το κάνει δυνατό», αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην πρόταση.
Για την ανάπτυξη του εγχειρήματος, προτείνεται η δημιουργία μιας κοινοπραξίας Δήμου ή και Εκκλησίας (για παραχώρηση κτιρίου – κτιρίων ή γης), Περιφέρειας (για χρηματοδότηση του κτιριακού εφόσον ενστερνιστεί την πρόταση) και μίας υπο σύσταση Κοινωνικής Επιχείρησης (Κοιν.Σ.Επ) ή Συνεταιρισμού από τα άτομα που θα συγκατοικήσουν, ενώ θα αναπτυχθούν και συνεργασίες με όλο το τοπικό οικοσύστημα Κοινωνικών επιχειρήσεων.
Η Κοιν.Σ.Επ. θα είναι ιδιοκτήτης ή διαχειριστής των εγκαταστάσεων, πάροχος υπηρεσιών (σίτιση, καθαριότητα, φροντίδα), οργανωτής δραστηριοτήτων και εξωτερικών συνεργειών, συντονιστής εθελοντών και κοινοτικών συνεργασιών, καθώς και αναζητητής προγραμμάτων για ευρωπαϊκή ή εθνική χρηματοδότηση.
Οι αποφασίζοντες για συγκατοίκηση θα συμμετέχουν στο συνεταιρισμό με μια συνεταιριστική μερίδα των 200 ευρώ εκάστη, ενώ θα καταβάλουν αρχικά κάποιο κεφάλαιο κίνησης για σχηματισμό αποθεματικού για την έναρξη των εργασιών.
Το μηνιαίο ενοίκιο μαζί με τις παρεχόμενες υπηρεσίες θα αποφασιστεί στην συνέλευση των συγκατοικούντων ανάλογα του επιλεγέντος χώρου διαμονής και κατά προσέγγιση θα κυμαίνεται από 850- 1000 ευρώ (για ένα άτομο/ σε μονόχωρο διαμέρισμα 40 μ2), 1001-1250 (για δύο άτομα σε δίχωρο διαμέρισμα 60μ2), 1250-1500 (για τρία άτομα σε τρίχωρο διαμέρισμα 70 μ2) για όλες τις παραπάνω υπηρεσίες και την εξόφληση δανείου για τις απαραίτητες εργασίες. Θα εξεταστεί η δυνατότητα τα μέλη του συνεταιρισμού να έχουν την δυνατότητα, εάν δεν χρησιμοποιούν τα διαμερίσματα τους, να τα νοικιάζουν σε άλλους ντόπιους ή ηλικιωμένους εξωτερικού.
Μπορεί να μειωθεί το κόστος αν υπάρξει εθελοντική εργασία (π.χ. συνταξιούχοι γιατροί, φοιτητές), προσφερθούν υποδομές δωρεάν, επιδοτηθεί η διατροφή ή η στελέχωση μέσω προγραμμάτων ΕΣΠΑ, ΠΔΕ/ ΔΥΠΑ/ ευρωπαϊκά προγράμματα.
Το κόστος είναι χαμηλότερο από μηνιαία φιλοξενία σε ιδιωτικό γηροκομείο και έχει πολύ υψηλότερη ποιότητα ζωής και αυτονομία.
Ερωτηματολόγιο και παρουσίαση της πρότασης
Στο πλαίσιο της πρότασης, διερευνάται ήδη με σχετικό ερωτηματολόγιο το ενδιαφέρον κατοίκων του Δήμου Ιωαννιτών και των γύρω περιοχών, να διαμείνουν σε μια τέτοια Συνεταιριστική Κοινότητα. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να το συμπληρώσουν και υποβάλλουν στο link https://rb.gy/lsln6q.
H πρόταση παρουσιάστηκε κατ’ αρχήν, σε ενημερωτική εκδήλωση “Demo Days” της Κοινωνικής Επιχείρησης «Ψηλά Βουνά» τον Μάιο, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ανάπτυξη Συνεργατισμού».
Εάν εκδηλωθεί ενδιαφέρον, η ομάδα, μαζί με ειδικούς, θα προχωρήσουν τις διαδικασίες για συνεργασία με Δήμο, Περιφέρεια και τοπικούς φορείς για παραχώρηση χώρου ή γης και για χρηματοδότηση του εγχειρήματος από εθνικά ή ευρωπαϊκά κονδύλια. Ήδη πραγματοποιούνται οι πρώτες επαφές με τον Δήμο Ιωαννιτών, ο οποίος αναφέρεται πως έχει επιδείξει ενδιαφέρον για την πρόταση.
Στο κοινό η πρόταση θα παρουσιαστεί η πρόταση στο Hackathon Συνεργασίας, το οποίο θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 14 Ιουνίου (10:00 – 17:30) στο JOIST Innovation Space, στα Γιάννενα, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ανάπτυξη Συνεργατισμού».
