«…Εσύ ποιον έχεις ξεδιψάσει; Καθένας μας θα ζυγιστεί με σταγόνες…».
Οι στίχοι ανήκουν στο εμβληματικό έργο «Αυτοβιογραφία» του Τάσου Λειβαδίτη, από τη συλλογή «Σύμβολο της Πίστεως». Είναι αναγραμμένοι στο γείσωμα του σχετικά νεόδμητου, περικαλλούς πέτρινου οικοδομήματος της εκκλησίας της Περιβλέπτου, εκεί όπου στεγάζεται… η φιλανθρωπία.
Βρεθήκαμε στην Περίβλεπτο την Κυριακή το πρωί, για να παραστούμε στην τελετή μνήμης των σαράντα ημερών της Ιφιγένειας, της μάνας καλής μας φίλης. Από τα μεγάφωνα ακούγονταν ως έξω οι ψαλμωδίες, οι οποίες καθόλου δεν ταίριαζαν με τα μεγαλειώδη λόγια του Ευαγγελίου περί σπορέως. Σωστά ο ιεροκήρυκας ανέλυσε τον λόγο του Κυρίου για τον αληθινό σπόρο, που πέφτει ακόμη και στο πέτρινο έδαφος κι όμως καρπίζει. Απευθυνόμενος μάλιστα σε γονείς και παιδιά, καθώς τώρα αρχίζει η κατηχητική περίοδος, στάθηκε λίγο παραπάνω με νουθεσίες.
Όμως εμείς, έχοντας πάντα στο μυαλό μας εκείνη τη γαλήνια ιεροτελεστία των παλαιών χρόνων, με τη Θεία Λειτουργία ήσυχη και ήρεμη στην εκκλησία αυτή, ξενιστήκαμε λιγάκι από τον τρανταχτό ήχο των μεγαφώνων. Κι ήταν σαν να μας απόδιωχνε από τον ναό ο εκκωφαντικός πρωινός βόμβος.
Πέντε μνημόσυνα στη σειρά, ο καθένας να οδεύει για τα τρισάγια στους τάφους κι ύστερα να σπεύδει στη γυάλινη αίθουσα, στο μέρος του δικού του τιμώμενου.
Η βροχή να πέφτει, τα χαμένα πρόσωπα των νεκρών να χαμογελούν από τους τάφους τους, κι είναι σαν να εμπαίζουν εμάς τους ζωντανούς. Από τη μια ο Τάκης Μουσαφίρης με την κιθάρα του, από την άλλη η Ναδίνα Κόντου με το χαμόγελό της, ο Θοδωρής Λυκογιώργος, ο νέος στην ηλικία μουσικός, η Σούλα Μπάρμπα με το τουρμπάνι της. Έμπλεοι συναισθημάτων, ακολουθούμε το πλήθος.
Ήταν μια ιδιαίτερη γυναίκα εκείνη που τιμούσαμε, η πορεία της οποίας διαγράφηκε λαμπρή για την προσφορά της, όχι μόνο ως μάνα των δικών της παιδιών, αλλά και ως μάνα και τροφός των ανιψιών της. Γι’ αυτό τα παιδιά της μαζεύτηκαν γύρω από την εικόνα της και ύμνησαν με λόγια όμορφα και συγκινητικά την αξιοσύνη της, στο τραπέζι που ακολούθησε στη μνήμη της.
Σαν σπονδές και χοές αρχαίας τραγωδίας μάς φάνηκαν εκείνα τα λόγια της ανιψιάς, καθώς έτυχε τη μνήμη της Ιφιγένειας να υπηρετούν αυτό το απομεσήμερο ο Πάρις και η… ωραία Ελένη, χρόνια υπηρετούντες το ξενοδοχείο Du Lac.
Εκεί, στην άκρη της παραδοσιακής κονσόλας της μικρής αίθουσας, βρισκόταν η φωτογραφία της τιμώμενης γυναίκας, στην οποία αντιφέγγιζαν όλα τα χαρακτηριστικά του προσώπου και του κάλλους της. Γήινα κι αληθινά.
Κοιτάζοντάς την, ήρθε στη σκέψη μια εικόνα τεχνητής νοημοσύνης, την οποία είχαμε δει λίγο πριν εισέλθουμε σε αυτή τη μοναστηριακή γωνιά. Είχε εφαρμοστεί ψηφιακά σε αυτήν η όψη καλού μας φίλου, να χαμογελά ανάμεσα στα τρία εγγόνια του, τα οποία δεν γνώρισε ποτέ. Να δείχνει πανευτυχής, όχι ο ίδιος, μα το είδωλό του. Όμορφος, ζωντανός, όπως ήταν όταν ζούσε. Κι εκείνα τα τρία, να ολοκληρώνουν την εικόνα, πιστοποιώντας το θαύμα της τεχνητής νοημοσύνης.
Σκιάχτηκα. Αειθαλής ή αείμνηστος; Όπως αναρωτιέται σε άρθρο της η Μαρία Κατσουνάκη, σχετικά με τη ρομποτική τελειότητα, αλλά και με το κενό ανάμεσα στην ύπαρξη και την ανυπαρξία.
Από τη μια μεριά, τα μεγάφωνα, τα οποία αλλοιώνουν τον καθαρό λόγο του Ευαγγελίου. Από την άλλη, η ψεύτικη εικόνα με τα παγωμένα χαρακτηριστικά. Και τα δύο μάς προκαλούν ερωτήματα και απορίες: Σε ποιον κόσμο παραδίδουν άραγε τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας οι σημερινές εποχές και οι άλλες που θα ακολουθήσουν;
Άθελά του, κάποιος θα κάνει τη σύγκριση με τον λόγο του Τάσου Λειβαδίτη στην αρχή του παρόντος κειμένου. Τι θα προτιμήσουν οι μετέπειτα γενιές; Την ολοζώντανη ψηφιακή εικόνα ή εκείνη την άλλη, την περιγραφική του ποιητή;
