Μια Σταγόνα νερό γεννήθηκε. Ξέφυγε από τη μάνα της, το Σύννεφο, κι άρχισε να πέφτει στη γη. Ο ήλιος σκεδαζόταν πάνω της σε χίλια χρώματα που λαμπύριζαν και την έκαναν πανέμορφη. Ξαφνικά… Ο ήλιος τη ζέσταινε, τη ζέσταινε πολύ, κι ο αέρας ήταν ξερός. Η Σταγόνα θορυβήθηκε. Άρχισε να εξατμίζεται. Σε λίγο δεν θα υπάρχει. Τι να κάνει; Θυμάται το θεό των σταγόνων. «Θεέ μου», προσευχήθηκε μ΄ όλη τη δύναμη της ψυχούλας της, «η θερμή ξηρασία είναι ο μεγαλύτερος εχθρός μου. Φέρε με σε ένα φιλικό περιβάλλον!» Κι ο καλός θεός των σταγόνων εισάκουσε την προσευχή της. Φύσηξε μια ελαφριά αύρα και παρέσυρε τη Σταγόνα σε μια δροσερή, υγρή περιοχή. Κι έτσι χάθηκε μια Σταγόνα στον Ωκεανό!
Τίποτε δεν υπάρχει αν δεν διαφέρει από το περιβάλλον του. Κι ό,τι γεννιέται, άψυχο ή έμψυχο, αναγκαστικά κάποτε θα πεθάνει. Ο θάνατος έχει δύο μορφές. Ή φθορά από το διαφορετικό αντίξοο περιβάλλον του ή εξομοίωση μ΄ αυτό. Και στις δύο περιπτώσεις απώλεια της ύπαρξης.
Μια ομάδα ομοειδών ζώων συνέχεται από εξωγενείς, φυσικούς, παράγοντες, όπως ύπαρξη κατάλληλης τροφής σε συγκεκριμένο τόπο∙ από βιολογικούς παράγοντες που αναπτύσσονται με τη γειτνίασή μεταξύ τους, π.χ. γαλουχία και έρωτας, που δημιουργούν μακροχρόνιους δεσμούς αγάπης∙ και από παράγοντες συνοχής μεταξύ τους, μίμηση στις αγέλες, συμπληρωματική δραστηριότητα στις κοινωνίες σαν των εντόμων. Γύρω από την ομάδα τέτοιων ζώων δραστηριοποιούνται άλλες ομάδες ζώων που μπορούν είτε να αποτελούν τροφή γι΄ αυτά είτε να είναι οι θηρευτές της. Από τους τελευταίους απειλούνται. Μπορούν να αντισταθούν καλύτερα, αν «συμμαχήσουν» με μιαν άλλη ομάδα ομοειδών ζώων, με τους οποίους έχουν κοινούς εχθρούς. Όμως τότε ανταγωνίζονται μεταξύ τους οι δύο ομάδες για το ποια θα κατέχει τα θηράματα που είναι περιορισμένα, αλλά κοινά και στις δύο. Μπορούν βέβαια να αφομοιωθούν οι δύο ομάδες, να ενωθούν σε μία, αλλά τότε παύει καθεμιά να υπάρχει ξεχωριστά.
Στις αγέλες επικρατεί πλήρης ελευθερία, να κάνει το μέλος τους ό,τι θέλει, εφόσον μπορεί. Θανάσιμη βία δεν υφίσταται μεταξύ ζώων του ίδιου είδους. Σε κοινωνίες όμως εντόμων, υπάρχει διαφοροποίηση. Τα μέλη τους δεν φροντίζουν για τον εαυτό τους, αλλά για την κοινωνία τους. Δεν ψάχνουν να βρουν να φάνε, αλλά να σχηματίσουν εφεδρείες (π.χ. μέλι) για ολόκληρη την κοινωνία, έχοντας όλα ίση πρόσβαση σ΄ αυτές τις εφεδρείες. Αν τύχει όμως και διαχυθεί η εφεδρεία τους έξω από τη φωλιά τους, όπως σε ένα καύσωνα λιώνουν οι κηρήθρες και χύνεται το μέλι έξω από την κυψέλη, ακολουθούν επικές μάχες μεταξύ κοινωνιών του ίδιου είδους για να το μαζέψουν ως την πλήρη αλληλεξόντωσή τους. Αυτή η τραγική μοίρα ακολουθεί και την ανθρώπινη κοινωνία, που αποφασίζει μόνη της για την εξασφάλιση επιθυμητής ελευθερίας και ισότητας. Η ομαδική βία ανθρώπων εναντίον ανθρώπων εμφανίσθηκε αφότου οργανώθηκαν σε κοινωνίες. Χάρη σ΄ αυτές, επιλέγουν τα μέλη τους το βαθμό ελευθερίας και ισότητας που επιθυμούν. Προκύπτει τώρα ένα ερώτημα. Πόσο απαραίτητη είναι η ύπαρξη ενός εχθρικού περιβάλλοντος για να διατηρείται η συνοχή μιας κοινωνίας και να μην αφανισθεί, σα σταγόνα του νερού στον ωκεανό; «Μαζικά κινήματα μπορούν να γεννηθούν και να αναπτυχθούν χωρίς την πίστη σ΄ ένα θεό, ποτέ όμως χωρίς την πίστη σ΄ ένα θανάσιμα μισούμενο διάβολο» γράφει ο Δ. Σουλιώτης. Το έχομε δει πολλές φορές στην Ελληνική κοινωνία μας. Από την αρχαιότητα σφαζόμαστε μεταξύ μας και ενωνόμαστε μόνον όταν αντιμετωπίζουμε έναν κοινό εχθρό, Τρώες, Πέρσες, στην αρχαιότητα, Τούρκους, Ιταλούς κλπ στη σύγχρονη ιστορία μας. Τόσο μεγάλη είναι αυτή η τάση μας που επικρατεί η άποψη πως ο διχασμός μας, με ένωση μόνο μπροστά στον κοινό κίνδυνο, είναι ιδιαίτερο γνώρισμα του έθνους μας. Δεν είναι έτσι. Δεν υπάρχει σύγχρονο κράτος που να μην προέκυψε από διχασμούς και εμφύλιους πολέμους. Θυμίζω. Πόλεμος των Ρόδων στη Βρετανία και επανάσταση του Cromwell∙ Γαλλική επανάσταση∙ Αμερικανικός, Μεξικανικός, Ισπανικός και όλοι τέλος πάντων οι εμφύλιοι πόλεμοι που από κανένα κράτος δεν έλειψαν. Αυτή η έντονα αρνητική στάση έχει ένα μεγάλο μειονέκτημα. Η εξουθένωση ενός μισητού διαβόλου δεν είναι βέβαιο πως θα φέρει έναν αγαπητό θεό. Μπορεί να φέρει ένα χειρότερο διάβολο!
