Μένει στο «όχι» η Περιφέρεια, αλλά δεν μπορεί να το επιβάλλει

Η υπόθεση έχει απασχολήσει ξανά την Περιφέρεια, καθώς τον Οκτώβριο του 2021 είχε έρθει εκ νέου προς γνωμοδότηση στην Επιτροπή Περιβάλλοντος η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το έργο αυτό, που προβλέπει την εγκατάσταση δεκάδων χιλιάδων φωτοβολταϊκών στοιχείων και έξι υποσταθμών, καταλαμβάνοντας πάνω από 80 στρέμματα, στη θέση «Προφήτης Ηλίας», πολύ κοντά στο υπό κατασκευή Μνημείο πεσόντων, αλλά και στο υφιστάμενο Μνημείο του Μαχητή και το «ΟΧΙ».
Τότε η περιβαλλοντική αδειοδότηση είχε διακοπεί, με την εταιρία να επανέρχεται. Μάλιστα, η ΜΠΕ θα επανέλθει προς συζήτηση στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, με την προθεσμία κατάθεσης γραπτών απόψεων από φορείς και πολίτες να λήγει στις 14 Απριλίου.
Για τον λόγο αυτό, η παράταξη «Λαϊκή Συσπείρωση» Περιφέρειας Ηπείρου ζήτησε, με ερώτημα στη συνεδρίαση λογοδοσίας, εξηγήσεις από την περιφερειακή αρχή σχετικά με τις ενέργειές της για την προστασία της ιστορικής περιοχής του Καλπακίου, αναδεικνύοντας «πώς η νομοθεσία επιτρέπει σε έργα ΑΠΕ να καταστρέφουν ιστορικές και φυσικές εκτάσεις, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες των τοπικών κοινωνιών», όπως ανέφερε στη συνεδρίαση η Τίνα Ζέκα, εκ μέρους της παράταξης.
Αυτό επεσήμανε στην απάντησή του και ο αντιπεριφερειάρχης και πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος Βασίλης Γοργόλης, τονίζοντας τους λόγους που καθιστούν την επένδυση αυτή προβληματική. Όπως σημείωσε, η εγκατάσταση περισσότερων από 88.000 φωτοβολταϊκών στοιχείων μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στο μικροκλίμα της περιοχής, με αύξηση της θερμοκρασίας κατά τη διάρκεια της ημέρας και αρνητικές επιπτώσεις στις κοντινές καλλιεργούμενες εκτάσεις. «Η εγκατάσταση του έργου δίπλα στο ιστορικό μνημείο του «ΟΧΙ» ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρή οπτική ρύπανση και να υποβαθμίσει την αισθητική και ιστορική αξία της περιοχής», πρόσθεσε και συνέχισε λέγοντας πως θα περιορίσει τη χρήση των βοσκοτόπων, κάτι που αποτελεί πλήγμα για την τοπική κτηνοτροφία.
Ακόμη, αρνητικά τάσσονται ο Δήμος Πωγωνίου και άλλοι τοπικοί φορείς, τονίζοντας ότι το έργο θα καταστρέψει την ιστορική κληρονομιά της περιοχής και θα μετατρέψει το φυσικό τοπίο σε ένα «γυάλινο πάνελ», ενώ η τοπική κοινωνία δεν έχει κληθεί να συμμετάσχει στη διαδικασία. Τέλος, σύμφωνα με τον κ. Γοργόλη, διατυπώθηκαν ανησυχίες για τη μη ύπαρξη κατάλληλων συμφωνιών και τη δυσκολία της υλοποίησης του έργου λόγω της έλλειψης μισθωτηρίων και άλλων νομικών εγγυήσεων.
Βέβαια, η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) της ΜΠΕ του έργου θα εκδοθεί από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας, με τον ρόλο της Περιφέρειας Ηπείρου, όπως και πολλών άλλων υπηρεσιών, να είναι καθαρά γνωμοδοτικός, όπως υπογράμμισε ο κ. Γοργόλης, επισημαίνοντας πως δεν έχει την δυνατότητα σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία να προβαίνει σε προληπτικές ενέργειες για να προστατεύσει κάποια περιοχή από χωροθέτηση έργου ΑΠΕ, ακόμη και αν αυτή είναι μια περιοχή, «όπου ο ελληνικός λαός έδωσε μάχες για την υπεράσπιση της πατρίδας του».
Παράλληλα, επανέλαβε πως η Επιτροπή Περιβάλλοντος έχει πολλάκις καταγγείλει το φαινόμενο υποβολής αιτήσεων από επενδυτές σε ευαίσθητες γεωγραφικά περιοχές, χωρίς να γνωρίζουν τις χρήσεις γης και την αξία των περιοχών αυτών, φαινόμενο το οποίο διαπιστώνεται σε κάθε κύκλο της ΡΑΕ.
«Το πρόβλημα ξεκινάει από το γεγονός ότι το υφιστάμενο πλαίσιο δεν υποχρεώνει τον επενδυτή να υποβάλει τίτλους ιδιοκτησίας στο αρχικό στάδιο της αδειοδότησης, κάτι που ζητείται στο τελικό στάδιο. Δεν έχουν χαραχθεί και θεσμοθετηθεί, δηλαδή, όλα εκείνα τα εξειδικευμένα κριτήρια, που να διασφαλίζουν ένα ειδικό πλαίσιο Χωρικής Οργάνωσης των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων ανάλογα με τη φυσιογνωμία, την περιβαλλοντική αξία και τις χωροταξικές ιδιαιτερότητες της κάθε αιρετής Περιφέρειας, της επιμέρους κατηγορίες έργων Α.Π.Ε. και τις ειδικές ανάγκες ανάπτυξης, προστασίας ή διαφύλαξης που συναντάμε σε συγκεκριμένες περιοχές και σε ευπαθή οικοσυστήματα της χώρας», σημείωσε.
Στην έναρξη της τοποθέτησής του υπογράμμισε την ιστορική σημασία της ευρύτερης περιοχής του Καλπακίου, όπου διαδραματίστηκαν καθοριστικές μάχες κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και την ύπαρξη του μνημείου του «ΟΧΙ» ως «σύμβολο του αγώνα και της αντίστασης, το οποίο πρέπει να διατηρηθεί απαραβίαστο, ώστε οι επόμενες γενιές να θυμούνται την αξία της ελευθερίας και της αυτοδιάθεσης».