Πρόκειται αναμφίβολα για μια εξέλιξη, που ανοίγει νέους δρόμους για την πόλη, παρέχοντας και πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, αλλά και μια μεγάλη επιτυχία, καθώς ο Δήμος Ιωαννιτών συμμετείχε σε μια ανταγωνιστική διαδικασία μαζί με άλλες 376 πόλεις, για να επιλεγούν τελικά οι 100 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι 100 πόλεις προέρχονται και από τα 27 κράτη μέλη, ενώ 12 επιπλέον πόλεις προέρχονται από συνδεδεμένες χώρες ή με δυνατότητα σύνδεσης στο πρόγραμμα Ορίζων Ευρώπη, το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ (2021-2027).
Σε πρώτη φάση, ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες αξιολόγησαν κάθε εκδήλωση ενδιαφέροντος. Σε δεύτερη φάση, η Επιτροπή εφάρμοσε πρόσθετα κριτήρια για να διασφαλίσει τη γεωγραφική ισορροπία και μια ποικιλόμορφη ομάδα πόλεων όσον αφορά το μέγεθος, τον αντίκτυπο και τις καινοτόμες ιδέες. Εκτός από τα Γιάννενα, από την Ελλάδα επελέγησαν η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, η Καλαμάτα, η Κοζάνη και τα Τρίκαλα.
«Μία νέα εποχή ανοίγεται. Τα Γιάννενα, μετά από μία πολύμηνη προσπάθεια, αποτελούν μία από τις εκατό κλιματικά ουδέτερες ευρωπαϊκές πόλεις. Είναι η μία από τις ελληνικές πόλεις που κέρδισαν το στοίχημα και στα επόμενα χρόνια θα αλλάξει ριζικά και ουσιαστικά, αποτελώντας “πιλότο” για εκατοντάδες άλλες», αναφέρεται σε δελτίο τύπου του Δήμου Ιωαννιτών, που εκδόθηκε λίγη ώρα μετά την ανακοίνωση της τελικής επιλογής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Οι επιλεγμένες πόλεις θα τύχουν διεθνούς προβολής, θα έχουν την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουν την ταυτότητα τους (city re–branding) και θα λειτουργήσουν ως πρότυπα για την ευρύτερη περιφέρεια και άλλα αστικά κέντρα για τη μετατροπή τους σε κόμβους καινοτομίας, που υιοθετούν νέες μορφές διακυβέρνησης και αναπτύσσουν ένα νέο οικονομικό μοντέλο δράσης για το κλίμα.
Σε τοπικό επίπεδο, τα οφέλη θα είναι πολλαπλά (περιβαλλοντικά, κοινωνικά, οικονομικά, εκπαιδευτικά), όπως η βελτίωση της ποιότητας του αέρα, η προώθηση ενός υγιέστερου τρόπου ζωής, η βελτίωση της κινητικότητας, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, και η αναβάθμιση του περιβάλλοντος.
Σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, θα δοθούν κίνητρα στην αγορά να κινηθεί προς επενδύσεις που ευνοούν την κλιματική αλλαγή, θα παρουσιαστούν ολιστικές λύσεις που αφορούν τον πολεοδομικό σχεδιασμό και θα προωθηθούν έξυπνες τεχνολογίες, πλατφόρμες δεδομένων και μοντελοποίηση αστικών συστημάτων για την καλύτερη ενεργειακή διαχείριση των αστικών κέντρων.
«Πρόκειται για μία μοναδική ευκαιρία που ανοίγεται ως το 2030, θα φέρει επιπλέον ευρωπαϊκούς πόρους και θα δώσει την δυνατότητα της αειφόρου ανάπτυξης. Τα Γιάννενα αλλάζουν», σημειώνει η δημοτική αρχή, που όλο το προηγούμενο διάστημα συνεργάστηκε με φορείς, όμορους δήμους, πολίτες και με την κεντρική διοίκηση, ώστε να καταθέσει τον φάκελο, που καταρτίστηκε με τη συνδρομή μίας διακεκριμένης ακαδημαϊκής ομάδας.
«Η ευθύνη πλέον είναι μεγάλη. Τα Γιάννενα αποτελούν μέλος μιας μεγάλης ευρωπαϊκής αποστολής. Η δημοτική αρχή, πιστεύοντας στις συνεργασίες και στην κινητοποίηση των πολιτών, εκτιμά ότι η ευθύνη αυτή θα αποτελέσει την ευκαιρία για τον οριστικό μετασχηματισμό της πόλης. Για την αναγέννηση των Ιωαννίνων και τη δημιουργία μιας ισχυρής ταυτότητας της πόλης, αντάξιας του ευρωπαϊκού της μέλλοντος», καταλήγει.
Γενναία χρηματοδότηση
Η αποστολή «πόλεις» θα λάβει χρηματοδότηση ύψους 360 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» για την περίοδο 2022-23, ώστε να ξεκινήσουν οι πορείες καινοτομίας προς την κλιματική ουδετερότητα έως το 2030.
Οι δράσεις έρευνας και καινοτομίας θα αφορούν την καθαρή κινητικότητα, την ενεργειακή απόδοση και τον πράσινο πολεοδομικό σχεδιασμό, ενώ θα προσφέρουν και τη δυνατότητα ανάπτυξης κοινών πρωτοβουλιών και κλιμάκωσης των συνεργασιών σε συνέργειες με άλλα προγράμματα της ΕΕ.
Τα οφέλη για τις πόλεις περιλαμβάνουν εξατομικευμένες συμβουλές και βοήθεια από ειδική πλατφόρμα αποστολών που διαχειρίζεται το NetZeroCities, πρόσθετες ευκαιρίες χρηματοδότησης, καθώς και τη δυνατότητα συμμετοχής σε μεγάλες δράσεις καινοτομίας και πιλοτικά έργα. Η αποστολή παρέχει, επίσης, ευκαιρίες δικτύωσης, ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ πόλεων και υποστήριξη για τη συμμετοχή των πολιτών στην αποστολή.
Επόμενα στάδια
Η Επιτροπή θα καλέσει τις 100 επιλεγμένες πόλεις να αναπτύξουν συμβάσεις πόλεων για το κλίμα, οι οποίες θα περιλαμβάνουν ένα συνολικό σχέδιο για την κλιματική ουδετερότητα σε όλους τους τομείς, όπως η ενέργεια, τα κτίρια, η διαχείριση αποβλήτων και οι μεταφορές, μαζί με σχετικά επενδυτικά σχέδια.
Στη διαδικασία αυτή θα συμμετάσχουν οι πολίτες, οι ερευνητικοί οργανισμοί και ο ιδιωτικός τομέας. Οι σαφείς και ορατές δεσμεύσεις που ανέλαβαν οι πόλεις στις συμβάσεις των πόλεων για το κλίμα, θα τις επιτρέψουν να συνεργαστούν με την ΕΕ, τις εθνικές και τις περιφερειακές αρχές — και κυρίως με τους πολίτες τους, για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου.
Επιπλέον, υπό το πρίσμα του θερμού ενδιαφέροντος 377 πόλεων να συμμετάσχουν στην αποστολή, η Επιτροπή θέτει επίσης σε εφαρμογή στήριξη για πόλεις που δεν επελέγησαν, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης μέσω της πλατφόρμας αποστολών και ευκαιριών χρηματοδότησης στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας της αποστολής «πόλεις» του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».