Θα μπορούσε άραγε η ανθρώπινη κοινωνία να διατηρεί την ειρηνική συνοχή της χωρίς έναν εχθρό; Πιστεύω, ναι, έστω και θεωρητικά. Αν αυτή τη στιγμή διαπιστωνόταν ότι ένας μετεωρόλιθος μεγάλος σαν αυτόν που πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια αφάνισε τους δεινόσαυρους και επέτρεψε έτσι να εξελιχθεί η ζωή ως τον άνθρωπο, πλησίαζε τη γη, τότε όλοι, Αμερικανοί, Ρώσοι, Κινέζοι και όσοι άλλοι διαθέτουν πυρηνικά όπλα θα ενώνονταν για να εξοντώσουν τον εξωγήινο εχθρό πριν πατήσει το πόδι του στη γη. Αυτό είναι ένα ακραία σπάνιο φαινόμενο, που μπορεί να συμβεί μια φορά στις πολλές δεκάδες εκατομμύρια χρόνια. Υπάρχουν όμως παρόντες, ναι, τώρα, σε πανανθρώπινη κλίμακα τέτοιοι «θανάσιμα μισούμενοι διάβολοι» που, αργά ή γρήγορα, θα μας ενώσουν. Να κάποιοι:
Ρύπανση της υδρογείου. Ο υπερπληθυσμός θεωρήθηκε απειλή, διότι η γη δεν θα μπορούσε να τον θρέψει. Η τεχνολογία ξεπέρασε τον κίνδυνο και σήμερα πεθαίνουν από ασιτία πολλοί λιγότεροι από όσοι πέθαιναν πριν από μερικούς αιώνες. Τα τοξικά προϊόντα όμως από αυτή την προσπάθεια δηλητηριάζουν την Υδρόγειο, έτσι που, αν κάτι δεν αλλάξει άμεσα ριζικά, σε μόλις 100 χρόνια, επιστημονικά αξιόπιστα, η γη μας θα είναι αβίωτη (αύξηση θερμοκρασίας, ακραία καιρικά φαινόμενα κλπ). Η ανακατανομή του πληθυσμού προς τις γονιμοποιημένες θερμές και ψυχρές ερήμους και από τις καταναλωτικές μεγαλουπόλεις προς την παραγωγική ύπαιθρο μπορούν να ανακουφίσουν το πρόβλημα, που απαιτεί όμως κυρίως θετικές οικολογικές λύσεις. Εξάλλου, η ανάπτυξη φαίνεται ότι θα αποτρέψει τις υπερβολικές γεννήσεις, καθώς τα παιδιά θα πάψουν να είναι απαραίτητα για την επιβίωση των γονιών τους, όπως έγινε σε όλα τα πολιτιστικά αναπτυγμένα κράτη, Ευρώπη και Αμερική.
Λοιμοί. Εδώ και 35 χρόνια περίπου σπάνια παρασκευάζονται πια νεότερα αντιβιοτικά. Στα παλιά γίνονται ολοένα πιο ανθεκτικά τα μικρόβια. Επιδημίες σαν εκείνη της πανώλης επί αιώνες στην Ευρώπη που αποδεκάτισε την ανθρωπότητα, έχουν αρχίσει να μας παρουσιάζουν το επισκεπτήριό τους. Οι μαζικές μεταναστεύσεις, αποτέλεσμα της γεωρύπανσης σε μεγάλο βαθμό συμβάλλουν σημαντικά.
Μια παγκόσμια δημοκρατία που θα μετέφερε την εξουσία από την οικονομική ολιγαρχία στο λαό, ναι ακόμη και τον υπανάπτυκτο λαό, θα μπορούσε ίσως να αγωνισθεί για ένα Σωτήρα Θεό μάλλον παρά εναντίον ενός θανάσιμα μισούμενου διαβόλου.
«Όποιος δεν φοβάται τον διάβολο δεν έχει την ανάγκη ενός Θεού» [Από «Το όνομα του ρόδου» (Έκο, Umberto Eco)]
